хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси

DOC 95,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1404270580_52412.doc хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси хадислар мазмунан ижтимоий-сиёсий, диний, ахлокий, иктисодий, экологик, бадиий, эстетик масалаларни камраб олган. хадисларда жамият тараккиёти, инсоният камолоти хакидаги фалсафий нуктаи назар, яьни тараккиётнинг зиддиятларсиз булиши мумкин эмаслиги дидактик характерда, диний-бадиий йул билан мусулмонлар онгига сингдирилди. (абу сайд ад-худрий айтадилар: «киши кокилмай, тоймай туриб аклли, хулкли була олмайди ва хар бир яхши-ёмонни бошидан кечирмай туриб хаким була олмайди» (565-хадис). хaдиcлap оркали баён этилган барча панд-насихатлар, хикматлар, ибратлар ва насихатлар инсон шахсига каратилган булиб, уларнинг асосий вазифаларидан бири инсониятни огох этиш, яхшлик отига хизмат килишга чакиришдан иборатдир. пайгамбаримиз мухаммад алайх саломларнинг насихатларига кура хар бир инсон уз миллати, зоти, ирки, мол-дунёсига карамасдан саховатли, мехр-мурувватли булмоги лозим. ушбу фазилатлар инсониятни бошка мавжудодлардан ажратиб туради. хадислар социал адолатсизлик хукм сурган даврда барча тоифа ахлларини оллохнинг яратилган бандалари, уларга жабр-зулм килмаслик, нохак жазоламаслик, инсон сифатида хурмат килиш мунособатларини илгари сурган. …
2
ура диний, ахлок-одоб характерига эга. диний характердаги хадислар диний талаб, эътикод конун коидаларини ойдинлаштирса, ахлок-одоб характеридаги хадислар инсон хулки, маънавий оламининг бир неча йуналишларини камраб олган. уларни биз шартли равишда гоявий, эстетик, жисмоний, иктисодий, аклий, ахлокий, байналминал, ватанпарвалик тарбия таснифини тузишимиз мумкии. хадисларда инсонпарварлик, демократиклик мунособатлар улугланади ва хар бир инсонни унга чакиради. хадисларда илм поклик, халоллик, кишиларни яхшилик сари бошловчи, коронгиликда йул курсатувчи машъал тарикасида талкин килинади. илмли киши акл-идрок чироги оркали оллохнинг куч кудратини заковатини англашга эришади деган гояни илгари суради. илм - бу хикмат, поклик рамзи, илмсизлик, жохиллик, у билан шугулланмаслик нопокликка олиб келиши хам уларда таъкидланади. бу хакда хадислардан куйидаги мисолларни келтиришимиз мумкин: «илм икки хилдир, бири калбда булади - уни илми нофеь (фойдали) дейилади, иккинчиси тилда булади «одам боласига юборилган оллох таолонинг хужжатидир», «одамларга яхшиликни ургатиб, узини эсидан чикарган кишиларга ёруглик бериб, узини ку йдирадиган шамчирокка ухшайди.» «бир-соат илм урганиш кечаси билан номоз укиб чиккандан …
3
гояни илгари суради. илм - бу хикмат, поклик рамзи, илмсизлик, жохиллик, у билан шугулланмаслик нопокликка олиб келиши хам уларда таъкидланади. бу хакда хадислардан куйидаги мисолларни келтиришимиз мумкин: «илм икки хилдир, бири калбда булади - уни илми нофеь (фойдали) дейилади, иккинчиси тилда булади «одам боласига юборилган оллох таолонинг хужжатидир», «одамларга яхшиликни ургатиб, узини эсидан чикарган кишиларга ёруглик бериб, узини куйдирадиган шамчирокка ухшайди.» «бир-соат илм урганиш кечаси билан номоз укиб чиккандан афзалдир. «бир кун илм урганиш уч ой - руза тутгандан яхширокдир.» «илмнинг сусаймоги- жахолатнинг кучаймоги, эркакларнинг озоймоги.» «илимга эътиборсизлик, нодонлик, арокхурлик ва зинокорликнииг оммавий тус олмоги киёматнинг аломатларидандир». шарк тарбиясининг мохиятида ота-онага мехр-мухаббат, хурмат, иззат, эъзоз ётади. уларни ранжитмаслик, уларга нисбатан хушмуомала булиш, истак ва хохишини вожиб этиш, хафа килмаслик содик, садокатли булиш фарзанднинг ота-она олдидаги фарзи хисобланади. ота-онага шак келтириш, каргишини олиш, уларни зиёрат килмаслик, хурлаш, сукиш, купол муомалада булиш, уларнинг исмларини айтиб чакириш, улардан илгари юриш, давраларда улардан юкорида …
