европада инсон ва жамиятнинг мохияти тугрисидаги гоялар

DOC 144,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1413646567_59691.doc европада инсон ва жамиятнинг моҳияти тўғрисидаги ғоялар европада инсон ва жамиятнинг моҳияти тўғрисидаги ғоялар режа: 1. христиан назариётчиларининг жамият ва инсон ҳақидаги ғоялари 2. уйғониш даври мутафаккирларининг инсон ва ижтимоий ҳаёт тўғрисидаги фикрлари 3. хаёлий социализм ҳақидаги таълимотлар 1. христиан назариётчиларининг жамият ва инсон ҳақидаги ғоялари христиан дини ақидаларини халқ оммасига сингдириш, уларни ана шу қарашларнинг ҳақиқат эканлигига ишонтириш, расмий давлат бошқаруви тизимини ҳам унга мослаштириш, ҳаттоки ҳокимиятни унга бўйсундириш кўп жиҳатдан христиан назариётчиларининг ижоди ва фаолиятига боғлиқ бўлган. ана шундай кишилардан бири аврелий августиндир (354-430). у шимолий африкадаги нумидия давлатининг тагаст шаҳрида туғилган, манихейчилик, платонизм орқали христианликка эътиқод қўяди ва 387 йили христианликни қабул қилади. шимолий африкадаги гиппо шаҳри епископи даражасига кўтарилади. унинг асосий асарлари "тавба", "учлик ҳақида", "илоҳ шаҳри ҳақида" ("о граде божьем") ва бошқалар. августин дунёқараши теоцентристик характердадир. худонинг бирламчилиги тамойилидан у яратган руҳнинг, жоннинг танадан, ирода ва ҳиссиётнинг ақлдан устунлиги қоидалари келиб чиқади. худо олий …

беради. руҳнинг танадан устунлиги сабабли инсон фақат у ҳақдагина ғамхўрлик қилиши, ўзидаги ҳиссий завқланишни бостириши керак. руҳий ҳаётда асосий нарса ақл, тафаккур эмас, иродадир. инсоннинг моҳиятини пассив ҳисобланмиш тафаккур эмас, фаол бўлмиш ирода белгилаб беради. августин бу тамойилни психологиягагина эмас теологияга ҳам жорий қилади: ироданинг фаоллиги илоҳий моҳиятга ҳам тегишлидир. шу маънода унинг фалсафаси интеллектуализм ва рационализмдан волюнтаризмга боради. августин дунёқарашида ҳамма нарса ягона, мукаммал, абсолют борлиқ бўлган худога тақалади, унингсиз ҳеч нарсани амалга ошириб ҳам, билиб ҳам бўлмайди, моддий дунё эса худонинг маҳсули, ва унинг акс этишидир. табиатда ҳеч бир нарса ғайритабиий кучлар иштирокисиз содир бўлмайди. худо ягона борлиқ ва ҳақиқат сифатида метафизиканинг мазмунидир; худо билишнинг манбаи сифатида билиш назариясининг предметидир; худо ягона бўлмиш яхшилик ва гўзаллик сифатида этиканинг предмети ҳисобланади; худо барча нарсага қодирлик ва меҳр-саховатга тўлалик сифатида диннинг асосий масаласи саналади. августин фикрича инсон ҳаётининг мақсади ва мазмуни бахтга эришишдир. бахтга эса ягоналик бўлмиш худода эришиш мумкин. …

ия – худо "монарх" ҳисобланмиш осмоний иерархиянинг аксидир. аммо у кишиларнинг еретик таълимотларга мурожаат қилишларининг олдини олиш учун барча кишилар битта отадан вужудга келгани сабабли худо олдида тенгдирлар, деган ғояни илгари суради. инсоният барча даврларда турли шакллардаги ижтимоий тартибларга асосланган жамиятларда яшашсада, улар августин фикрича доимо икки даражага бўлинади: инсонга монанд яшайдиганлар ва худога монанд яшайдиганлар. ер шаҳри одамлари (инсонга монандлар) дастлабки инсонлар одам ато ва момо ҳавонинг гуноҳлари туфайли, улардан вужудга келганликлари сабабли доимо гуноҳкордирлар, шунинг учун улар муносабатларида жуда кўп камчиликлар (тенгсизлик, эксплуатация, ахлоқсизлик, урушлар, қийинчиликлар ва ҳ.к.) мавжуд. демак, бошланғич гуноҳнинг пайдо бўлиши сифатида ёмонлик учун худо эмас, одамлар жавобгар. осмоний шаҳар одамлари эса (худога монандлар) руҳонийлар ва худо йўлига ўз умрини тиккан черков ходимлари эса худо чизган йўлдан чиқмай яшайдилар, улар муносабатларида тенгсизлик йўқ, уларнинг мақсади оллоҳга етишишдир. августин фикрича инсон заиф мавжудот, у ўз кучи билан гуноҳдан қочишга ҳам, ерда анча-мунча етук бўлган жамият қуришга …

