қарама – қаршилик саҳнавий хатти-ҳаракат асосидир. драматик асарнинг асосий мавзулари

DOC 106.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1684319325.doc қарама – қаршилик саҳнавий хатти-ҳаракат асосидир. драматик асарнинг асосий мавзулари режа: 1. пьесанинг кескин қарама-қаpшиликлари 2. fоя. 3. воқеа. 4. сюжет ва композиция образларга ҳарактеристика конфликт — лотинча "ихтилоф", "тўқнашиш" тушунчаси бўлиб, бадиий асарда тасвирланган воқеа иштирокчилари ўртасидаги курашни зиддиятни, келишмовликни, ихтилофни англатади. конфликт ўз мохиятига қараб турли ҳарактерда бўлиши мумкни. уни аввало гунистик – инсонпарварлик моҳиятидаги конфликт ва антогонистик – келишиб бўлмайдиган шакдаги конфликтг ажратиш мумкин. масалан, "бой ила ҳизматчи" драмасида дастлаб солихбой билан ғофирўртасида жамила учун кураш- оилавий конфликт, ўзбек меҳнаткашларининг бой ва амалдорларга қаpши нарозилиги кескинлашидан иборат ўткир социал - ижтимоий конфликтга, антогонистик ихтилофга айланади. ҳаётда янгилик билан эскилик ўртасида кураш, онг ва маиший ҳастдаги ўтмиш сарқитларига қарши кураш давом этади. бундай қарама-қаршиликлар антогонистик бўлмаган қарама-қаршиликлардир. бир вақтлар айрим ёзувчилар ва танқидчилар орасида тарқалган "конфликтсизлик" назарияси ҳаётни бузиб кўрсатувчи, санъатнинг тарагедиятига зарар келтирувчи сохта назария сифатида каралганди. қарама-қаршиликларсиз, курашсиз ҳаётни хақконий акс эттирувчи реалистик асар йўқ …

и. бир хатти-ҳаракатнинг қарама-қаpши хатти-ҳаракат билан тўқнашуви пьеса қахрамонларининг ўзаро муносабати орқали бирвоқеадан иккинчи воқеани келтириб чиқадн. бу кураш бир ва бир неча хатти-ҳаракат қилувчи шахсларнинг аниқ мақсад учун бўлган интилишлари ва бу хатти-ҳаракат давомида қатор хулқ-атворлар юзага чиқади. мана шундаи кураш "хатти-ҳаракатлар чизиғи" келиб чиқади. у бутун пьеса давомида аниқ максад сари мувофиқ бораётган хатти-ҳаракатдаги шахслар курашининг "ха" ёки "йўқ" томонларини аниқлайди. ғояни кўтариб чиқивчи ва мавзуни тасвирловчи хатти-ҳаракат чизиғига пьесанинг етакчи хатти-ҳаракати дейилади. масалан, а. с. пушкиннинг "борис годунов" деб номланган халқ трагеааясида асосий тема"халк ва шох" деб олинган бўлса, етакчи хатти-ҳаракат "ҳукмронлик учун курашдир. бу эса, шу етакчи хатти-ҳаракатга бўйсунган персанажларнинг хулқ-атворида намоён бўлади. асосий хатти-ҳаракат чизиғини аниқлаш, ҳар бир воқеани, ҳар бир қаҳрамоннинг хулқ атворини тушунишга ва очиб ташлашга имкон яратади. бу йўл режиссёр ва ижрочини тўғри ҳаракатланиб спектаклнинг ғоясини томошабинга етказишда муҳим омил бўлади..станиславский таъбири билан айтганда "етакчи хатти-ҳаракат бўлмаганда эди, пьесанинг мақсади ва барча …

аракат қилувчи шахсларнинг ва спектаклнинг етакчи хатти - ҳаракатини аниқлаш ўта аҳамияти уларга қаpши курашга тайёр турган қарама-қаpши хатти-ҳаракатлар эса зарур ва улар режиссёр томонидан аникланиши керак fоя. пьеса ғояси мухим бўлган воқеага нисбатан драматургнинг муносабати натижаси бўлиб, режиссёр тушунган ҳолда, аниқ ҳаётий хақихатга таяниб уни аниқлаб бўлиши лозим. илм ахли таъбири билан айгганда "ғоя — бу драматик асарнинг асоси бўлиб ҳаёт ҳодисаларининг туб негизи очилишидир ва у чернишевский фикрича ҳаётий хақиқатга чиқарилган ҳукмдир". foя— ҳаёт воқеалари хақидаги кишиларнинг тасаввури ва ўша воқеаларга муносабатини ифодалаган тафаккур натижасидир. шунинг учун ғоя жамиятдаги синфларнинг манфаати ва қарашлари билан боғланадн, уни акс эттиради. драматик асарнинг ғояси унда тасвирланган асосий воқеалар оқими тўғрисидаги етакчи фикрдир. асарнинг ғоясида воқеалар оқими персанажлар характери ва уларнинг хатти-ҳаракатлари мужассамлашади. муаллиф кишилар ва уларнинг турмушига кандай муносабатда бўлса, уларни шундай тасвирлайди, томошабинларда ҳам ўзи тасвирлаган кишилар ва воқеаларга нисбатан ана шундай муносабат туғдиришга интилади. бундай интилишлар ва тасвирланган кишиларга …

