alisher navoiyning hayoti va ijodi

ZIP 14 pages 223.5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 223.5 KB

File type ZIP

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

1662582008.doc alisher navoiyning hayoti va ijodi alisher navoiyning hayoti va ijodi reja: 1. alisher navoiyning bolalik va yigitlik davrlari. 2. navoiy davlat va jamoat arbobi sifatida. 3. shoirning badiiy, tarixiy, ilmiy va islomiy ruhdagi asarlari. 4. shoir hayotining so`nggi yillari. 5. o`zbek adabiyotining shakllanishi va rivojlanishida navoiy ijodining ahamiyati. turkiy adabiyotning yirik vakili, turkiy xalqlarning eng buyuk shoiri alisher navoiy “xito (y) dan to xuroson” gacha bo`lgan turkiy qavmlarni bir adabiy til bayrog’i ostida birlashtirgan mutafakkirdir. 1441-yilning 9-fevrali (hijriy 844-yil ramazon oyining17-kuni) da amir temurning o`g’li shohrux mirzo shohligi davrida hirotda dunyoga keldi. otasi g’iyosiddin muhammad temuriylar saroyining amaldorlaridan hamda bu xonadonning ishonchli kishilaridan biri edi. u o`g’lining tarbiyasi va o`qishiga jiddiy e`tibor beradi. alisherning she`riyatidagi ilk ustozlari tog’alari mir sayyid kobuliy va muhummad ali g’aribiylardir. navoiy bu ulug’ zotlarni “majolisun-nafois” asarida ehtirom bilan tilga oladi. kichikligidan she`riyat va musiqaga ishqi tushgan navoiy olimu fozillar davrasida bo`ldi. bo`lajak sulton husayn …

2 / 14

he`r shunchaki nutq o`stirish emas, ma`rifat, tafakkur mashqi ham edi. she`rga mehr alisherni ijodga unnadi. uning 7-8 yoshlardan boshlab she`r yozgani ma`lum. 1455-1458-yillar haqida navoiy “faqirning nazmlari xurosonda shuhrat tutib erdi”, - deb yozadi. zamonasining mashhur kishilari bilan yaqindan tanishuv ulardan saboq olish navoiy dahosining yuksalishiga ham sabab bo`ldi. 1464-yilda a.navoiy hirotga qaytadi. biroq poytaxtdagi noxushliklar sabab u samarqandga yo`l oladi. 1466-1468-yillar alisherning umri asosan samarqandda o`tdi. bu yerda din huquqshunosi va faylasuf fazlulloh abullays qo`lida o`qiydi. ahmad hojibekning rag’bat va homiyligida ilm sirlarini olishga harakat qiladi. samarqandlik shoirlar uloyi shoshiy, yusufshoh badiiy, safoyi andijoniy, riyoziy, javhariy, xavofiylar bilan yaqin munosabatda bo`ladi. keyinchalik bu shoirlar “majolisun-nafois” asaridan o`zlarining munosib o`rinlarini oldilar. 1465-1466 yillarda navoiyning muxlislari yozgan she`rlarini to`plab devon tuzdilar. bu kitob bugun “ilk devon” nomi bilan mashhurdir. 1469-yilda husayn boyqaro hirot taxtini egallaydi va alisher navoiyni hirotga taklif etadi. alisher voqeadan xabar topishi bilan do`sti huzuriga qaytadi, ramazon hayiti …

3 / 14

rasalarni, shifoxonalarni jihozlash, ta`mirlash uchun vaqf yerlar ajratildi, mudarrislar, tabiblar va boshqa xodimlarga maosh tayinlash, kiyim-bosh belgilash, talabalarga nafaqa berish, kitoblar bilan ta`minlash ishlarini shaxsan navoiyning o`zi nazorat qilib turdi. shoir o`z huzuriga tez-tez she`r, ilm va san`at ahlini chorlab, ma`rifiy suhbatlar uyushtirib turar, yosh iste`dodlarni tarbiyalar, ularga sharoit yaratib berar edi. a.navoiyga bag’ishlangan tarixiy va ilmiy asarlarda batafsil tavsif qilinishicha, 1469-1481-yillar navoiyning ijtimoiy hayot va obodonchilik borasidagi eng faol xizmat ko`rsatgan yillari bo`lgan. shoir 1481-yilda “vaqfiya” asarini yozib, unda o`zining binokorlik va xayriya ishlariga yakun yasaydi. navoiy dehqonchilik ishlarini yo`lga qo`yib yaxshi natijalarga erishadi. tarixchilarning yozishlaricha, navoiyning bir kunlik daromadi 18 ming shohruxiy dinor miqdorida bo`lgan. ulug’ amir bu daromadning katta qismini xayrli ishlarga sarf qilgan. tarixchi xondamir navoiy qurgan 52 rabot, 20 hovuz, 16 ko`prik, bir qancha to`g’on, ariq, hammom, masjid-madrasalarni qayd etadi. navoiy turli soha olimlariga homiylik qilib, o`nlab ilmiy risolalarning yozilishicha bevosita sababchi bo`lgan. she`r ilmining …

