o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi

PPT 31 pages 17.9 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.9 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

4 – mavzu: o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi. o’zbek xalq pedagogikasi va islom ta’limotida ijtimoiy-pedagogik g’oyalar. 4 – mavzu: o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi. o’zbek xalq pedagogikasi va islom ta’limotida ijtimoiy-pedagogik g’oyalar. reja 1. ijtimoiy pedagogika tushunchasi, mustaqillik davrida ijtimoiy pedagogikaning pedagogika fanlar soxasidagi tutgan o`rni. 2. ijtimoiy pedagogik tadqiqotlar va ularni amalga oshirishda olib borilgan sa’y-xarakatlar. 3. “qur’oni karim”, “xadisu sharif”larda ijtimoiy pedagogik g`oyalarning o‘rni va ahamiyati. 4. o`zbek xalq pedagogikasida ijtimoiy pedagogik jarayonlarni rivojlanishi va bugungi kundagi ahamiyati. tayanch tushunchalar: xalq pedagogikasi ta`lim-tarbiya masalasi etnografiya islom dini, hadislar ijtimoiy-pedagogik g`oyalar ijtimoiy pedagogika fan sifatida respublikamiz mustaqillikni qo’lga kiritgandan so’ng o’qitila boshlagan bo’lsada, ijtimoiy tarbiya, ijtimoiy faoliyat, ijtimoiy himoya ko’rinishida qadimiy ildizlarga ega. ilk diniy-falsafiy (avesto) va adabiy (alpomish, go’ro’g’li) manbalarda biz insonning ijtimoiy kelib chiqishi nuqtai nazaridan pedagogik qarashlarning aks etganini ko’ramiz. 1. ijtimoiy pedagogika tushunchasi, mustaqillik davrida ijtimoiy pedagogikaning pedagogika fanlar soxasidagi tutgan o`rni. keyinchalik vi-vii asrlarda …

2 / 31

si, mustaqillik davrida ijtimoiy pedagogikaning pedagogika fanlar soxasidagi tutgan o`rni. o’rta osiyo qomusiy olimlarining ijtimoiy pedagogik g’oyalari. ijtimoiy pedagogik g’oyalar va nazariyalarning shakllanishida sharq uyg’onish davri olimlarining asarlari beqiyos o’ringa ega. ular faoliyatining mohiyati shuki, mavjud bo’lgan o’sha davrni ijtimoiylashtirish usullari ilmiy asarlarining asosiga singdirilganidadir. yetuk olimlarning faoliyat xarakteri - ilm bilan mashg’ul bo’lishi ijtimoiy pedagogik qarashlarning mazmuniga o’z ta’sirini ko’rsatdi. buyuk olim al-xorazmiy (783-850 y.)ning asarlari yorqin didaktik xarakterga egadir. u savol-javob metodi orqali bilimlar qo’lga kiritilishini, bu jarayonda shaxs boshqalar bilan munosabatlarga kirishishini va jamiyatning faol a’zosiga aylanishini ta’kidlagan. al-xorazmiy, farobiy, beruniy, ibn sino, ulug’bek kabi olimlar o’z ilmiy va pedagogik faoliyatlarida rivojlantiruvchi, tarbiyalovchi va ta’lim beruvchi ta’sir kuchlarini o’sib kelayotgan avlodga qaratish g’oyasini tushunishgan va buni tadbiq etishgan. bu avvalambor ular ta’limning maqsadi hayotga tayyorlash, axloqiy norma va qoidalar, kasbiy malakalar va chuqur bilimlarga ega bo’lishida deb bilganliklarida namoyon bo’lgan. buyuk qomusiy olim abu rayxon beruniy (973-1050 …

3 / 31

gi, atrof- muhit ta’siri, axloqiy va mehnat tarbiyasi, muomala san’ati, bolalarni jamoada o’qitish haqidagi g’oyalari muhim hisoblanadi. forobiy, beruniy ta’lim muammolari bo’yicha fikrlar bildirishgan va insonning jamiyatga sermahsul xizmat qilishi uchun o’z aqliy, jismoniy, axloqiy, estetik va mehnat qobiliyatlaridan samarali foydalanish imkonini beruvchi ta’lim vazifasini ajratib ko’rsatganlar. ta’limning rivojlatiruvchi vazifasini amalga oshirish maqsadida ular quyidagi didaktik tamoyillardan foydalanishni maslahat berganlar:  asta-sekin tushunchalarning murakkablashuvi;  amaliyotni tajriba bilan bog’lash;  qabul qila olishlilik;  ko’rgazmalilik. ibn sinoning fikricha, ijtimoiylashtirish ko’nikmalari jamoa bo’lib o’qitish shaklida yaxshi shakllanadi. buning uchun u quyidagilarga asoslanishi lozim: 1. ta’lim oluvchilar, o’qituvchi va o’quvchilar orasida tajriba, bilim, ma’naviy va axloqiy qadriyatlar almashinuvini tashkil qilish. 2. musobaqalashuv elementidan foydalanish. 3. o’quvchining ijtimoiy axloqiy xususiyatlarini-muomala, o’zaro tushunish, o’zaro yordam, do’stlik hissini rivojlantirish. buyuk olimlarning pedagogik qarashlari va faoliyatlarining ijtimoiy pedagogik yo’naltirilganligi, ularning avvalambor hayotga har tomonlama tayyorlash hisoblangan ta’lim maqsadini sharxlashlarida o’z ifodasini topgan. shaxsning jamiyatda o’z o’rnini …

