navoiy va bobur hayoti, ijodidagi mushtarak xususiyatlar

DOC 2.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662838530.doc αζαρ navoiy va bobur hayoti, ijodidagi mushtarak xususiyatlar «sharq adabiyotning hashamatli, rangli bir tarixi bor. bu dabdaki tarizning oldidan o`tganda, bu unga ovropo adabiyoti ham shapkasini olib, salom berib o`tadir, shunga o`zini majbur ko`radir. sharq adabiyot butun dunyo adabiyoti orasida singirsiz-misli yo`q bir adabiyotdir» fitrat. reja: 1. navoiy va bobur hayoti 2. aziz qayumovning «alisher navoiy» nomli kitobi navoiy timsoli 3. adabiyotshunoslarning navoiy va bobur haqidagi fikrlari 4. navoiy va bobur ijodidagi mushtarak xususiyatlar 5. «boburnoma» da navoiy timsoli. har bir ijodkorning faqat o`zigagina xos bo`lgan ijodiy tamoyillari, o`zigagina xos bo`lgan ijodiy xususiyatlari bo`lish bilan birga danyoqarash, ilm va ijod saviyasisi jihatidan yaqin bo`lgan ijodkorlar hayoti va ijodida mushtarak, umumiy xususiyatlar ham mavjud bo`ladi. navoiy va boburning bir zamonda yashashi, temuriylar saltanati ravnaqi yo`lida kurashi, ilm va badiiy ijoddagi salohiyatining kuchliligi kabi omillar sababli ular hayot va ijod yo`lida o`xshash, mushtarak tomonlar ko`plab uchraydi. bu ikki ijodkor fevral oyida …

a odil qarashga yo`l ochdi. ana shu anjumanni qayta taklashga vaqt yetdi. navoiy va bobur –hokimlarning farzarndlari . navoiyning otasi giyosiddin muhammad (kichkina, baxshi) abdulqosim bobur otasi zamonida sovzovor shahrining hokimi edi. boburning otasi esa umarshayx mirzo farg`ona viloyatining hokimi edi. bu ikki shoirning ismi va taxallusi sherga bog`liqdir. navoiyning ismi masalasi istiqlolgacha boshqacha sharxlandi. masalan, aziz qayumovning «alisher navoiy» nomli kitobida shoirga qo`yilishi masalasi shunday berilgan. xonaning eshigi qiya ochilib, alining boshi ko`rindi. giyosiddin unga tura tur degandek ishora qilib, mashg`ulotda davom etdi. ali xonaning eshigini berkitib tashqarida qoldi. bir oz fursat o`tgach, xonadagi kishilar chiqib ketishdi. shunday so`ng ali xonaga kirib giyosiddin bilan ko`rishdi. alining chehrasida shodlik ifodasi zuhr etib turar, pochchasining xizmat safaridan qanday qaytganini so`rab o`ltirmasdanoq gap boshladi: -suyunchi berasiz, pochcha, xushhabar olib keldim. ollo taolo sizga farzand ato qildi o`g`il! bugun sahar vaqti opamizning ko`zlari yoridi,- dedi ali. giyosiddin azbaroyi xursandligidan o`rnidan turib ketdi. ali …

-dedi giyosiddin. iloxi umringiz uzoq bo`lsin. yaxshi soatda xushxabar keltirdingiz. jiyaningizni sizni nomingiz bilan ataymiz. sizday shoir va fozil odam bo`lsin. yana sher ham qo`shamiz sherdek qudratli jasur bo`lib o`sin. farzandimizning nomi alisher nomi bo`ladi.1 aslida esa giyosiddin muhammad o`g`li muhammad payg`ambarning sahobalaridan biri aliga o`xshashini orzu qilib, o`g`liga ali nomini qo`ygan. ismini ikkinchi qismini ham aliga dahldordir. muhammad alayhissalom alining kofirlarga qarshi jangdagi jonbozligini ko`rib: «u ollohning sheri-der edi.» garchand alisher jangchi bo`lib yetilmagan bo`lsa-da she`riyatning sheri bo`lib nom qozondi.alisher hayoti davomida bir marta qilich ushlagan. yodgormirzoni urgan paytda hech kim saroyga kirishga jur`at yetmaydi. shunda navoiy sarbozning qilichini olib xassa singari yerga tirab devorga yo`l boshlaydi. shu tariqa mast bo`lib yotgan yodgor mirzo xibsga olinadi. navoiyning ta`kidlashicha, nizomiy va xisrav dehlaviylar gul uzgan chamanga kirmoq uchun she`riyatning sheri bo`lish kerak, aqlli yo`lbarsi bo`lish kerak. emas oson bu maydon ichra turmoq nizomiy panjasiga kanja urmoq kerak sher olida ham …