учун унга авлиё номи берилган. xiii асрда рим-католик черковини янада мустаҳкамлаган кишилардан бири доминикан монахи фома аквинский (1225/26-1274) ҳисобланади. унинг асарлари кейинчалик ўрта аср черкови расмий мафкурасининг энциклопедияларига айланган. асосий асарлари "теологиялар суммаси" ва "мажусийларга қарши сумма". христианлик ҳақиқати тафаккурдан устун туради, аммо у ақлга зид эмас. ҳақиқат битта бўлади, чунки у худодандир. фалсафа динга унинг ҳақиқатларини тафаккур категориялари орқали тушунтириш билан хизмат қилиши керак. фалсафанинг ўзи ғайритабиий ҳақиқатни исбот қила олмайди, аммо у унга қарши бўлган асосларни заифлаштириши мумкин. шунинг учун у теологиянинг қуролидир. дунё муайян тартибдаги системадир, у бир неча иерархик даражадаги босқичлардан иборат. энг кенг босқич – жонсиз табиат, унинг устида ўсимликлар ва ҳайвонот дунёси туради. улардан эса олий босқич бўлмиш одамлар дунёси ўсиб чиқади. одамлар дунёси эса ўз навбатида ғайритабиий ва руҳий соҳаларнинг асосидир. энг етук реаллик, барча реалликларнинг чўққиси, уларнинг абсолют сабабчиси, мазмуни ва мақсади худодир. барча алоҳида нарсалар бошқа омиллар билан яратилгандир, яъни улар …

вгустиндан фарқли равишда, фома ақлга катта эътибор беради. унингча, интеллект иродадан устун туради. ахлоқий хислатлар, фазилатлар ҳақида гапирганда у донишмандлик, мардлик, адолат, ўртамиёналикни таъкидлаган анъанавий юнон қарашларига ишонч, умид, муҳаббат каби христиан сифатларини ҳам қўшади. ҳаёт кечиришлан мақсад бахтга эришишдир, у эса худони англаш ва у билан уйғунлашиб кетиш демакдир. билиш инсоннинг энг улуғ функциясидир, худо эса – билишнинг чексиз предметидир. инсон мавжудлигининг сўнгги мақсади худони билиш, уни кузатиш ва унга муҳаббатдир. бу йўл синовларга бойдир, ақл инсонни илоҳий қонунни ифодаловчи ахлоқий тартиботга олиб келади; ақл инсонга ўзини қандай тутганда абадий роҳат-фароғат ва бахтга етишиш мумкинлигини ўргатади. фома давлат умумий фароғат ҳақида қайғуриш учун мавжуддир, дейди. аммо у ижтимоий тенгликка кескин қарши чиқади, унингча табақавий тенгсизлик абадийдир. фуқаролар бошқарувчиларга бўйсуниши керак. монархия – давлатнинг энг яхши шаклидир. руҳ танада, худо оламда қандай аҳамиятга эга бўлса, монарх ҳам ўз давлатида шундай бўлиши керак. адолатли ва яхши қиролнинг ҳокимияти худонинг оламдаги ҳукмронлигини …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "европада инсон ва жамиятнинг мохияти тугрисидаги гоялар"

1413646567_59691.doc европада инсон ва жамиятнинг моҳияти тўғрисидаги ғоялар европада инсон ва жамиятнинг моҳияти тўғрисидаги ғоялар режа: 1. христиан назариётчиларининг жамият ва инсон ҳақидаги ғоялари 2. уйғониш даври мутафаккирларининг инсон ва ижтимоий ҳаёт тўғрисидаги фикрлари 3. хаёлий социализм ҳақидаги таълимотлар 1. христиан назариётчиларининг жамият ва инсон ҳақидаги ғоялари христиан дини ақидаларини халқ оммасига сингдириш, уларни ана шу қарашларнинг ҳақиқат эканлигига ишонтириш, расмий давлат бошқаруви тизимини ҳам унга мослаштириш, ҳаттоки ҳокимиятни унга бўйсундириш кўп жиҳатдан христиан назариётчиларининг ижоди ва фаолиятига боғлиқ бўлган. ана шундай кишилардан бири аврелий августиндир (354-430). у шимолий африкадаги нумидия давлатининг тагаст шаҳрида туғилган, манихейчилик,...

Формат DOC, 144,0 КБ. Чтобы скачать "европада инсон ва жамиятнинг мохияти тугрисидаги гоялар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: европада инсон ва жамиятнинг мо… DOC Бесплатная загрузка Telegram