ўзбек халқ педагогикасидан намуналар

DOC 201,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1479818103_66107.doc ўзбек халқ педагогикасидан намуналар режа: 1. фольклор ва ўзбек халқ педагогикаси 2. тез айтишлар ва ўйинларнинг тарбиядаги ўрни 3. топишмоқлар ва мақолларнинг тарбиядаги ўрни 4. қўшиқлар ва уларнинг тарбиявий аҳамияти 5. маънавий маданият ва уни шаклланишининг педагогик хусусиятлари 6. шахс маънавий маданиятини шакллантиришга янгича ёндашув 7. шарқ мутафаккирлари ижодида маънавий 8. маданиятни шакллантириш 9. маънавий қадриятлар. уларнинг шахс маънавий маданиятини шакллантиришдаги роли фольклор ва ўзбек халқ педагогикаси республикамиз мустақилликни қўлга киритгандан сўнг ўтган даврда мамлакатимиз келажаги бўлган ёш авлодни тарбиялаб етиштириш энг долзарб муаммолардан бири бўлиб келмоқда. бу борада ўтган даврда жуда катта ишлар амалга оширилди. жумладан, таълим тизимини миллийлаштириш, уни инсонпарварлаштириш, халқчиллаштириш асосида республикамиз халқ таълими тизимини қайта кўриш, миллий ўқув муассасалар барпо қилиш борасида катта ишлар амалга оширилмоқда. бу ишларни амалга оширишда «ўзбек халқ педагогикаси» етакчи ўрин тутади. маълумки, халқ педагогикаси деганда халқ оғзаки ижодиётининг барча жанрларида акс эттирилган тарбия борасидаги қарашлар, ғоя, урф-одатлар, расм-русумлар ҳамда анъаналар …

уҳаммад алайҳис-салом ҳадисларига бориб тақалади. тарбияланувчилар тарбияси борасидаги анъаналар ўзбек классик адабиётида ўз аксини топган. масалан, iх-xii аср алломаларидан низомулмулкнинг “сиёсатнома”, носир хисравнинг “саодатнома”, “рўшнома”, юсуф ҳос ҳожибнинг “+утадғу билиг”, маҳмуд +ошғарийнинг “девону луғотит турк”, аҳмад югнакийнинг ”ҳибатул хақойиқ”, кайковуснинг “+обуснома” каби асарларида педагогик ғоялар кенг ўрин олган бўлиб, халқ оғзаки ижоди қадим замонлардан буён жаҳон халқларининг, жумладан ўзбек халқ педагогикасининг тарбия воситаси бўлиб келган ва ҳозирги кунда ҳам ўз қийматини йўқотмаган. халқ педагогикасининг таркибий қисми қуйидагича; ақлий, ахлоқий, жисмоний, меҳнат ва нафосат тарбияси. ўзбек халқ педагогикаси миллий тарбияни амалга ошириш усул ва воситалари, ёшларни дастлабки оилавий одоб қоидаларига одатлантириш ва уни амалга ошириш йўллари, ёшларни дастлабки оилавий дастёрлик меҳнатига одатлантириш, уни амалга оширишда фойдаланиладиган усул ва воситаларни ўз ичига қамраб олади. юқоридагиларнинг ҳаммаси халқ оғзаки ижодида акс этган бўлиб, булар заминида илмий педагогика шакллангандир1. илмий педагогиканинг асосий мақсади ва вазифаси ҳар томонлама баркамол авлодни тарбиялаб етиштиришга қаратилган бўлади. ҳар …

ҳар бир товуш ўз ўрнида тўғри ва равон талаффуз этилиши керак. тез айтишлар болаларнинг фикрлаш қобилиятини, нутқи ва сўз бойлигини ўстиради. масалан, “эшик олдида булоқ, булоқдан сув ичар улоқ, узун қулоқ”, “тўп-тўп кўк копток, ҳар тўп кўк коптокда биттадан катта копток”, “/ани ғилдиракни ғизиллатиб ғилдиратди”, “олим олимадан олма олдими, олима олимдан олма олдими?” ва ҳоказо. тўғридан-тўғри ва бевосита тарбия билан боғлиқ ҳодисалардан табиатда энг яқини ўйинлардир. ўйин – инсоннинг табиатга қараб кашф этган буюк мўъжизаларидан бири ҳисобланади. тарбия жараёнида ўйиннинг аҳамияти ғоят катта. уларда сўз, оҳанг ва ҳарорат бир-бири билан узвий алоқададир. ўйинлар воситасида тарбияланувчиларга нарсаларнинг мавжуд тартибига, халқ урф-одатларига ҳурмат туйғуси сингдирилган, унда одоб қоидаларига нисбатан кўникма ҳосил қилинган. ўйинлар – жиддий машғулот, меҳнатга, келажакка, ҳаётга тайёрловчи ўзига хос сабоқларни ўзида намоён қилади. ижтимоий фаолиятдан олдин келувчи ўйин бамисоли унинг ҳал қилувчи машқи саналади, гоҳо меҳнат байрамлари билан қўшилиб кетади ва таркибий унсур каби меҳнатнинг ҳал қилувчи қисмига, ҳаттоки …

