xix асрнинг охири хх аср бошларида туркистон улкасида таълим-тарбия

DOC 142,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403363467_45638.doc xix асрнинг охири хх аср бошларида туркистон ўлкасида таълим-тарбия режа: 1. марказий осиёда россияга карам килиниши 2. бошлангич диний мактаблар 3. кизлар мактаби 4. ахмад дониш 5. зокиржон холмухаммад фурқат марказий осиёни россияга қарам қилиш ғояси петр i дан бошланган эди. 1712 йилдан россия империя деб эълон қилинди. империя бошқа давлатларни босиб олиб, ўз қоматини ростлаш эвазига бўлди. унда 81 губерна, 20 вилоят, 931 шаҳар мавжуд бўлиб, уларда 100 дан ортиқ халқлар, элатлар истиқомат қиларди. булардан 57 фоизини рус миллати ташкил қилар эди. петр i вафотидан сўнг екатерина ҳукумати марказий осиё билан алоқани янада мустаҳкамлади. бухоро амири шоҳмурод эрназарнинг петербургга элчи қилиб юборилишидан хабардор бўлган екатерина элчи шарафига эрназар элчи мадрасаси қурилиши учун 134 минг сўм пул ажратган. николай ii тахтга ўтиргач, тезлик билан марказий осиёни ўзига бўйсундиришга интилди. шундай қилиб, xix асрнинг 60-йиллари бошида чор россияси марказий осиёни босиб олишга тайёргарлик кўра бошлади. 1864 йил бошида верний (алмати) …

илди, музей, кутубхоналар ташкил этил-ди. марказий осиёда дунёвий билимларни тарқатиш мақсадида мактаблар ташкил этилди. қатор забардаст олим, шоир ва маъри-фатпарварлар халқнинг руҳиятини кўтариш учун унга мурожаат қилдилар. чунончи, аллома а.фитрат халққа қарата: “эй улуғ турон, арслонлари ўлкаси! сенга не бўлди? холинг қалайдур! эй темурларнинг, ўғузларнинг оилаларининг шонли болалари! қуллик чуқурларига недан тушдинг!” қабилидаги жанговар сатрларни хитоб қилганди. она туркистонни мустамлакачилик зулмидан қутқариш маърифатпарварларнинг ижодий шиорига айланди. муқимий, аваз, фитрат, анбар отин, дилшода барно, аҳмад дониш, маҳмудхўжа беҳбудий, абдурауф фитрат каби маърифатчилар ана шулар жумла-сидандир. чор россияси босиб олгунга қадар марказий осиёда қуйидагича мактаблар бўлган эди: 1. бошланғич диний мактаблари (халқ болалари учун) туркис-тонда кенг тарқалган мактаблардан бири бошланғич диний мактаб эди. шаҳар мактабларида ўқувчилар сони 20-30 тага, қишлоқ жой-ларида эса 10-15 тага етар эди. ўқишга 6 ёшдан қабул қилиниб, 14 ёшда, болаларнинг ўзлаштиришига қараб 17-18 ёшларда ҳам тугатар эди. оталар болаларни мактабга олиб келганда “суяги бизники, эти сизники, яхши билимли …

қуръони каримдаги сура ва оятларни халқ оммасига ўқиб бериш эди. 1882 йили фарғонадаги бу мактабларда 252 талаб таълим олди. 4. далаилхона – катталар мактаби бўлиб, талабалар домла раҳ-барлигида араб тилини ўрганар эдилар. шу мактаб учун асосий дарслик “далаили-ҳайрат” (муҳаммад пайғамбар ҳақида ёзилган тўплам) ҳисобланарди. бу тўпламни ўқиш муддати бир йил эди. аммо бундай мактаб жуда кам тарқалганди. жумладан, тошкентда 4-5 та, фарғонада 2 та, андижонда ҳам 2 та шундай мактаб мавжуд эди. шу мактабни битириб чиққанларга маддиҳлар унвони берилар эди. маддиҳ кўчаларда, базмларда, жамоатчилик жойларда ислом динини тарғиб ва ташвиқот қилар эдилар. 5. мадраса – олий маълумот берувчи мактаб эди. мадрасалар асосан самарқанд, бухоро, хива, қўқон шаҳарларида қурилган эди. 1420 йили самарқандда улуғбек мадрасаси, 1618 йили шердор, 1646 йили тиллакори, 1590 йили тошкентда кўкалдош мадрасалари қурилган эди. шулардан ташқари, амирлик даврида қўқонда 34 та, марғилонда 25 та, самарқандда 22 та, андижонда 18 та, наманган-да 14 та, тошкентда 14 та, хожикентда …

