иоганн гербарт педагогик қарашлари

DOC 81,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1441972429_41540.doc иоганн гербарт www.arxiv.uz режа: 1. иоганн фридрих гербарт ҳаёти 2. тарбиянинг моҳияти, мақсади ва вазифалари 3. гербарт ахлоқий тарбиянинг ўзига хос воситалари иоганн фридрих гербарт германияда туғилди. гербарт дастлаб лотинча классик мактабда, сўнгра эса иен университетида ўқиди. гербарт университетни тамомлагач, швейцариялик бир аристократ оиласида тарбиячи бўлиб ишлади. 1800 йилда у песталоццининг бургдорф институтига борди. лекин у улуғ педагогнинг демократик қарашларини ўзлаштира олмади. 1802 йилдан бошлаб гербарт гёттинген ва кенигсберг университетларида профессор бўлиб ишлади. гербарт бу университетларда ўзининг педагоглик фаолиятини кенгайтириб юборди: психология ва педагогикадан лекциялар ўқиди, ўқитувчилар тайёрлаш семинарияларига раҳбарлик қилди. у семинария ҳузурида тажриба мактаби очиб, ўзи бу мактабда математикадан дарс берди. гербарт ўзининг «тарбия мақсадларидан келиб чиққан умумий педагогика» (1806), «психология дарслиги» (1816), «психологияни педагогикага татбиқ қилиш тўғрисидаги хатлар» (1831), «педагогикага доир лекциялар очерки» (1835) деган китобларида педагогикага доир ғояларини кенг баён қилиб берди. тарбиянинг моҳияти, мақсади ва вазифалари. гербарт тарбия мақсадини белгилаб олишга катта аҳамият берди. …

а айтиладики, бу мақсадлар одамга ўз фаолиятининг ҳар қандай соҳасида керак бўлади. тарбия рўёбга чиқиши мумкин бўлган мақсадларни ўз олдига қўйгач, у одамда хилма-хил, ҳар томонлама идрок қилиш қобилиятини ўстириши, қизиқиш доирасини кенгайтириши ва тўлароқ қилиши лозим, мана шунинг ўзи ички эркинлик ғоясига, такомиллик ғоясига мувофиқ бўлиб тушади. зарур мақсадларга келганда тарбия бўлажак арбобнинг ахлоқини хайрихоҳлик ғояси, ҳуқуқ ва адолат ғояси асосида таркиб топтиришга ёки гербартнинг сўзи билан айтганда, бу арбобда барқарор ахлоқий характер вужудга келтиришга мажбурдир. гербарт тарбиянинг моҳияти боланинг кўнглини тасаввурлар билан бойитишдан иборат деб ҳисоблаб, болага фазилатли хулқ ғояларини ва сабабларини сингдиришни ва шу асосда унда ахлоқий характер вужудга келтиришни истайди. гербарт тарбия жараёнини бошқариш, ўқитиш ва ахлоқий тарбия бериш, деб уч бўлакка бўлади. бошқариш ўз олдига боланинг келажагини эмас, балки ҳозирги вақтнинг ўзида, яъни тарбия жараёнининг ўзида тартиб сақлаб туришни вазифа қилиб қўяди. гербарт «ёввойи шўхлик» болаларга хос бир нарса деб ҳисоблаб, бошқариш ана шу «ёввойи …

лдин ўтган педагогларнинг, жумладан, песталоццининг тарбияловчи таълим тўғрисидаги қимматли ғоясини такомиллаштирди. гербартнинг фикрича, таълим қизиқишларнинг баъзилари теварак-атрофдаги воқеликни билишга, баъзилари ижтимоий ҳаётни билишга интилади. гербарт турли қизиқишларни олтита мустақил турга бўлади. у қуйидаги қизиқишларни биринчи гуруҳ қизиқишлар қаторига киритади: империк қизиқиш — фикр юритишга йўллайди; эстетик — қизиқиш бу ҳодисаларга бадиий баҳо беришни таъминлайди. қуйидаги қизиқишлар иккинчи, гуруҳ қизиқишлар қаторига киради: ёқтирувчи қизиқиш — бу қизиқиш ўз оила аъзоларига ва жуда яқин таниш-билишларига қаратилган қизиқиҳдир; ижтимоий қизиқиш — одамларнинг кенгроқ доирасини, жамиятни, ўз халқини билишга қаратилган қизиқишдир. гербартнинг фикрича, одамзод ўз тарихининг бошланғич даврида болаларга ва ўспиринларга хос нарсаларга ва фаолият турларига қизиққан. шу сабабли дейди у, — ўқувчиларга қадимий халқлар тарихи ва адабиёти доирасидан олинган ва тобора мураккаблашиб борадиган гуманитар билимлар бериш керак. гербарт қадимий тилларга ва математикага ҳам жуда юксак баҳо берди, шу билан бирга, у математикани асосан тафаккурни ўстириш воситаси деб, «руҳ учун кучли гимнастика» деб ҳисоблайди. …

