нутқ маданиятининг асосий хусусиятлари

DOC 88.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404130229_51166.doc нутқ маданиятининг асосий хусусиятлари режа: 1. нутқнинг тўғрилиги. 2. нутқнинг аниқлиги. 3. нутқнинг тозалиги. 4. нутқнинг мантиқийлиги. 5. нутқнинг ифодалиги. нутқ маълум бир сўзловчи ёки ёзувчи томонидан тингловчи ёки ўқувчига қаратилган матннинг шакллантирилган ташқи кўринишидир. албатта, бу йўлланган нутқ тингловчига етиб бориб маълум бир таъсир кўрсатсагина, унга нисбатан яхши нутқ дейишимиз мумкин. нутқ ҳар томонлама яхши бўлиши учун ўз олдига маълум талабларни қўяди. бу талаблар нутқнинг тўғрилиги, аниқлиги, мантиқийлиги, таъсирчанлиги, тозалиги, тушунарлилиги ва мақсадга мувофиқлигидир. 1. нутқнинг тўғрилиги. «тўғрилик деганда, – деб ёзади в.г. костомаров – нутқ маданиятининг зарур ва биринчи шарти сифатида адабий тилнинг маълум пайтда қабул қилинган меъёрига қатъий ва аниқ мувофиқ келишини, унинг талаффуз, имловий луғат ва грамматик меъёрларини эгаллашни тушуниш лозим бўлади». нутқнинг тўғрилиги унинг энг муҳим алоқавий фазилатидир. нутқ тўғри бўлмаса, бошқа коммуникатив сифатлари ҳам вайрон бўлади. нутқнинг тузилиши тўғри бўлмаса, унинг мантиқийлиги, аниқлиги, мақсадга мувофиқлигига ҳам путур етади. нутқ тўғри бўлиши учун, асосан …

а, сигиримизга, товуқларимизга егулик бирор нарса ҳарид қил, - дедилар. мен ўйлаб-ўйлаб, охири битта қовун сотиб олдим-да: - мана дадажон, қовунни ўзимиз еймиз, пўчоғини сигиримизга берамиз, уруғини товуқлар ейди, - дедим. отам: - балли, ота ўғил – деб хурсанд бўлдилар. iv бир йигит чопонининг этаклари билан этигини яхшилаб артди. буни кўриб турган бир кекса киши: - этикни ўз пулига сотиб олган, чопон дадасининг пулига келган, - деди. 2. нутқнинг аниқлиги – бу сўзнинг ўзи ифодаланаётган воқеликка мос ва мувофиқ келишидир. аниқлик нутқнинг муҳим фазилатларидан бири сифатида қадимдан маълум. ғарб мутафаккирлари ҳам, шарқ олимлари ҳам аниқликни нутқ сифатларининг биринчи шарти деб ҳисоблаганлар. аристотель: «агар нутқ ноаниқ бўлса, у мақсадга эришмайди», - деган бўлса, кайковус: «эй фарзанд сўзнинг юз ва орқа томонини билгил, уларга риоя қилгил, сўзлаганда маъноли гапир, бу нотиқликнинг аломатидир. агар гапирганда сўзнинг қандай маънога эга эканлигини билмасанг, қушга ўхшайсан…», - дейди. аниқлик нутқнинг фазилати сифатида ёрқин ифодалаш қобилияти билан, …

шамоллаши) касаллигини аллома абулқосим биринчи бўлиб аниқлаган, патт эса ундан 700 йил кейин кашф этди. мусулмонлар тақвимидан. ( ( ( ( ( ii. ҳазрати алининг васияти: аллома ўғли ҳазрати ҳасанга васият қилган эканлар: - билмаган нарсанг ҳақида сўзлама. вазифанг бўлмаган ишга киришма. ҳар ишни аҳлига қолдир. фалокат келишидан қўрққан йўлингни тарк эт. зеро бир ишда фалокат сезилганда уни тарк этмоқ қўрқув билан олға сурмоқдан хайрлидир. ўзингдан кучли зотлар орасинда сабр этмоққа ўрган, зеро ҳақсизлик қаршисида ҳақ учун сабр этмоқ – энг яхши одатдур-ахлоқдур. киши дунёда охирати учун нима ҳозирлаган бўлса, эртага шу нарсага эришади. сўз аҳли бўлишдан кўра, иш аҳли бўлгин. ( ( ( ( ( қачонгача излагайсан нажот мардлардан, мардлар ишин ўзинг қил-у, қутул дардлардан! баҳовиддин нақшбандий. дард кўрган юракдан чиққан сўз, дардли юрақларга малҳам бўлади. мен, саҳна ҳам, дарбоз арғамчисидай тор бўлишини истардим. бу тажрибасиз одамларнинг қўлидан келмайдиган ишларга қўл уриш иштаҳасини қайтарди. пўлат носир. “театр” журнали, 1999 …