иқ, рақс-пантомима, сюжетли саҳна, турли хусусиятли ва ҳоказо). ўйиннинг яна бир муҳим вазифаси шундан иборатки, унинг воситасида инсоннинг одатдаги ривожи учун ҳаётда етишмайдиган нарса рўёбга чиқади. кам ҳаракатли ҳаёт тарзига чўпонлар кўпроқ қимирлашга мажбур қиладиган, аммо сурувидан узоқлашмайдиган ўйинларга эҳтиёж сезганлар. яйлов ўйин учун қулай жой, доим қўлида ушлаб юрадиган таёқ эса, ўзига хос “дастак” бўлиб хизмат қилган. тўп тайёрлаш учун қўй жуни хом ашё бўлиб хизмат қилган. “подачи”, “жун тўп”, “чим тўп”, “чавғон” деган чўпон ўйинлари ана шу тариқа юзага келган. чавғон аввалига отлиқ чўпонлар ўйини бўлган, кейин эса уни аҳолининг кенг қатлами ҳам ўзлаштириб олган. бу ўрта аср ҳарбийларининг севимли ўйинларидан эди. улар кўпгина шарқ мамлакатларида ёйилган. ҳиндистондан англияга кўчиб ўтган, кейинчалик замонавий чим ҳоккейга асос бўлган. аждодлар ҳаёти ҳозирги кунга нисбатан бир зайлда кечган, ўйин эса унга завқ ва мазмун бағишлаган. ўйинда инсон ҳаётда амалга ошира олмаган истакларини мужассамлаштирган. ташвиш ва муаммолардан вақтинча чалғиб, инсон ҳаётида учрайдиган …

ҳамият касб этади. топишмоқлар ўз хусусиятига кўра икки ёки ундан ортиқ тарбияланувчилар ўртасида мустақил фикрлаш йўли билан, савол-жавоб, тортишувлар, баҳслар орқали олиб борилади. улар тарбияланувчиларни кўпроқ нарса ва буюмларни, табиат ва унинг ҳодисаларини идрок қилишга ёрдам беради. топишмоқлар турли халқларда турлича аталади. ўзбек тилидаги топишмоқ» сўзининг луғавий маъноси «топмоқ» феълидан олинганлиги маълум, яъни топишмоқ топ-топ ўйнамоқни билдиради. болғорларда, масалан, топишмоқни «элбер» дейишади. “э” қишлоқ ё шаҳарни, «бер» эса, бермоқ феълининг буйруқ майлини билдиради. топишмоқ жавобини топган одам мукофотга шаҳар ё қишлоқ «олади». ким кўпроқ шаҳар ёки қишлоққа эга бўлса, ўша ғолиб, деб топилади. ўзбекларда эса, аксинча, тополмаган одам жаримага «шаҳар» беради. чувашларда топишмоқни «тўшмалли юмах», «сўтмалли юмах» дейдилар, бу «жумбоқли эртак», «тополмаса сотиб юбориладиган сўз», деган маъноларни билдиради. сотиш-бу энг ёқимсиз иш бўлиб, у кишилар орасида куёв ёки келин буюрган топишмоқни тополмагани учун белгиланган жазо ҳисобланади. нима учун топишмоқни эртак дейишади? гап шундаки, кўпгина топишмоқлар эртак мазмунига эга бўлиб, ўзига …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбек халқ педагогикасидан намуналар"

1479818103_66107.doc ўзбек халқ педагогикасидан намуналар режа: 1. фольклор ва ўзбек халқ педагогикаси 2. тез айтишлар ва ўйинларнинг тарбиядаги ўрни 3. топишмоқлар ва мақолларнинг тарбиядаги ўрни 4. қўшиқлар ва уларнинг тарбиявий аҳамияти 5. маънавий маданият ва уни шаклланишининг педагогик хусусиятлари 6. шахс маънавий маданиятини шакллантиришга янгича ёндашув 7. шарқ мутафаккирлари ижодида маънавий 8. маданиятни шакллантириш 9. маънавий қадриятлар. уларнинг шахс маънавий маданиятини шакллантиришдаги роли фольклор ва ўзбек халқ педагогикаси республикамиз мустақилликни қўлга киритгандан сўнг ўтган даврда мамлакатимиз келажаги бўлган ёш авлодни тарбиялаб етиштириш энг долзарб муаммолардан бири бўлиб келмоқда. бу борада ўтган даврда жуда катта ишлар амалга оширилди. жумладан, таълим тизимин...

Формат DOC, 201,0 КБ. Чтобы скачать "ўзбек халқ педагогикасидан намуналар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбек халқ педагогикасидан наму… DOC Бесплатная загрузка Telegram