4 / 14

larda ikkinchi devon-“navodir un-nihoya” (“behad nodirliklar”) o`quvchilarga tuhfa qilindi. vaqf yerlardan tushgan mablag’larni tartibga solish, undan maqsadli foydalanish haqida 1481-yilda “vaqfiya” asarini yozdi. shoirlik qudratining mezoniga aylanib qolgan “xamsa” asarini yaratish navoiyning buyuk orzusi edi. hatto shoir samarqandga yo`l olar chog’ida ustozi va yaqin hamkori sayyid hasan ardasherga bag’ishlangan “masnaviy” sida “xamsa” yaratish uchun 2-3 yil kifoya ekanligini, ammo bunga imkoni yo`qligini yozgan edi. 1483-yilda shoir ushbu buyuk ishga qo`l uradi va 1,5 yil davomida 50 ming misradan ortiq besh dostondan iborat asarni nihoyasiga yetkazadi. 1485-yilda husayn boyqaroning “risola” asariga javoban “nazm ul-javohir” asarini yaratadi. asar muqaddima, 268 ruboiy va bir xotima-ruboiydan iborat bo`lib, hazrat alining “nasr ul-laoliy” hikmatlar majmuasidagi hikmatlariga munosabat bildirilgan. 1488-yilda o`tgan shohlar hayoti, qilgan ishlari haqida hikoya qiluvchi “tarixi muluki ajam” (“ajam shohlari tarixi”) asarini yaratadi. shoir podshoh kishining darvesh xulqli bo`lishini, har qanday holda ham kamtarin bo`lib qolishini ta`kidlaydi. 1480-yillarning oxiri, 1490-yillarni boshida navoiyning yaqin …

5 / 14

ning mumtoz namunasini o`z o`quvchilariga tuhfa qildi. xix asrdan boshlab “chor devon” nomi bilan shuhrat topgan ushbu buyuk majmua 45 ming misraga yaqin 16 janrga mansub bo`lgan 3132 ta she`rni o`zida jamlagan. 1498-yilda “lison ut-tayr” dostonini, 1499-yilda “muhokamat ul-lug’atayn” asarini, 1500-yilda “siroj ul-muslimin” risolasini, “mahbub ul-qulub” asarlarini yozdi. navoiy faqat adabiyotshunoslik fani bilan shug’ullanibgina qolmasdan, lug’atshunoslik sohasida “sab`atu abhur” risolasini, o`q otish sir-asrorlari haqida “risolayi tir-aidoxtai” asarini yaratadi. navoiy arab va fors tillarini ham puxta bilgan va ularda ham ajoyib asarlar yozish qudratiga ega edi. 12 ming misra forsiy she`rlarni o`z ichiga olgan “devon foniy” asarini, “mufradot” risolasini, “sittayi zaruriya”, “fusuli arbaa” turkum qasidalarni tuzdi. 1490-yillarning boshlaridagi og’ir yo`qotishlar, ayniqsa, 40 yillik qadrdoni pahlavon muhammad, ustozi abdurahmon jomiydan judo bo`lish navoiyga qattiq ta`sir qildi. husayn boyqaro bilan farzandlari o`rtasidagi kelishmovchiliklar ham navoiyning sog’ligiga ancha putur yetkazdi. shoirning haj ziyoratiga borish orzusi ham ota-bolalar mojorosi tufayli amalga oshmay qoldi. mirxondning “ravzat …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning hayoti va ijodi"

1662582008.doc alisher navoiyning hayoti va ijodi alisher navoiyning hayoti va ijodi reja: 1. alisher navoiyning bolalik va yigitlik davrlari. 2. navoiy davlat va jamoat arbobi sifatida. 3. shoirning badiiy, tarixiy, ilmiy va islomiy ruhdagi asarlari. 4. shoir hayotining so`nggi yillari. 5. o`zbek adabiyotining shakllanishi va rivojlanishida navoiy ijodining ahamiyati. turkiy adabiyotning yirik vakili, turkiy xalqlarning eng buyuk shoiri alisher navoiy “xito (y) dan to xuroson” gacha bo`lgan turkiy qavmlarni bir adabiy til bayrog’i ostida birlashtirgan mutafakkirdir. 1441-yilning 9-fevrali (hijriy 844-yil ramazon oyining17-kuni) da amir temurning o`g’li shohrux mirzo shohligi davrida hirotda dunyoga keldi. otasi g’iyosiddin muhammad temuriylar saroyining amaldorlaridan hamda bu xonadonning...

This file contains 14 pages in ZIP format (223.5 KB). To download "alisher navoiyning hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning hayoti va ij… ZIP 14 pages Free download Telegram