узбекистон файласуфлари

PDF 717 pages 3.5 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 717
ғарб фалсафаси ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти нашриёти «шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош таҳририяти тошкент-2004 т у з у в ч и в а м а с ъ у л м у ҳ а р р и р : фалсафа фанлари доктори қиёмиддин назаров м а х с у с м у ҳ а р р и р л а р : ф.ф.н. а. ўтамуродов, ф.ф.н. и. тўхтаров, ф.ф.н. с. чориев, x. назиров т а қ р и з ч и л а р : ф.ф.д. ҳ. алиқулов, ф.ф.д. р. носиров, ф.ф.н. а. шарипов м у ҳ а р р и р л а р : а. маҳкамов, м. абдуллаева, д. олим, iii. жабборов, ҳ. абдиев ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти ўзбекистон миллий универси- геги, ўзфа фалсафа ва ҳуқуқ институти ва бошқа ташкилотлар мутахассислари оилаи ҳамкорликда «жаҳон фалсафаси» рукнида бир қатор китоб ва рисолалар- ни нашрга тайёрлади. мазкур туркумга «шарқ фалсафаси», «ғарб …
2 / 717
маънавиятни янада юксалтиришни тақозо этмоқда. бунда ижтимоий фанлар, айниқса, фалсафий билимлар ривожи муҳим аҳамият касб этади. афсуски, собиқ иттифоқ даврида сўз ва виждон эркинлиги турли йўллар билан бўғиб келингани, бир ёқлама дунёқараш зўрлик билан сингдирилгани туфайли фалсафа қуруқ сафсата ва зерикарли ақидага айланиб қолган эди. у коммунистик ғоялардан ташқарига чиқолмас, ҳаётга тараққиёт нуқтаи назаридан баҳо беролмас эди. уша даврда марк- сизмга муқобил бўлган бошқа қараш ва таълимотларни ўрганишга йўл қўйилмас, ўрганилган тақдирда ҳам, улар реакцион ёки ғайриилмий ғоя сифатида талқин ва танқид қилинар эди. шунинг учун собиқ иттифоқ- даги ғоялар тизими халқимиз, айниқса, ёшлар учун камолот воситаси, интилиш омили эмас, балки тескари тарбия қуроли, зарарли дунёқараш манбаи бўлиб қолган эди. шу боис у ўз даври, давлати ва мафкураси билан бирга ўтмишга айланди. бугунги кунда истиқлол туфайли фалсафага, фалсафий таълимот- лар тарихига холис илмий ёндашиш имкони очилди. тарихни билиш, ундан тўғри ва холис хулосалар чиқара олиш инсон маънавий камоло- ти учун …
3 / 717
рдяев ва бошқаларнинг фалсафасидан ўрган- сак, фойдадан холи бўлмайди. мсн ғарб фалсафасида ҳам барча муаммолар ечилган демоқчи эмас- маи. биз куп масалаларда ғарб файласуфларининг фикрлари билан, айниқса, индивидуализм, эгоизм қарашларини илоҳийлаштириш билан кслишмаслигимиз мумкин. лекин уларни ҳисобга олишимиз, кераклиси- ии тьтироф, кераксизини инкор этишимиз зарур»1 тарихни ўрганмоқ ва ундан сабоқ олмоқ ҳар бир инсон учун зарур- дир. бу — фалсафа билан шуғулланаётган мутахассис учун ҳам, уни ўргаиаётган одций китобхон учун ҳам бирдек ахамиятга эга. тарихни (|)алсафасиз туғри тушуниб бўлмагани каби фалсафани ҳам тарих ҳақиқати- сиз тўгри англаб бўлмайди. тарих — буюк муаллим, ўтмишдан сабоқ бсрадиган тарбиячи. зеро, ўтмишсиз келажак йўқ! шу маънода, биз фалсафа тарихини, хусусан ғарб фалсафасининг риножланиш босқичлари ва тараққиёт тамойилларини ҳам, азбаройи ўтмишга оддийгина қизиққанимиз учун ўрганмаяпмиз. биз уни турли замонларда рўй берган хилма-хил воқеа ва ҳодисаларнинг фалсафий фикр ва онгда қандай акс этгани, қайси таълимотлар инсоният тараққи- ётига қандай таъсир кўрсатгани, қайси мафкура одамзодни кўпроқ ри- …
4 / 717
