o`zbek marifatparvarlik adabiyotida nasr

DOC 41,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1486743532_67639.doc o`zbek marifatparvarlik adabiyotida nasr reja: 1. xix asrning ikkinchi yarmidan 1917 yilning oktyabrigacha bo`lgan ijtimoiy hayot. 2. “furqatnoma”- o`zbek prozasining yorqin namunasi. 3.“tarixi muhojiron” (“muhojirlar tarixi”) - avtobiografik publitsistik qissa. 4. “qarolar falsafasi” – badiiy publitsistik asar namunasi. xix asrning ikkinchi yarmidan 1917 yilning oktyabrigacha bo`lgan ijtimoiy hayot. xix asrning ikkinchi yarmida o`rta osiyoni rossiya bosib olgan davr edi. bu davrda ma`rifatparvarlik adabiyoti keng rivojlandi.komil, muqimiy, furqat, zavqiy, avaz o`tar o`g`li, dilshod va anbar otinlar o`z ijodlari bilan ancha asarlarni maydonga keltirdilar. tuzumning qabihlik va illatlarini, hukmron tabaqalarning mehnatkash xalqqa etkazga jabr-zulmlari qoraladilar. xix asrning 90-91 yillarda zokirjon furqat hayotida ijodiy ko`tarinkilik davri bo`ldi. u “turkiston viloyati gazeti”da rasmiy xodim sifatida faol ishlagan. u gimnaziya, bosmaxona, laboratoriya, teatr, vistavka va kontsert zallarida bo`lib, barcha yangiliklarni sinchkovlik bilan o`rgangan. bu yillar shoir uchun eng sermahsul ijod davri ham bo`ldi. uning “gimnazich”, “akt majlisi”, “na`ma bazmi”, “vistavka”, “suvorov” kabi o`nlab she`rlari …

sosida tasvirlash; g) o`zida aniq tarixiy sharoit va davr ruhini singdirishi; d) tilining soddaligi, bayonning aniq va izchiligi jihatidan ijobiy farqlanadi. asar juda qisqa vaqt ichida yozilgan. uning ilk sahifalari “turkiston viloyatining gazeti”da 1891 yil 22 yanvarda e`lon qilingan bo`lsa, oxiri o`sha yilning 28 iyun’ sonida bosilib chiqqan. sрoir bu asarni maqolalar shaklida paydar – pay yozgan lekin tugal asar. asar ma`lum ijtimoiy zarurat – jamoatchilikda furqat shaxsiyati, hayoti va ijodiga bo`lgan katta qiziqish, ma`naviy talab taqozosi bilan yaratilgan. “furqatnoma” da 1) muallif shaxsiyati. 2) ijodiy faoliyat. 3) eskilik tanqidi, yangilik ta`rifi. 4) etnografik ma`lumotlar. 5) badiiy lavhalar ancha keng va aniq berilgan. “furqatnoma”, avtobiografik-memuar janridagi asar bo`lganligi uchun ham, avvalo shoirning o`zi haqida hikoya qiluvchi asardir.sрoir asarning yaratilishi haqida quyidagilarni yozadi: “gimnaziya boshlig`i (so`z toshkent gimnaziyasining direktori n.p.ostroumov haqida)...aksar mendin islomiya madrasasi xususida savol qilur erdi. bir kun ittifoqo suhbat voqe` o`lub, islomiya maktablarining ta`lim va tadbirlaridin arog`a so`z …

ktabg`a kirib ustodim hazratiga bu voqeadin (tushni) yuayon ayladim. ul kishi muborak ta`birlar aytib, dedilarkim: “ey farzand! ul yuqorida o`lturgan aziz amir alisher navoiy va o`zgalari soyir shuarolar bo`lg`ay. sening zotingga alardin madad etib, ilmi ash`ordin bashorit bermishlar, muboraking o`lg`ay!”- deb jabinimdin bo`sa ayladi, duoyihayrlar ayladi” (135-bet). u o`n yoshida fuzuliy g`azaliyoti va masnaviyda bitilgan “maslakul-muttaqin” asari bilan to`la tanishib chiqadi. o`zi o`qiyotgan maktabda halifalik qiladi. husnixatga alohida ahamiyat beradi. “savodim takmili uchun bir yilg`a tegru ul dabiston atfolig`a xalifalik maqomida saboq ta`lim berdim. mazkur ustodim xat ilmida noqis erdi. mullo qambar ali nomli bir xushnavis kishida digar bora ta`lim olib, xatimni filjumla loyiqi kitobat qildim va ko`b kitoblar musavvada qildim”. 14 yoshida madrasaga kirgan, lekin o`qish uzoqqa cho`zilmaydi. qo`qon xonligida 1875-76 yillarda yuz bergan voqealar mamlakatning iqtisodiy va madaniy hayotini qaytadan izdan chiqaradi. 17 yashar zokirjon mustaqil mehnat faoliyatini boshlaydi. yangi marg`ilonga borib, tog`asi bilan ishlaydi.keyin o`zi do`kon ochib, …

