яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт

DOC 159,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663838095.doc яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт режа: 1. таълимни илмий эмас содда усулда олиб бор 2. ўқувчи ҳали ўзлаштира олмайдиган нарсани ҳеч қачон ўргатма! 3. ўқувчилар ўрганганини унутмаслигини ғамини еб бор! 4. ўз ўқувчиларингни алоҳида ҳусусиятларини ҳисобга ол! бу ерда бир эмас тўрт дидактик қоида борки, улар бир-бирига жуда яқин бўлганлиги сабабли уларни тўғри тушуниш учун биргаликда кўриб чиқиш керак. шунинг учун биз уларни битта талабга умумлаштирдик. тўртала қоида кўргазмали ва табиий уйғунлик принципидан келиб чиқади. кимки кўргазмали ва табиий уйғунликда ўқитмоқчи бўлса тўрт қоидага риоя килмоғи керак. яқиндан узоққа! бола табиий ривожланишда бешикдан хонага, уйни танишга, кўчаси, маҳалласи, теварак атрофни билишга ўтади, ниҳоят унга бепоён дунё ҳам торлик қилади. аммо таълим доимо шу қоидага амал қилмаслиги керак. айрим ҳолда биздан жуда йироқда турган нарсалар, қалбимизга яқин бўлади. «яқиндан йироққа» принципи ўқувчидан қуёш системасини ўрганишдан аввал европани …

тузилишини ўрганиш осон. содда математик амаллар ва фигуралар, мураккаб ва чалкашидан кўра осонроқ ўзлаштирилади. кўпинча, айнан осони қийин бўлади. айрим ҳолларда энг қийини жуда содда бўлади. содда, оддий ҳайвонларни ўрганиш муракабларини ўрганишга нисбатан қийин, ҳайвонларнинг организми жуда мураккаб бўлганига қарамай зоологиядан минералогия қийинроқ,. шунинг учун, ривожланаётган онг айрим предметлар жуда кўп, турлича хоссаларга эга бўлишига қарамасдан, бу хоссаларни ҳаммасини баробар қамрай олмасада бу предметларни алоҳида қабул қилади. кейинчалик улар содда тасаввурга айланади, кейин умумийроқ ва юқорироқ тасаввур ҳосил бўлади ва ҳоказо давом этиб энг умумий ва содда тушунчалар шаклига етиб боради. бу ерда мураккаб тушунча умумий, содда тушунчаларга нисбатан болалар онгига мос бўлади. шунинг учун биринчи жараён иккинчидан олдинда бўлиши керак. агар биз бу ривожланиш жараёнига яқиндан эътибор қилсак, қуйидагиларни аниқлаймиз. инсоннинг энди ривожланиб келаётган онги сезиш органлари орқали предметларни энг оддий хусусиятларини масалан, гулнинг рангини ёки қуёш нурини хис қилади, аста-секин у гулни бошқа хоссаларини ўрганади. кейинчалик бу хоссаларни …

им тушунча фикрлаш маҳсулидир. биринчисининг ёнида мураккаб сезиш, иккинчисининг ёнида мураккаб тафаккур бўлиб, бу жараён мунтазам такрорланади ва биридан иккинчисига айланиб туради. бу жараён инсоннинг табиий ривожланишида пайдо бўлади. фанда акси бўлиши мумкин, яъни умумийликдан хусусий, аниқ хулосалар келиб чиқиши мумкин. шундай қилиб, табиий жараённи илмий ифодалаб бериш бир-бирига тескари бўлади. шунинг учун соддадан мураккабга принципини тўғри тушуниш керак. ўсимликни айрим қисмларини ўрганишдан олдин уни бутунича ўрганиш керак. шунинг учун бошланғич нуқта ҳар доим ҳам энг содда, энг аниқ, алоҳида олинадиган нарса шаклида бўлавермайди. аммо доим бу нуқтада мавҳум бўлмаган, аниқ, индивидуал нарса туриши керак. бу фарқни доим эсда тутиш керак. аммо доим шундай бўлавермайди. алоҳида олинган бир ҳайвон зоти ҳақидаги тасаввурдан, тушунчадан умуман ҳайвон ҳақидаги тушунча осонроқ, аммо бу тушунча алоҳида аниқ ҳайвонларни кузатиш натижасида пайдо бўлади. содда гапнинг бош бўлакларини ўрганиш турли шаклдаги гаплар ва мураккаб гапларни алоҳида олинган қисмларини ўрганишдан бошланади. бунда аниқ мисолларни келтиришдан бошлаш керак. …

