ғарб фалсафасининг устувор йўналишлари ва уларнинг фан тараққиётига таъсири

PPT 87 стр. 5,7 МБ Бесплатная загрузка

87 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 87

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 87

тема: философские воззрения в древней греции и риме 3–мавзу: ғарб фалсафасининг устувор йўналишлари ва уларнинг фан тараққиётига таъсири тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси маърузачи: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги юнонистон ва рим фалсафаси. 2. ўрта аср европа фалсафаси. 3. янги ва энг янги давр фалсафаси. - антик давр фалсафаси қадимги юнонистон ва қадимги рим фалсафаларига бўлиниб, (эр.авв. vii асрнинг охири ва эрамизнинг vi асригача), илк фалсафий мактабларнинг ривожланишидан то 529 йилгача (император юстиниан қарори билан афинадаги охирги фалсафий мактабнинг ёпилиш давригача) давом этган. милетлик натурфайласуфлар фалес (мил. авв.624-547йй.) анаксимандр (мил. авв.610-546 йй.) анаксимен (мил. авв.588-525йй.) лар асос солган. фалес (мил. авв.624-547йй.) оламнинг асосини сув — «фазис» ташкил қилади табиат ўз руҳига эга (гилозоизм) ер - оламнинг маркази ҳисобланади. у ясси текислик кўринишида бўлиб, сувда жойлашган олам худоларга тўла. анаксимен (мил. авв.588-525 йй.) борлиқнинг асосида ҳаво ётади. унинг фикрича, табиатдаги ҳамма табиий ҳодисалар ҳавонинг қуюқланиши ёки суюқланишидан ҳосил бўлади. …

2 / 87

а шўнғиб бўлмайди». * пифагор ( эр. авв. 580— 570 йй.) борлиқнинг асосини рақамлар ташкил этади рақамлар моддий ва маънавий ҳаётни бошқаради, шу жумладан ахлоқни ҳам. инсон қалби ҳам рақамлар уйғунлигидан ташкил топган. элеатчилар ксенофан, парменид ва зенон худони инсонлар ўйлаб топишган борлиқ мавжуд, йуқлик эса мавжуд эмас. «диалектика» маъноси зеноннинг фикридан ички қарама-қаршиликни моҳирона топиб, ана шу қарама- қаршиликларни бартараф этишни тушунган. аппориялар: дихатомия. ахиллес. ёй. стадион ёки стадий. ксенофан (эр. авв. 570- 478 йй.) «худо табиатдир»; «бутун борлиқ, олам бирдир»; «бирлик худодир»; «худо шарсимон бўлиб, одамга қиёсий»; «у ақл, фикр ва азалий»; «бутун борлиқ бирликда ва ўзгармасликда, у ҳеч қачон туғилмаган, у азалий шарсимон кўринишда». «агарда буқалар, отлар ва шерлар инсон каби ақлларига эга бўлганларида эди, унда инсонларга ўхшаб тасвирий санъат асарларини яратишлари мумкин эди. отлар ўз худоларини отларта, буқалар эса худоларини буқаларга ўхшатиб чизардилар ҳамда уларнинг жисмий тузилишини ўзларининг жисмий тузилишларига ўхшатардилар». парменид (эр. авв. 540—480 йй.) …

3 / 87

асофани босиб ўтишдан олдин ҳаёлан унинг ярмисини ўтиши керак. масофанинг ярмини ўтиши учун у ярмининг ярмисини ўтиши лозим. бу ҳолат чексиз равишда қайтарилаверади, чунки макон чексиз бўлинувчан экан, сўнгги бўлинмас қисмга эришиш мумкин эмас. хулоса шуки, ҳаракат чексиз борлиқнинг табиатига мос келмайди. атомистлар левкипп (эр. авв.500-440йй.) демокрит (эр. авв.460-330 йй.) дунё бўшлиқ ва ҳаракатдаги атомлардан, яъни сифат жиҳатдан бир хил ва ўзгармайдиган, аммо шакл ва андоза жиҳатдан турлича бўлган чексиз майда бўлинмас заррачалардан ташкил топган. софистлар сафарда кезиб юриб, пул ишлаш мақсадида донишмандлик ва нотиқлик илмидан дарс берувчи ўқитувчи-софист -касбий билимлар олиш жараёни заруриятининг табиий натижаси эди. софистлар таълимоти туғилишининг бошқа бир сабаби - билимларнинг ўзини мантиқий ривожи эди. ўзининг асосига кўра, ақлий мушоҳадага таянган табиатни ўрганувчи файласуфларининг ҳамма нарсани қамраб олувчи коинот тўғрисидаги таълимотлари жуда бўш ва омонат асосга қурилган эди. софистлар фаолияти хусусиятининг ўзи бунга имкон берган эди, чунки улар ҳар қандай нуқтаи назарни ҳимоя қилишга ўргатар эдилар. …