tobida uning tarixini beradi. navoiy xudbin, zolim, maishatparas, xotinboz xisravni nizomiy dostonida chinakam oshiq sifatida beriligini ma`qullamaydi. nizomiy ganjaviy «xisrav va shirin» dostonida tarixiy xisravdan foydalanib o`zi orzu qilgan shoh timsolini bermoqchi edi. uning maqsadi tarixiy xisravni berish emas edi. nizomiy dostonida 2 xil xisravga monand bo`lsa, shiringa uylangandan keyingi xisrav nizomiy orzusidagi shoh timsoli edi. yoki bahrom timsoli talqini ko`rib, nizomiy «panj ganj» i «ganj» emas deyishga yetib boradi: olloh, olloh ne ganj o`lg`ay bu sabrasar elga rani o`lg`ay bu ha, bunday fikrlarni she`riyatning sheri ayta oladi. navoiyning bahrom timsoliga bunday munosabaning sababi shundaki, uning uqtirishicha ertadan kechgacha may ichgan odamga hikoya aytishning xojati yo`q: o`z-o`zidan uxlab qoladi. ikkinchidan, bahromdek shohga kakazamkor hikoya aytib, ma`lum qila oladimi? navoiy asarida shohga hikoyalarni kanizaklar emas, musofirlar aytadi. bobur taxallusi ham sher ma`nosini beradi. umarshayx xonadoni behor faslida qir-adirlarga chiqadilar. bir mahal qarashsa, zahiriddin davrada yo`q. xizmatkorlar, enagalar atrofida izlay boshlaydilar.bir qir …

llusi «kuy» ma`nosidan olingan, degan fikr keng tarqalgan. i. sulton esa shoir taxallusiga «bahra» so`zi asos bo`lganini to`g`ri ko`rsatgan. butun ulushi el-yurtga foyda, ka`r, baxra yetkazishga bag`ishlangan shoir o`z taxallusiga «baxra» so`zini asos qilib olgani shubhasizdir. shoirning o`zi ham buni uqitirib, yuqoridagi baytni keltirgan. shoir taxallusining ma`nosi munozarasi bo`lgani kabi talaffuzi ham munozarakidir garchand shoir taxallusi navoiy tarzida yozilib, aytilib kelinayotgan bo`lsa ham, bunday talaffuz jaddiy qiyinchiliklar tug`diradi. shuning uchun shoir taxallusini kimdir. «navoiy» tarzida, kimdir «navoiy» tarzida talaffuz qiladi. yuqoridagi holatni hisobga olib, a. rustamov shoir taxallusini «navoiy» tarzida aytish va yozishni taklif qilsa, n jumayev esa «navoiy» tarzida aytish va yozishni taklif etadi. «navodir-ush shabob»ning tehron nushasida shoir dashati mavjud bo`lib, unda shoir taxallusini «navoiy» tarzida bergan. bobur taxallusi ham 1983 yilga qadar «bobur» tarzida aytilar va yozilar edi. shoir taxallusi o`z she`rlarida, rus, turk adabiyotshunoslari tomonidan «bobur» shaklida yozilib, aytilib kelinar edi. 1983 yili adabiyotshunos a. abdug`ofurov …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "navoiy va bobur hayoti, ijodidagi mushtarak xususiyatlar"

1662838530.doc αζαρ navoiy va bobur hayoti, ijodidagi mushtarak xususiyatlar «sharq adabiyotning hashamatli, rangli bir tarixi bor. bu dabdaki tarizning oldidan o`tganda, bu unga ovropo adabiyoti ham shapkasini olib, salom berib o`tadir, shunga o`zini majbur ko`radir. sharq adabiyot butun dunyo adabiyoti orasida singirsiz-misli yo`q bir adabiyotdir» fitrat. reja: 1. navoiy va bobur hayoti 2. aziz qayumovning «alisher navoiy» nomli kitobi navoiy timsoli 3. adabiyotshunoslarning navoiy va bobur haqidagi fikrlari 4. navoiy va bobur ijodidagi mushtarak xususiyatlar 5. «boburnoma» da navoiy timsoli. har bir ijodkorning faqat o`zigagina xos bo`lgan ijodiy tamoyillari, o`zigagina xos bo`lgan ijodiy xususiyatlari bo`lish bilan birga danyoqarash, ilm va ijod saviyasisi jihatidan yaqin bo`lgan ijodk...

DOC format, 2.1 MB. To download "navoiy va bobur hayoti, ijodidagi mushtarak xususiyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: navoiy va bobur hayoti, ijodida… DOC Free download Telegram