р ягона бир ҳалқага бирлашади. бадиий нутқ тузилиши эса, бироз бошқача. айтайлик, фикрлар бир маромда баён қилиниб келинди-ю, бирданига узилиш юз беради ва энди бошқа воқеалар ҳикоя қилиниб кетилади. бу нарса гўё мантиқий изчилликка путур етказгандай кўринса-да, аслида ундай эмас. бадиий асарларда, хусусан, роман, қисса каби жанрлардаги кенг планлилик тасвир қурилишини ана шундай тузишни тақозо қилади. мантиқан путур етмаганлиги бундай асарларнинг охирида маълум бўлади. нутқнинг мантиқлилиги деганда яхлит бир фикрлар ривожи изчил бўлган, ҳар бир сўз, ибора аниқ мақсадга мувофиқ равишда ишлатиладиган нутқни тушунамиз. машғулот учун машқлар: i. «сабр» – сабр «аччиқ», аммо фойда берувчи; у қаттиқ, аммо зиён-заҳматни даф этувчи. қайси бахтсиз сабр этагини тутган бўлса, у охири муродига етади, қайси бир гирифтор кўнгул сабр тугунини бўшатмаган бўлса, унинг бахт тугуни очилади. сабр шодликлар калитидир. бандларни ечувчидир. сабр ўртоқдир, суҳбати зерикарли, аммо мақсадга олиб борувчи; сабр узоқни кўзлаган улфатдир, аммо охирида истакка етказувчи. сабр уловдир, секин юради, аммо манзилга …

гал нархини ошириб борди. аввало фалон мингга сотилса, яхши бўлар эди, деган эди. нарх ўйлаганидан анча ошди… лекин… сигирга қараркан, ҳаваси келди. териси товланиб турибди, имкони бўлганда-ку, қўлдан чиқармасди-ю, қизини узатиши керак. яхши мол эди-да. ( ( ( ( ( iv. мақоллар: 1. иш деса оғрийди ошиқ-мошиғим, ошга деса тайёр катта қошиғим. 2. ошга қўноқ- ишга нўноқ. 3. от бўлсанг-у, кишнамаснг, одам бўлсанг-у, ишламасанг. 4. ишчан тилаги – тонг ота қолса, ялқов тилаги – кун бота қолса. 1. аҳмоқ кулгуга тўймас, ялқов – уйқуга. 2. ишчанлик тўрга тортар, ялқовлик – гўрга. 3. туяқушга уч десалар, мен туяман, дейди, 4. бўлмаса юк кўтар десалар, мен қушман, дейди. 5. ялқов хотинга боласи борлиги баҳона. 6. ўроқчини ёмони ўроқ танлар, ишёқмас мардикор кетмон танлар. 7. дармони йўқнинг, армони йўқ. 4. нутқнинг тозалиги. нутқнинг тозалиги деганда, энг аввало унинг адабий тилнинг лисоний меъёрига мувофиқ келиши ё келмаслиги тушунилади. дарҳақиқат, яхши идеал нутқ ҳозирги ўзбек …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "нутқ маданиятининг асосий хусусиятлари"

1404130229_51166.doc нутқ маданиятининг асосий хусусиятлари режа: 1. нутқнинг тўғрилиги. 2. нутқнинг аниқлиги. 3. нутқнинг тозалиги. 4. нутқнинг мантиқийлиги. 5. нутқнинг ифодалиги. нутқ маълум бир сўзловчи ёки ёзувчи томонидан тингловчи ёки ўқувчига қаратилган матннинг шакллантирилган ташқи кўринишидир. албатта, бу йўлланган нутқ тингловчига етиб бориб маълум бир таъсир кўрсатсагина, унга нисбатан яхши нутқ дейишимиз мумкин. нутқ ҳар томонлама яхши бўлиши учун ўз олдига маълум талабларни қўяди. бу талаблар нутқнинг тўғрилиги, аниқлиги, мантиқийлиги, таъсирчанлиги, тозалиги, тушунарлилиги ва мақсадга мувофиқлигидир. 1. нутқнинг тўғрилиги. «тўғрилик деганда, – деб ёзади в.г. костомаров – нутқ маданиятининг зарур ва биринчи шарти сифатида адабий тилнинг маълум пайтда қабул қилинган меъёрига ...

DOC format, 88.5 KB. To download "нутқ маданиятининг асосий хусусиятлари", click the Telegram button on the left.

Tags: нутқ маданиятининг асосий хусус… DOC Free download Telegram