4
олади. туртинчи маротаба эса «отанга ва якин кариндошларингга» деган жавоб​ни олади. хадисларда эзгулик ва холис ниятда сахийлик килишни таргиб этади. таъмагирлик, очкузлик билан мол-дунё туплаш ёки уларни таркатиш кораланади, сахийлик килиб, эвазига бирор нарса умид килувчи уз сахийлиги билан мактанувчи ва миннат килувчи кишилар кораланади. нафсу хавога берилиб, йулдан озишдан, нафсоний ва шахвоний хиссиётга берилиб кетишдан, илму-маърифатга эга була туриб, гофилларнинг ишини тутишдан, ортикча семиришдан, серуйкуликдан, дангасалик ва суст эътикодда булишдан сакланган инсон саховат эгаси хисобланади. хадисларда маънавий фазилатлардан иффат хакидаги мулохазалар мухим ахамиятга молик. иффат уз хиссиёти, хирси, нафсини тийиш, хар бир ишда ортикчаликка йул куймаслик, муътадил конун-коидаларига риоя этишдан иборатдир. иффатлиликнинг мухим куринишларидан бири каноъат, сабр-такотдир. «хакикатдан, тугри сузни тан олмаслик ва бошка кишиларни узидан паст хисоблашлик кибр булади» ( 548-хадис). инсоният оламида барча таьлим-тарбиянинг максад вазифаларини хадисларда киёмат-койим ходисаси оркали ёритилиб борилган. унда илгари сурилган фикрларга кура еру-заминда яхшилик ва ёмонлик фазилатлари ракобатда булиб, инсоният такдири уларда …
5
даги салбий хислатлар ижобий фазилатлар устидан хукмронлик урнатгач, инсоният онги маънавий таназзулга юз тутгач содир булади. назаримизда хозирги кундаги маънавий таназзул, миллатлар, халклар, давлатлараро киргинбарот урушлар, сув олиш, зилзила, каби табиий офатлар киёмат койимнинг бир куриниши хисобланади. хадислардан намуналар. итоаткорлик ва мехрибонлик хакида. инсон уз ота-онасига итоаткорлик ва мехрибон булсин, деб васият килдик. абу амр аш-шайбоний куллари бирлан абдуллах (ал – ансорий) нинг ховлига ишора килиб: «мана шу ховлининг сохиби менга бундай деб айтган эди»-дедилар: «мен набий салаллоху алайхи ва салламдан: «оллох таоло азза ва жаллага кайси амал махбуброндир?» – деб сурадим. жаноб расуллох : «намозни уз вактида укимокдир» - дедилар. мен: «яна кайси амал?» - деб сурадим. жаноб расулуллох: «ота-онага итоат килмокдир.»- деб айтдилар. мен «яна кайси амал?»- дедим. жаноб расулуллох «оллох таоло йулида жиход килмокдир» -дедилар. жаноб расуллуллох менинг саволларимга шу тарика жавоб килдилар. агар яна сураганимда, яна жавоб берар эрдилар. » яхши муомала килмогига ким хаклирок? абу …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси" haqida

1404270580_52412.doc хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси хадислар мазмунан ижтимоий-сиёсий, диний, ахлокий, иктисодий, экологик, бадиий, эстетик масалаларни камраб олган. хадисларда жамият тараккиёти, инсоният камолоти хакидаги фалсафий нуктаи назар, яьни тараккиётнинг зиддиятларсиз булиши мумкин эмаслиги дидактик характерда, диний-бадиий йул билан мусулмонлар онгига сингдирилди. (абу сайд ад-худрий айтадилар: «киши кокилмай, тоймай туриб аклли, хулкли була олмайди ва хар бир яхши-ёмонни бошидан кечирмай туриб хаким була олмайди» (565-хадис). хaдиcлap оркали баён этилган барча панд-насихатлар, хикматлар, ибратлар ва насихатлар инсон шахсига каратилган булиб, уларнинг асосий вазифаларидан бири инсониятни огох этиш, яхшлик отига хизма...

DOC format, 95,5 KB. "хадисларда инсон ва унинг ахлок одоби муаммоси"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.