и-ҳаракат муайян воқеалар оқими туфайли вужудга келади. воқеалар оқими персанажларнингфаол актив хатти-ҳаракатни қўзғатувчи омилдир. пьеса катта хажмли ва кўп воқеани бўлиши мумкин. шулардан энг асосийсини ўз режасини амалга ошириш учун танлаб олиш режиссёрнинг масъулиятли ижодий ишига киради. воқеалар ривожи хатти-ҳаракат йўналишини ўзгартириб, қахрамонларни янги берилган шарт-шароитларга олиб қиради. шунинг учун асосий диққати асарнинг воқеалар оқимига қаралиши лозим. демак воқеа —спектаклдаги хатти-ҳаракатларнинг таянчидир. "воқеа ва фактга бахо бериш усулининг сири шундаки; бу бахо инсонларни тўқнашувга мажбур қилади; тўқнашув уларни хатти-ҳаракатқилишига, курашга, енгиш ёки енгилишга сабаб бўлар; бу сабаб улариинг истакларини, мақсадларини ўзаро муносабатларини очиб ташлайда, пьесадаги биз қидираётган ички харакат шароитини аниқлайди. пьеса воқеасини ва фактларини фарқлаш нимани билдириши мумкин? бу улардаги ички фикрни, руҳий моҳиятини, уларнинг таъсирқилиш кучини топишидир. бу ташқи факт ва воқеалар оқимини чуқурро қўрганишдан иборатдир, — дейди станиславский. хуллас инсонларнинг ўзаро муносабатини аниқлайдиган ички схемани топиш, фактларни бахолаш — ролдаги инсон руҳий кечинмалари сирларини очишга калитдир". шунинг …

ти келиб чикади. aгар мана шу бошланғич воқеани режиссёр аниқлаб бермаса репитицияни бошлай олмайди. пьеса бошланишидан олдин рўй берган воқеалар пьеса конфликтининг ривожланишига, хатти- ҳаракат қилувчи шахслар ҳарактериини очишга ва шу илк воқеага каҳрамонлар муносабатини аниқлашга ёрдам беради. масалан: м. горькийнинг "сўнггилар" асаридаги биринчи воқеадир ўқ узилишидан бошланади. бу воқеа бутун пьеса давомида персонажларда фаъол ҳаракатлар келтириб чиқаради. лекин, баъзи вақтлар биринчи воқеа парда очилгандан кейин бевосита саҳнада рўй бериши хам мукин. а. арбузовнинг "иркутск воқеаси" асаридаги биринчи воқеа — бу сергей билан валентинанинг танишувидир. пьесани саҳналаштиришда унинг марказий воқеасини аниқлаш ҳам кимматли аҳамиятга эга, чунки у хатти-ҳаракат ривожланишида бош омилдир. масалан, a. п. чеховнинг "ваня тоға" пьесасида марказий воқеа войнийкийнинг серебрековга ўқ узганлигидир. баъзи вақтда пьесадаги асосий воқеа кўзга ташланмайди. марказий воқеани аниқлаш бўлғувси спектаклнинг ғоявий муваффақиятини таъминлайди. масалан, b.шекспирнинг "ромео ва жульетта" фожиасидаги марказий воқеани жульетта ўлмаганлиги, балки лоренция дориси билан ухлаётганлиги тўғрисидаги хабарни олиб келаётган чопарнинг кечикиши …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қарама – қаршилик саҳнавий хатти-ҳаракат асосидир. драматик асарнинг асосий мавзулари"

1684319325.doc қарама – қаршилик саҳнавий хатти-ҳаракат асосидир. драматик асарнинг асосий мавзулари режа: 1. пьесанинг кескин қарама-қаpшиликлари 2. fоя. 3. воқеа. 4. сюжет ва композиция образларга ҳарактеристика конфликт — лотинча "ихтилоф", "тўқнашиш" тушунчаси бўлиб, бадиий асарда тасвирланган воқеа иштирокчилари ўртасидаги курашни зиддиятни, келишмовликни, ихтилофни англатади. конфликт ўз мохиятига қараб турли ҳарактерда бўлиши мумкни. уни аввало гунистик – инсонпарварлик моҳиятидаги конфликт ва антогонистик – келишиб бўлмайдиган шакдаги конфликтг ажратиш мумкин. масалан, "бой ила ҳизматчи" драмасида дастлаб солихбой билан ғофирўртасида жамила учун кураш- оилавий конфликт, ўзбек меҳнаткашларининг бой ва амалдорларга қаpши нарозилиги кескинлашидан иборат ўткир социал - ижтимоий конфлик...

DOC format, 106.0 KB. To download "қарама – қаршилик саҳнавий хатти-ҳаракат асосидир. драматик асарнинг асосий мавзулари", click the Telegram button on the left.

Tags: қарама – қаршилик саҳнавий хатт… DOC Free download Telegram