илан шуғулланиши лозим бўлган кишилар, яъни жамиятнинг интизомли табақалари эса гербартнинг фикрича, фақат классик гимназияда ўқиб таълим олиши лозим. гербарт таълим босқичлари назариясини ишлаб чиқди, бу назария ҳамма мамлакатларнинг педагоглари орасида кенг тарқалди. гербарт таълимни тасвирий таълим, аналитик таълим, синтетик таълим деб уч турга бўлди. тасвирий таълим чекланган тарзда қўлланилади, лекин ўз чегараси доирасида унинг аҳамияти жуда катта. у боланинг тажрибасини аниқлаб олишни ва бу тажрибани тўлдиришни ўз олдига мақсад қилиб қўяди. ўқитувчи материални жонли, образли ҳикоя қилиб бериш йўли билан ўқувчиларнинг билимларини кенгайтиради. бунда кўрсатмали воситалар катта роль ўйнайди. аналитик таълим «айни бир вақтда атрофни ўраб турган» нарсаларни айрим нарсаларга, бу нарсаларни эса таркибий қисмларга, бу таркибий қисмларни ҳам белгиларга бўлиш вазифасини ўз олдига қўяди. болалар мактабга келганларида уларнинг бошларида жуда кўп тасаввурлар бўлади. вазифа шуки, ўқитувчи раҳбарлигида ўқувчиларнинг бу фикрлари бўлакларга ажратилиши, тузатилиши ва такомиллаштирилиши лозим. синтетик таълим, асосан, юқори синфларда қўлланилади. ўқитувчи янги материални баён қилар экан, …

и. шуни ҳам ҳисобга олиш керакки, гербарт бошқаришни ахлоқий тарбиядан ажратди, у фақат ҳозирги вақт учун тартиб ўрнатиши лозим бўлган бошқаришга нисбатан ахлоқий тарбиянинг принципиал фарқини топишга уринди, лекин бунга озроқ бўлса-да, ишонтирарли далил топа олмади, зотан бундай далил топиш мумкин ҳам эмас эди. чунки интизом тарбиянинг ҳам шарти, ҳам натижасидир. гербарт ахлоқий тарбия принциплари бошқариш принциаларига қарама-қаршидир. бошқариш боланинг иродаси ва онгини тартибга солиб туради. ахлоқий тарбия тизимида эса тарбияланувчида мавжуд бўлган яхши белгиларнинг ҳаммаси ахлоқий тарбия методларига таянч бўлиши лозим. ахлоқий тарбия «тарбияланувчининг яхши хислатларини чуқур маъқуллаш воситаси билан унинг «ўз шахсини» ўзининг назарида улуғлашга» интилиши лозим. тарбиячи ҳатто йўлдан озган тарбияланувчининг ҳам яхши белгиларини топиши ва бунга дарҳол эриша олмаса, умидсизликка тушиб қолмаслиги зарурдир. ахлоқий тарбия тизимида «бир учқун шу ондаёқ иккинчи учқунни чақнатиши мумкин». гербарт ахлоқий тарбиянинг ўзига хос воситалари қаторида қуйидагиларни кўрсатиб ўтади. 1. тарбияланувчини тийиб туриш (болани бошқариш, уни итоаткор бўлишга ўргатиш — бу …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "иоганн гербарт педагогик қарашлари"

1441972429_41540.doc иоганн гербарт www.arxiv.uz режа: 1. иоганн фридрих гербарт ҳаёти 2. тарбиянинг моҳияти, мақсади ва вазифалари 3. гербарт ахлоқий тарбиянинг ўзига хос воситалари иоганн фридрих гербарт германияда туғилди. гербарт дастлаб лотинча классик мактабда, сўнгра эса иен университетида ўқиди. гербарт университетни тамомлагач, швейцариялик бир аристократ оиласида тарбиячи бўлиб ишлади. 1800 йилда у песталоццининг бургдорф институтига борди. лекин у улуғ педагогнинг демократик қарашларини ўзлаштира олмади. 1802 йилдан бошлаб гербарт гёттинген ва кенигсберг университетларида профессор бўлиб ишлади. гербарт бу университетларда ўзининг педагоглик фаолиятини кенгайтириб юборди: психология ва педагогикадан лекциялар ўқиди, ўқитувчилар тайёрлаш семинарияларига раҳбарлик қилди. у семинар...

Формат DOC, 81,0 КБ. Чтобы скачать "иоганн гербарт педагогик қарашлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: иоганн гербарт педагогик қарашл… DOC Бесплатная загрузка Telegram