яхшидир» маълумдан номаълумга қараб! бу қоида тўртанинг ичида энг асосийси бўлиб, улардан устун туради, хукмронлик қилади яъни улар ўзаро солиштирилганда у бошқаларидан юқори туради, бошқалари унга буйсунади. айниқса, бу биринчи ва иккинчи қоидаларга тегишлидир, учинчи билан эса яқин, чунки маълум нарса осон, номаълуми эса қийин. демак, узоқдаги мураккаб нарса ҳам билса осон туйилади, яқиндаги оддий нарса эса билмаса қийин туюлади. шунинг учун ўрганишни узоқ ва мураккабдан бошлаш керак. номаълумдан бошлаш ҳам мумкинга ўхшайди. кўп маротаба бундай йўл тутганлар бор, аммо бу бефойда. буни қабул қилиб ҳам, қўллаб ҳам бўлмайди. фақат билганимизни билмаган билан, янги, нотаниш нарсани таниш нарса билан, эски билганимизга боғлабгина янги номаълумни ўрганиб борамиз. маълум нарсалар ёруғлик каби, номаълумлар эса қоронғулик билан тенгдир. ўрганишни номаълумдан бошлаш, қоронғудан туриб, ёруғликни кўрсатмоқдир. бунинг хатолиги аниқ. шунинг учун чет тилни ўрганиш учун она тилидан фойдаланилади. ёки гўдак каби, бегона халқ орасида яшаб, она тилини унутиб, ҳаммасини бошқатдан ўрганиш керак. тушунмайдиган чет …

инг учун албатта кўргазмалилик керак, кўргазмалилик мумкин бўлмаган жойда белги, ўхшатишлардан фойдаланган холда номаълум нарса ҳақида кўргазмали тасаввур ҳосил қилиш керак. дидактиканинг «нотанишдан танишга» принципи жуда кенг ва муҳимдир. фан ёки бирор тизим энг узоқ умумий мавҳум номаълумдан бошланиши мумкин, аммо оддий таълимда ва шу каби ривожлантирувчи таълимда ҳам ҳеч қачон бундай бўлиши мумкин эмас. ўқувчи умумий қоидани айрим қоида билан солиштира олмайдиган, номаълумни маълум нарса билан боғлай олмайдиган ҳар қандай илмий ўқитиш тўғри натижага олиб келмайди. бу ўта абстракт билимлар билан шуғулланиб, уларни аниқ амалий ҳолатлар билан боғлай олмайдиган илмий изланишлар билан шуғулланувчи кўплаб одамлар гуруҳига таълуқлидир. бирорта фан мавҳумдан аниқликка ўтиш йўли билан бунёд этилмаган. шунинг учун фанни табиий ривожланишига асосланиб ўрганиш керак. «маълумдан номаълумга» қоидаси барча таълимга тегишли бўлиб, таълимни табиатга уйғунлигини баҳолаш ўлчови сифатида қўлланиши мумкин. олдинги параграфдаги кўрсатмаларни муҳимлигини назарда тутиб уни мустақил принципга ажратдик. таълимни илмий эмас содда усулда олиб бор университетлардаги таълим умумий …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт"

1663838095.doc яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт режа: 1. таълимни илмий эмас содда усулда олиб бор 2. ўқувчи ҳали ўзлаштира олмайдиган нарсани ҳеч қачон ўргатма! 3. ўқувчилар ўрганганини унутмаслигини ғамини еб бор! 4. ўз ўқувчиларингни алоҳида ҳусусиятларини ҳисобга ол! бу ерда бир эмас тўрт дидактик қоида борки, улар бир-бирига жуда яқин бўлганлиги сабабли уларни тўғри тушуниш учун биргаликда кўриб чиқиш керак. шунинг учун биз уларни битта талабга умумлаштирдик. тўртала қоида кўргазмали ва табиий уйғунлик принципидан келиб чиқади. кимки кўргазмали ва табиий уйғунликда ўқитмоқчи бўлса тўрт қоидага риоя килмоғи керак. яқиндан узоққа! бола табиий ривожланишда бешикдан х...

Формат DOC, 159,5 КБ. Чтобы скачать "яқиндан узоққа, соддадан мураккабга, осондан қийинга, маълумдан номаълумга ўт", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: яқиндан узоққа, соддадан муракк… DOC Бесплатная загрузка Telegram