2 жаҳон сиёсат майдонида марказий осиё

DOC 56,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403842670_47464.doc жаҳон сиёсат майдонида марказий осиё режа: 1. миллий мустақиллик ва минтақавий хавфсизлик масаласи. 2. марказий осиё минтақаси ва йирик давлатлар геосиёсати. 3. марказий осиё давлатларигеосиёсатининг асосий йўналишлари. 4. мустақил ўзбекистон давлатининг геосиёсати. марказий осиё давлатлари оврупо ва осиё мамлакатлари оралиғида жойлашган бўлиб, халқаро майдонларда жуда кўп давлатлар, айниқса йирик давлатлар бу минтақага алоҳида аҳамият билан гиосиёсат белгилайдилар. ўз мустақиллигини қўлга киритган минтақа давлатлари уларнинг олиб бораётган сиёсатларини ҳисобга олиб ва албатта мустақилликларини мустаҳкамлаш мақсадларидан келиб чиқиб, геосиёсат белгилашлари табиий ҳолдир. маълум бўлдики, одамзот ўз гомоэстазисини сақлаб қолиш учун бирлашади ва шу жараёнда яшаш учун кураш олиб бориб, фаровонлик ва хавф-хатарсиз яшашга интилиб келади. тадқиқотлардан маълум бўлишича, жаҳонда 8 мингта тил ва ундан ҳам кўпроқ лисоний лаҳжалар бор. хатто 200-300 кишидан иборат этнослар ҳам борки, уларнинг тили, тарихан таркиб топган маданияти, урф-одатларининг йўқотилишига умумбашарий маънавий махрумлик сифатида ёндашиш лозим. шу нуқтаи назардан қараганда, ҳар бир этнос, ҳалқ, миллатнинг мустақиллиги бу …

иёсий бўшлиқ пайдо бўлди. ана шу пайтларда ақш, россия, оврупо давлатларининг бу минтақага нисбатан аниқ сиёсий доктринаси йўқ эди. натижада бу минтақада туркия, эрон, хитой каби давлатларнинг таъсири кучайиб борди. араб-мусулмон оламидаги расмий ва норасмий ташкилотларнинг ғоявий таъсир ўтказиш йўлидаги сайи-ҳаракатлари ҳам беиз қолмаётган эди. айниқса хх аср 80-йилларининг ўрталаридан мусулмончиликни тарғиб қилувчи рағбатчилар ислом ақидапарастлиги ғояларини авом халқ орасида кенг ёйишга киришдилар.улар тожикистонда маълум даражада ўз мақсадларига эришиб, у ерда ислом давлатини ўрнатиш сиёсий ҳаракатини вужудга келтириш учун фуқаролар урушини бошлаш имкониятига эга бўлдилар. халқаро хавфсизликнинг қатъий структураси шаклланмаганлиги сабабли, минтақада совет даврида етилиб қолган зиддиятлар ўзининг қарама-қарши томонига оғиб қетиш учун шу тариқа шароит вужудга кела бошлади. фарғона ва ўшдаги хунрезликлар шундан далолат берарди. чунки большевиклар бу ўлка халқлари орасига рахна солиш осон бўлиши учун тарихан оға-инилардек яшашга интилиб келган халқларни сунъий равишда бешта қўғирчоқ давлатга бўлиб юборишга муваффақ бўлгандилар. бу эса худудий можороларнинг чиқаришни осонлаштириб қўйган эди. …

ич инфекциясининг ёйилиши реал хавф туғдириб, у россия ва ғарбий оврупо мамлакатларига ҳам тарқала бошлади. минтақанинг ер ости ва ер усти бойликлари кўплиги, арзон хом ашё ва ишчи кучига ҳамда катта ички бозорга эгалиги албатта барча давлатлар, айниқса йирик давлатларни қизиқтирмай иложи йўқ. натижада бу ерда россия йўқота бошлаган ўз таъсирини тиклаш учун фаол геосиёсат юргиза бошлади. 2001 йилда ақшда содир этилган йирик террорчиликдан сўнг, американинг бу минтақага эътибори янада кучайди. умуман олганда марказий осиё (бу тушунчага эндиликда афғонистон ҳам киритилмоқда) ақш, россия, япония, хитой, шунингдек оврупо иттифоқи давлатлари геосиёсатида алоҳида ўринга эга бўлиб қолди. марказий осиё геостратегик жиҳатдан икки йирик қитъа – оврупо ва осиё ўртасига жойлашгани геостратегик жиҳатдан алоҳида аҳамият касб этади. шунинг учун ҳам турли давлатларнинг манфаатлари бу ерда ўзаро чатишиб кетади. масалан, каспий денгизи ва унинг атрофидаги нефть заҳираларининг кўплиги давлатларни қизиқтирмай иложи йўқ. нисбатан арзон нефть ва газ ишлаб чиқариш учун транспортировка қилиш ишларида қатнашиб …

