xvi asrdan keyingi davrlardagi badiiy nasr ravnaqi

DOC 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1486744041_67646.doc xyi asrdan keyingi davrlardagi badiiy nasr ravnaqi reja: 1. boburning “boburnoma” va vosifiyning “badoe`ul -vaqoe” asarlarida tarixiylik va badiiylikning uyg`unligi. 2. nasr va xalqchillik. 3. “latoyifuz - zaroyif” – tarjima nasr sifatida. “boburnoma” asari maydonga kelganiga qadar o`zbek prozasida rabg`uziy va alisher navoiylarning nasriy asarlari mavjud edi. ayniqsa, alisher navoiyning asarlari o`zbek ilmiy va didaktik nasrining rivojlantirishda katta o`rni bor. ammo “boburnoma” o`zining xususiyatlari bilan o`zbek prozasi tarixida o`ziga xos o`ringa ega. xvi asrning boshlarida o`zbek va tojik tillarida “tavorixi guzida – nusratnoma”, “shayboniynoma”, “badoe`ul - vaqoe”, “mehmonnomai buxoro” kabi asarlar yaratildi. shu asarlardan “badoe`ul - vaqoe” asari “boburnoma” asaridan keyin yaratilgandir. “badoe`ul - vaqoe” asari muallifi zayniddin mahmud vosifiy (1485- 1566) avval hirot, keyinchalik esa movarounnahrda yashab ijod etgan. zayniddin mahmud vosifiyning “badoe`ul - vaqoe”si badiiy esdaliklar janriga mansub bo`lishi bilan boburning “boburnoma”si bilan bir tipdagi asar bo`lsa-da, ammo tasvir uslubi va mualliflarning tasvirlanayotgan voqealarga munosabati jihatidan, esdalikdagi …

ar ko`rinmaydi. bu esa bir xil janrga mansub asarlarning har biri ham mualifining dunyoqarashi, ijtimoiy mavqei, qalamga olinayotgan voqealarga munosabati nuqtai nazaridan rang-barang uslubda yozilganidan, har biri yangi badiiy olamga ega bo`lgan asarlardir. “boburnoma” voqealarni bayon etishdagi tafsiliyligi, muallifning ularga munosabatda bo`lishi, baho berishdagi haqqoniyligi, tarixiy shaxslar portretini chizishda haqqoniy bo`lishga intilishi, tabiat manzaralari va ash`yolarining tasvirlashdagi mahorati, tarixiy voqealarni qalamga olishdagi ilmiyligi va shuning bilan bir qatorda hamma holatda ham badiiylikka erishilganligi bilan farqlanadi. “boburnoma”da keltirilgan ma`lumotlar faqat tarixiy jihatdangina emas, balki boshqa fanlarga tegishli bo`lganligi bilan ham farqlanadi. unda topografiya va toponimiya, zoologiya va ixtiologiya, geografiya va adabiyotshunoslik, tilshunoslik va etnografiya kabi fanlarga daxldor ma`lumotlarni olish mumkin. ma`lumotlarning ahamiyati shudaki, ularning haqqoniyligi tufayli tarixchi o`sha davrdagi movarounnahr, xuroson va hindiston tarixiga oid ma`lumotlarni topa oladi; geograf o`sha davrdagi mazkur o`lkalarning topologiyasini, iqtisodiy geografiyasiga doir qimmatli manblarni ko`radi. zoolog esa shu mamlakatdagi qushlar va hayvanlar dunyosini o`rganadi. adabiyotshunos o`sha …

sh bilan birga hayotining so`nggi davrlarida katta siyosiy ishlarga layoqatsizligini ham aytib o`tadi. “boburnoma”da husayn boyqaro haqida yozilgan ma`lumotlar bir joyda to`plansa shohning ko`p nuqtalarini ko`rish mumkin. bir tomondan, nihoyatda kelishgan qad-qomatli, qiyiq ko`zli, kuchli qilichboz qo`llar sohibi; ikkinchidan,mag`rur, o`ziga bino qo`ygan shohni; uchinchidan, hayotining so`nggi davrlarida podshohlik lavozimini saqlay olmay aysh-ishratga berilgan shaxs siymosini ko`rish mumkin. buning ustiga u qo`chqor va xo`roz urishtirishlarning muxlisi. bobur amakisi sulton mahmud haqida shunday deydi: “past bo`yluk, suyuq soqollik, tanbal, sinchisizroq kishi edi. zulm va fisqqa ko`p mashg`ul edi. muttasil chog`ir ichar edi. cho`hra qlin saxlar edi... bu shum fe`l aning zamonida andoq shoe` edikim, cho`hrasiz kishi aslo yo`q edi...zulm va fisqining shomatidin o`g`lonlar tamom juvonmarg bo`ldilar...bad e`tiqod kishi edi...yuraksiz kishi edi...hayosi kamroq edi...badkalom edi...she`ri bisyor sust va bemaza edi.andoqshe`r aytqondin aytmog`on yaxshiroqdur” (42-43). portretni muallif shu darajada mahorat bilan yozganki, o`qigan kishi hayratda qoladi. so`z va iboralarni o`z o`rnida mahorat bilan qo`llay …