4 / 87

лозим; бизни ўраб турган воқей дунё-ҳақиқий ғоялар дунёсининг фақат тахминий инъикосидир; сиймолар (ғоялар) замон ва макондан ташқарида бўлиб, уларни идрок этиб бўлмайди, аммо уларни ақл мушоҳада қила олади. афлотун (эр.авв. 427-347 йй.) арасту (эр.авв. 384-322 йй.) унинг мероси эрамиздан олдинги iv асргача юнон фани тўплаган ҳақиқий билимлар мажмуаси эди. моддий олам бирламчи бўлиб, ғоялар дунёси иккиламчидир. бир ҳодисанинг икки томони сифатида шакл ва мазмунни бир-биридан ажратиб бўлмайди. табиат ҳақидаги таълимот унинг рисолаларида аввало ҳаракат ҳақидаги таълимот сифатида намоён бўлади. оила табиий бўлганидек, қуллик ҳам табиий, негаки, баъзиларнинг буйруқ бериши, бошқаларнинг эса тобе бўлиши табиат томонидан олдиндан белгилаб қўйилган. полиснинг (шаҳар-давлат) мавжуд турларини диққат билан кўриб чиққан файласуф бошқаришнинг тўғри уч шакли (салтанат, монархия, аристократия ва полития) ва уч нотўғри (тирания, олигархия ва демократия) шаклини топади. арасту (эр.авв. 384-322 йй.) эллинизм киниклар (антисфен, диоген); эпикурчилар (эпикур, тит лукреций кар); стоиклар (зенон китеонлик, сенека, эпиктет, марк аврелий); скептиклар (пиррон) сенека (эр. авв. …

5 / 87

ис-туйғунинг бош сабабчисидир. у худоларнинг табиат ва инсон ҳаётига аралашишларини рад этди ва руҳнинг моддийлигини исбот қилди. инсон бахтини «лаззат» да, яъни хотиржамлик, вазминлик – атараксияни қўлга киритишда деб билди. бунга фақат азоб-уқубатлардан қочиш ва фаол фаолиятдан ўзини тийиш, ҳамда билим ва ўз-ўзини камолотга етказиш йўли билан эришиш мумкин. христианликнинг ёйилиши билан черков борган сари салобатли ва яхши ташкил топган кучга айланиб борди. 529 йилда византия императори юстиниан фармонига биноан афинадаги афлотун академияси бекитилди. қадимги дунё фалсафаси ўзининг минг йиллик мавжудлигини тўхтатди. ғарбий европа ўрта аср фалсафаси теоцентризм — представление, согласно которому бог является главным предметом внимания и забот (почитания, поклонения, умилостивления). мир и человек вторичны, производны от бога и управляются им. ўрта аср ғарб фалсафаси христология креационизм эсхатология худонинг дунёни «ҳеч нарсадан» яратганлиги ҳақидаги таълимот охири замон ҳақидаги таълимот исо пайғамбарнинг инсоний ва илоҳий борлиғи ҳақидаги таълимот ўрта аср ғарб фалсафаси схоластика фома аквинский (1221-1274) номинализм и реализм патристика …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 87 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ғарб фалсафасининг устувор йўналишлари ва уларнинг фан тараққиётига таъсири"

тема: философские воззрения в древней греции и риме 3–мавзу: ғарб фалсафасининг устувор йўналишлари ва уларнинг фан тараққиётига таъсири тошкент тиббиёт академияси ижтимоий фанлар кафедраси маърузачи: ф.ф.н., доцент ф.с.атамуратова режа: 1. қадимги юнонистон ва рим фалсафаси. 2. ўрта аср европа фалсафаси. 3. янги ва энг янги давр фалсафаси. - антик давр фалсафаси қадимги юнонистон ва қадимги рим фалсафаларига бўлиниб, (эр.авв. vii асрнинг охири ва эрамизнинг vi асригача), илк фалсафий мактабларнинг ривожланишидан то 529 йилгача (император юстиниан қарори билан афинадаги охирги фалсафий мактабнинг ёпилиш давригача) давом этган. милетлик натурфайласуфлар фалес (мил. авв.624-547йй.) анаксимандр (мил. авв.610-546 йй.) анаксимен (мил. авв.588-525йй.) лар асос солган. фалес (мил. авв.624-547йй.)...

Этот файл содержит 87 стр. в формате PPT (5,7 МБ). Чтобы скачать "ғарб фалсафасининг устувор йўналишлари ва уларнинг фан тараққиётига таъсири", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ғарб фалсафасининг устувор йўна… PPT 87 стр. Бесплатная загрузка Telegram