ори сергей лопатниковнинг фикрича, россияни марказий осиёдан сиқиб чиқариш сиёсати вашингтон йўл қўйган жиддий хато бўлди. натижада минтақа республикаларининг россия федерацияси атрофига бирлашиш майли кучайди. ҳозирги замонда глобаллашув жараёни марказий осиёдаги ижтимоий-маданий, ахборот-мафкуравий, сиёсий ва иқтисодий ҳаётнинг барча томонларини қамраб олмоқда. бу майл, бир томондан, барча марказий осиё мамлакатлари учун ҳар томонлама ривожланиш имкониятини туғдирса, иккинчи томондан, уларнинг ҳавфсизлигига муайян даражада путур етказиши ҳам мумкин. марказий осиёнинг маданий-тамаддуний ҳусусияти унинг географик жойлашуви билан қўшилиб, евразия майдонида унинг алоҳида геосиёсий мақомга эга қилади. зеро, бу минтақа атрофида ядро қуролига эга 4 та давлат (россия, хитой, ҳиндистон, покистон) бор ҳамда жаҳоннинг кучли марказлари манфаатлари чатишиб кетган. марказий осиё ўз моҳияти жиҳатидан ҳар доим геосиёсий аҳамият касб этиб келган, аммо ҳозирги ҳалқаро муносабатлар тизимида уларнинг роли ва мавқеи янада ошиб бормоқда. ҳусусан 2001 йил 11 сентябр воқеаларидан кейин марказий осиё жаҳон ҳамжамияти эътиборининг марказида туриб қолди. бу ялпи умумий хавф-хатар ҳалқаро майдондаги кучларни …

нинг геосиёсатида эскича андозалар устуворлик қилиб қолгудай бўлса, минтақадаги барча халқларнинг миллий мустақиллиги хавф остида қолиб, бошқа давлатлар таъсири бўйича парчаланиб кетиши ва давлатлар ўртасидаги “қалқон зона”лар вужудга келиши ҳам мумкин. демак, марказий осиё давлатлари ўз геосиёсатларида бу ҳолатни эътибордан соқит қилишга асло ҳақлари йўқ. уларнинг бариси тарих олдида, келажак авлодлар тақдири олдида катта масъулиятли эканликларини доимо ёдда тутишлари зарур. тўғри, йирик давлатлар геосиёсати, яъни воқеликка мувофиқ шаклланиши учун бмт, нато, обсе, шос, одкб, евразэс, еэп каби ҳалқаро ва минтақавий ташкилотлар ўз таъсирларини кўрсатишлари мумкин. аммо ушбу институал механизмлар фаолиятини таҳлил этиш шундан далолат бериб турибдики, уларнинг баъзилари йирик давлатларнинг тарафкашлик сиёсатини ўтказиш қуролига айланиб қолмоқдалар. бу хол минтақавий ҳамкорлик ишларини қийинлаштириб қўйиши аниқ. шундай қилиб, марказий осиё мустақил давлатлари ҳар қандай шакл-шамойилдаги ихтилофларни бир чеккага қўйиб, яна йирик давлатлар сиёсий ўйинларининг югурдагига айланиб қолмасликлари учун кучларини бирлаштиришлари тарихий зарурат бўлиб турибди. марказий осиё мамлакатлари стратегиясида қуйидаги йўналиш мавжуд; а) …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "2 жаҳон сиёсат майдонида марказий осиё"

1403842670_47464.doc жаҳон сиёсат майдонида марказий осиё режа: 1. миллий мустақиллик ва минтақавий хавфсизлик масаласи. 2. марказий осиё минтақаси ва йирик давлатлар геосиёсати. 3. марказий осиё давлатларигеосиёсатининг асосий йўналишлари. 4. мустақил ўзбекистон давлатининг геосиёсати. марказий осиё давлатлари оврупо ва осиё мамлакатлари оралиғида жойлашган бўлиб, халқаро майдонларда жуда кўп давлатлар, айниқса йирик давлатлар бу минтақага алоҳида аҳамият билан гиосиёсат белгилайдилар. ўз мустақиллигини қўлга киритган минтақа давлатлари уларнинг олиб бораётган сиёсатларини ҳисобга олиб ва албатта мустақилликларини мустаҳкамлаш мақсадларидан келиб чиқиб, геосиёсат белгилашлари табиий ҳолдир. маълум бўлдики, одамзот ўз гомоэстазисини сақлаб қолиш учун бирлашади ва шу жараёнда яшаш учун кура...

Формат DOC, 56,0 КБ. Чтобы скачать "2 жаҳон сиёсат майдонида марказий осиё", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: 2 жаҳон сиёсат майдонида марказ… DOC Бесплатная загрузка Telegram