otida mavjud asboblarni bir-bir manzur ayladi va tasvirg`a lozim dorular va qog`ozlar haqiqatini bayon ma`razig`a etkurdi va tasvir ilmidin bir misol ko`rsatmoq uchun bir kishi suvratini tortib huzurimg`a kelturdi...musavvir menga ayttikim, alhol suvrat moshinasi birlan osmondag`i yulduzlar va chopib borayotgon otlar suvratlari olinadur,deb” (143 -144 betlar). 2) ijodiy faoliyat. “...har xil g`azaliyotim farg`ona muzofotig`a va digar mamlakatlarg`a muntashir (mashhur) bo`ldi va sho`rangez ash`orimdin xonaqoh hofizlarni o`qub, safo hayli halqasig`a halovatlar bag`ishladi va tarabxez abyotimdin xushalxon ma`nilar soz birla savt chiqorib nashot ahlini majlisig`a farhatlar etkurdi va bul mutafarriqadin juz`idonimda qolg`on g`azal va muxammaslarim avroqini daftar sherozasig`a bog`lab jam` qildim.” (139 –bet). parchadan ikki xulosaga kelish mumkin. birinchidan, furqatning asarlari keng doirada tarqalib, xalq tomonidan sevib o`qilgan, kuylargatushirilgan va hofizlar kuylagan. ikkinchidan, shoir o`z g`azal va muxammaslarini to`plab, 20-24 yoshlari atrofida an`aaviy devon holiga ham keltirgan – “sohibi devon” bo`lgan. bu juda muhim ma`lumot.lekin shoirning devoni topilmagan. furqatdan tashqari farhat taxallusinida …

ari bir ilmga dars aytur ekanlar. tahsil kunlarida bir soatda bir dars saboq berilur ekan. yil oxirida – may oyida shogirdlar imtihon berur ekanlar...oltun va kumush medal olg`on shogirdlar boshqa xatm qilg`on shogirdlardan ko`proq hurmat ko`rub, katta madrasalarda joy tang bo`lsa ham o`run topar ermishlar...har ilm uchun , xususan, ilmi hikmat va ilmi tarix uchun asbob va suratlar mavjud ekan...o`qiydurgon shogirdlar har kun ma`yorlik saboqlarini do`tkorib bo`lub, ba`daz takror, boshqa har xil kitoyu o`qumoqqa mashg`ul bo`lur ekanlar. ul madrasa uchun maxsus tabib bor ekan. har kun kelib shogirdlarni ko`rub, salomatlig`lari uchun ob-havo xususida ko`b diqqat ko`rguzur ekin. gradus nom asbob birlan garmu sard me`yorini bilib, o`n to`rt darajada issiqni tutar ekinlar. har kun darsxonalarni vintilyator nom asbobliq ravzanini ochib, eski havolarni chiqorib...yuog`din toza havo kirguzur ekinlar...” (129-130-betlar). 4) etnografik ma`lumotlar.”furqatnoma”da muallif o`zining qariyb 30-yillik hayotini xalq turmushi, ijtimoiy ong holati, o`lka iqtisodiy, siyosiy, madaniy hayotida yuz bergan o`zgarishlar, voqea-hodisalar bilan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o`zbek marifatparvarlik adabiyotida nasr"

1486743532_67639.doc o`zbek marifatparvarlik adabiyotida nasr reja: 1. xix asrning ikkinchi yarmidan 1917 yilning oktyabrigacha bo`lgan ijtimoiy hayot. 2. “furqatnoma”- o`zbek prozasining yorqin namunasi. 3.“tarixi muhojiron” (“muhojirlar tarixi”) - avtobiografik publitsistik qissa. 4. “qarolar falsafasi” – badiiy publitsistik asar namunasi. xix asrning ikkinchi yarmidan 1917 yilning oktyabrigacha bo`lgan ijtimoiy hayot. xix asrning ikkinchi yarmida o`rta osiyoni rossiya bosib olgan davr edi. bu davrda ma`rifatparvarlik adabiyoti keng rivojlandi.komil, muqimiy, furqat, zavqiy, avaz o`tar o`g`li, dilshod va anbar otinlar o`z ijodlari bilan ancha asarlarni maydonga keltirdilar. tuzumning qabihlik va illatlarini, hukmron tabaqalarning mehnatkash xalqqa etkazga jabr-zulmlari qoraladilar. xix a...

Формат DOC, 41,5 КБ. Чтобы скачать "o`zbek marifatparvarlik adabiyotida nasr", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o`zbek marifatparvarlik adabiyo… DOC Бесплатная загрузка Telegram