ан ижтимоий фикр- қарашлар тизимидир. биз урганишга осон бўлиши учунгина ушбу яхлит ҳодисани бўлакларга бўламиз, ҳудудий ёки миллий жиҳатларга асосла- ниб, унинг турли йўналишларини ўзига хос тарзда талқин қиламиз. бу бизга жаҳон фалсафасининг турли жиҳат ва йўналишларини, унинг иж- тимоий, географик, этник ва бошқа хусусиятларини янада яққолроқ ўрганиш имконини беради. жаҳон фалсафасининг ўзига хос йўналишла- ридан бири ғарб фалсафасидир. унинг иддизлари инсоният ривожининг энг қадимги даврларига бориб тақалади. қадимги ғарб фалсафий тафаккури шарқ, айниқса, бобил ва миср- нинг табиий-илмий ютуқлари негизида шаклланган. антик дунё фалса- фасининг шаклланишида ҳиндистон, хитой, марказий осиёда милод- дан аввалги ix—vi асрларда вужудга келган билимлар, олам ва унинг тузилиши тўғрисидаги диний-фалсафий қарашлар ҳам муҳим аҳамият касб этган. қадимги шарқ ва юнон фалсафий таълимотлари ўзаро боғлиқ ҳолда ривожланганлиги ҳақидаги фикрлар гомер, геродот ва плутарх каби тарихчиларнинг асарларида баён қилинган. улардан кейинги давр- да яшаган кўплаб атоқли файласуфлар ҳам бу масалага эътибор бер- ганлар. қадимги дунё фалсафасининг вужудга …
5 / 717
халқларининг диний-фалсафий ёдгорлиги бўлган «авесто» ижодкорлари томонидан ҳам амалга оширилган. «авесто»нинг энг қадимги қисмларини тарихчилар милоддан аввал- ги ix—vi асрларга тааллуқли, деб ҳисоблайдилар. унда бутун табиат ҳақида яхлит бир тасаввур беришга (натурфалсафа) интилиш мавжуд булиб, у афсонавий, мифологик тафаккурга асосланган. шундай бўлса- да, «авесто»да олам тўрт унсурдан: тупроқ, сув, ҳаво ва оловдан ташкил топган, деган қарашнинг илгари сурилиши жаҳон фалсафий таълимоти- нимг, жумладан, юнон фалсафасининг вужудга келишига катта таъсир курсатган, деб таъкидлашга асос бўла олади. афсонага асосланган табиат фалсафаси ва шаклланиб келаётган та- биатшунослик фанининг ўзаро боғланиб, қўшилиб бориши милоддан анналги iv аср охирларида қадимги элладада рўй берган. шунгача олам- пи тушунишда, гарчи маълум даражада табиатшунослик ўрин эгаллаган булса-да, фалсафа ўзининг афсонавий «туғма» элементларини сақлаб кслган. бу табиий ҳол эди, чунки афсонавий дунёқараш билан фалса- фий тафаккур ўртасида қатор умумийлик мавжуд. аввало, ҳар икки дунёқараш ҳам, шунингдек, диний таълимотлар ҳам коинотнинг вужудга кслиши ҳақида фикр юритади. шу маънода, фалсафа инсоният …

Want to read more?

Download all 717 pages for free via Telegram.

Download full file

About "узбекистон файласуфлари"

ғарб фалсафаси ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти нашриёти «шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош таҳририяти тошкент-2004 т у з у в ч и в а м а с ъ у л м у ҳ а р р и р : фалсафа фанлари доктори қиёмиддин назаров м а х с у с м у ҳ а р р и р л а р : ф.ф.н. а. ўтамуродов, ф.ф.н. и. тўхтаров, ф.ф.н. с. чориев, x. назиров т а қ р и з ч и л а р : ф.ф.д. ҳ. алиқулов, ф.ф.д. р. носиров, ф.ф.н. а. шарипов м у ҳ а р р и р л а р : а. маҳкамов, м. абдуллаева, д. олим, iii. жабборов, ҳ. абдиев ўзбекистон файласуфлари миллий жамияти ўзбекистон …

This file contains 717 pages in PDF format (3.5 MB). To download "узбекистон файласуфлари", click the Telegram button on the left.

Tags: узбекистон файласуфлари PDF 717 pages Free download Telegram