химия бахти” xi асрда ал-¢азоли томонидан ёзилгандан кенг фойдаланилар эди. шу китобда болани тарбиялашдаги педаго-гик маҳорат, ёшига қараб тарбиялаш масалалари чуқур ёритилган. шу китоб орқали бўлажак мактаб домлалари педагогик билим ва малакага эга бўлар эдилар. мадрасалардаги таълим-тарбия ишлари кўпроқ мустақил ишлашга тайёрлар эди. муллавачалар учун ажра-тилган ҳужра (якка яшашга мослашган хона) уларни мустақил ишлашдаги дастлабки шарт-шароит эди. мадрасани тугатганлар ўз билимларини ошириш мақсадида бухоро, қўқон, туркия ва араб давлатларида таҳсил олар эдилар. ана шу хилдаги мактаблардан иборат таълим тизими асосан мусулмонларнинг фарзандлари учун хизмат қилар эди. чор россияси раҳбарлари халқни руслаштириш мақсадида турли типдаги янги мактабларни очишга мажбур қилди: 1871 йилда саид азимбой муҳаммадбоев кауфман номига янги ташкил қилган мактаби ҳақида маъруза ёзди. унда бу мактабди фойдали билимлар ўқитилишини, унинг дастурида биринчи ўринда рус тили ва грамматикасини ўрганилиши, ўзбек тилидаги дарслар рус алифбоси асосида олиб борилиши таъкидланган эди. саид азимбой мактабдаги ўқитиш мазмунига қуйидаги фан-ларни киритишни ҳам зарур деб ҳисоблади: …

кенглиги. 2. бошланғич маълумот фақатгина рус тилида олиб борилиши, она тилида жуда оз маълумот берилиши. 3. ўқитувчиларнинг рус тилини билмасликлари. шу сабабли қўқонда ва наманганда бу мактабларни ёпишга рухсат берилди. россия раҳбарлари н.и.илüиминскийнинг поволüже ўлкаси-даги миссионерлар тайёрлаш учун монастр қошида ташкил қилган мактаб тажрибасини туркий халқлар ўртасида ҳам амалга ошириш зарур деб ҳисобладилар. н.и.илüиминский дастлаб қозоқ ҳамда қирғизларни ўқитишдан бошлади. унинг мақсади: 1) ўқитиш - қозоқ, қирғиз тилида ўқитилса-да, таълим мазмунида халқини улуғловчи ғояларини тарғиб қилиш; 2) юқори босқич синфларда қозоқ ва қирғиз болаларига рус маданиятини ўргатиш; 3) қирғиз, қозоқ ўғил болалари учун пансионлар очиб, уларга рус тилини мукаммал ўргатишдан иборат эди. н.и.илüиминский ўзининг педагогик ғояларини ташвиқ қилиш ва амалга ошириш учун туркистон ўлкасига н.п.остроумовни юборди ва у илüиминский-нинг ғояларини ҳимоя қилди. хусусан, диний мактабларда россияга қарши ҳаракатларнинг олди олинди. 1896 йил 1 январда туркистон ўлкасида: 1 та ўғил болалар гимназияси; 1 та аёллар гимназияси; 1 та реал ўқув юрти; …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix асрнинг охири хх аср бошларида туркистон улкасида таълим-тарбия"

1403363467_45638.doc xix асрнинг охири хх аср бошларида туркистон ўлкасида таълим-тарбия режа: 1. марказий осиёда россияга карам килиниши 2. бошлангич диний мактаблар 3. кизлар мактаби 4. ахмад дониш 5. зокиржон холмухаммад фурқат марказий осиёни россияга қарам қилиш ғояси петр i дан бошланган эди. 1712 йилдан россия империя деб эълон қилинди. империя бошқа давлатларни босиб олиб, ўз қоматини ростлаш эвазига бўлди. унда 81 губерна, 20 вилоят, 931 шаҳар мавжуд бўлиб, уларда 100 дан ортиқ халқлар, элатлар истиқомат қиларди. булардан 57 фоизини рус миллати ташкил қилар эди. петр i вафотидан сўнг екатерина ҳукумати марказий осиё билан алоқани янада мустаҳкамлади. бухоро амири шоҳмурод эрназарнинг петербургга элчи қилиб юборилишидан хабардор бўлган екатерина элчи шарафига эрназар элчи мадрасаси...

Формат DOC, 142,0 КБ. Чтобы скачать "xix асрнинг охири хх аср бошларида туркистон улкасида таълим-тарбия", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix асрнинг охири хх аср бошлар… DOC Бесплатная загрузка Telegram