kirachilik faoliyatini davom ettirgan.u navoiyning “majolisun-nafois”ida tilga olingan juda ko`p shoir, san`atkorlarning ba`zilari haqida so`z yuritib, ularning xvi asr boshlaridagi ijodi to`g`risida yangi ma`lumrtlar beradi. boburning muhammad solih va shayboniy haqidagi fikrlarini ko`rib chiqamiz. shayboniy haqida “har necha kuda bir bemaza bayt aytur edi”,db yozadi. agar biz shayboniy she`rlariga bir nazar tashlasak, uning sultonlar hokimiyatini mustahkamlashga qaratilganligini darrov payqab olamiz. shoir dushmanlari – temuriy mirzolardan kulib, ularni masxaralaydi: muxolif vaxshni qishlab tururda, urush bermay turar turmoq ichinda. cherikning gardini ko`rmay qochibtur, masaldur: “qul qochar urmoq ichinda”. shayboniga berubtur nusratin haq, qovubmen xusravi qipchoq ichinda. boburning yuqoridagi bahosi, albatta, shunday she`rlar asosida maydonga kelgan bo`lib, tendentsiozlik xarakterga egadir. ikkinchi tomondan, boburning shayboniy ijodini tanqid qilishida qisman haqqoniylik ham mavjud. chunki shayboniy shoir sifatida o`zbek adabiyoti tarixida o`z ijodi bilan yangilik qo`sha olgan emas. ana shuning uchun ham masalaning bu tomoni bobur – adabiy tanqidchining badiiy ijod masalalariga jiddiy qaraganligidan darak beradi. …

on aytmaydur. so`ngra shayboniyxon qoshiga kelib edi, filjumla rioyat qilib edi. shayboniyning otiga bir turkiy masnaviy bitibdur, “ramali masaddasi maxban” vazndakim, “sabha” (bobur bu o`rinda jomiy “haft avrang”ining to`tinchi dostoni “sabhatul – abror”ga ishora qilmoqda) vazni bo`lgay, bis`yor sust va furudtur, ani o`qig`on kishi muhammad solihning she`ridin bee`tiqod bo`lur. bir yaxshi bayti budur: bo`ldi tanbalga vatan farg`ona, qildi farg`onani tanbalxona. andijon viloyatini tanbalxona ham derlar, ul masnaviyda muncha bayt ma`lum emaskim, bo`lg`ay. sharir va zolimtab` va berahm kishi edi”. sulton ahmad tanbal boburning samarqandga ikkichi marta yurish qilganida bobur tomonidan andijonga vaqtincha hokim qilib tayinlangan edi. ahmad tanbal bundan foydalanib, hokimiyatni butunlay o`z qo`liga olgan va boburga qarshi kurashgan. demak, bobur o`ziga dushman bo`lgan kishilarning boshqa yo`nalishdagi kishi tomonidan tanqid qilishini ham qo`llab quvvatlagan. bobur ayniqsa,mutoyiba va hazil pardasida pornografik g`oyalarni ifoda etishga qarshigina emas, balki bunday hazil va mutoyibalarning yaratilishi to`g`ridan-to`g`ri yaramas ish ekanligini qayd qiladi: “mundin burun yaxshi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi asrdan keyingi davrlardagi badiiy nasr ravnaqi"

1486744041_67646.doc xyi asrdan keyingi davrlardagi badiiy nasr ravnaqi reja: 1. boburning “boburnoma” va vosifiyning “badoe`ul -vaqoe” asarlarida tarixiylik va badiiylikning uyg`unligi. 2. nasr va xalqchillik. 3. “latoyifuz - zaroyif” – tarjima nasr sifatida. “boburnoma” asari maydonga kelganiga qadar o`zbek prozasida rabg`uziy va alisher navoiylarning nasriy asarlari mavjud edi. ayniqsa, alisher navoiyning asarlari o`zbek ilmiy va didaktik nasrining rivojlantirishda katta o`rni bor. ammo “boburnoma” o`zining xususiyatlari bilan o`zbek prozasi tarixida o`ziga xos o`ringa ega. xvi asrning boshlarida o`zbek va tojik tillarida “tavorixi guzida – nusratnoma”, “shayboniynoma”, “badoe`ul - vaqoe”, “mehmonnomai buxoro” kabi asarlar yaratildi. shu asarlardan “badoe`ul - vaqoe” asari “boburnoma” a...

Формат DOC, 52,5 КБ. Чтобы скачать "xvi asrdan keyingi davrlardagi badiiy nasr ravnaqi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi asrdan keyingi davrlardagi … DOC Бесплатная загрузка Telegram