4 / 31

oz va o’qituvchilarning bilimlarini hayotga tadbiq etishlariga e’tibor berish lozimligiga ishora qilgan. qomusiy olimlar shaxsiy namunaga nihoyatda katta e’tibor berishgan hamda o’zlari ham intiluvchanlik, yuqori ijtimoiy mavqega erishganlik namunasi bo’lib xizmat qilishgan. forobiy nihoyatda mehnatsevar, irodali, kamtar, sodda bo’lgan va doim yordamga intilgan. forobiyning o’quvchilarning individual psixologik va aqliy xususiyatlariga mos tushuvchi ta’limning ustuvorligi, kasb tanlash muhimligi haqidagi fikrlari hozir ham katta ahamiyatga ega. tarbiyaning ijtimoiy xarakteri haqidagi g’oyalar alisher navoiyning adabiy merosida nihoyatda aniq ifodasini topgan. shoirning pedagogik qarashlari insonparvar xarakterga ega. inson egallashi lozim bo’lgan barcha bilim va kasb-hunarlar u tomonidan vatan foydasi uchun qo’llanilishi kerak. xi-xii asr markaziy osiyo ma’rifatparvar olimlari turli fanlar, shu jumladan pedagogikaning rivojiga katta hissa qo’shishdi. yusuf xos hojib, burxoniddin zarnujiy va ahmad yugnakiylar bolalar jamiyatda o’z o’rnini topishida bilim, ota-ona, oilaning o’rnini alohida ajratib ko’rsatadilar. markaziy osiyo ma’rifatparvar olimlari tarbiyaning asosiy maqsadi deb, komil insonni tarbiyalash, unga yetishish vositasi deb esa qattiqqo’llik, …

5 / 31

biy, ibn sinolarning falsafiy va pedagogik kontseptsiyalari keyingi davrlarning yetakchi ta’limotlarini rivojlantirish uchun asos bo’lib xizmat qilgan. 3. “qur’oni karim”, “xadisu sharif”larda ijtimoiy pedagogik g`oyalarning o‘rni va ahamiyati islom tavqidlik dini, ya’ni uning mazmuni yagona xudo — ollohga.:iymon keltirishdir. budinningasoschisi muqammad s.a.v. (570—635) musulmonlar tomonidan payg`ambar, ya’ni allohning elchisi, deb e’zozlanadi. islom dinining muhaddas kitobi — qur’oni karimdir. qur’on matni vii asrda yozilgan. xalifa usmon davrida qur’ssh yagota kitob shakliga keltirilgan va uning boshqa barcha matnlari yo‘q qilingan. qur’on 114 suradan yaborat, oddiy musulmon qur’onning murakkab suralarink faqatgina tafsirlar orqali. tushunishi mumkin. eng mashhur tafsirlar at-tabariy, zamahshariy, baydoviy, fahriddin, ar-roziy, al-qurtubiyga tegishli. natijada sunna - qur’onning mazmunini tushunishini boshqarish yaratilgan. sunna oila, urug‘, qabila a’zolari orasidagi munosabatlarini tartibga keltirgan bo‘lib, yozilmagan axloqky qoidalar sifatida ham qullanilgan. sunna hadis shakliga ega. hadislarni yig‘ish, ularni ajratishga ko‘p olimlar o‘z umrlarini bag‘shplaganlar. islomga muvofiq qur’on barcha musulmonlar bo‘ysunishlari lozim bo‘lgan muqaddas kitobdir. vi …

6 / 31

’matlar barcha mavjudot va maxluqotlarga uning hadyasidir. har bir inson bu hadyadan o`z ulushini olishga haqli; xalq va jamiyatga tegishli barcha siyosiy, ijtimoiy va boshqa masalalar xalq bilan maslahatlashib hal qilinishi lozim; o‘zining dunyoviy ishlari uchun har bir kishi jamiyat oldida, ma’naviy hayotga tegishli ishlari uchun esa faqatgina olloh oldida javob beradi; hadislarda islom dinidagi eng muhim insoniy huquqlar sifatida quyidagilar kafolatlanadi: - yashash huquqi, o‘limdan so‘ng esa janoza o‘qilishiga ("agar birortangiz birodaringizni kafanlasangiz, bu ishni hurmat va mehr bilan qiling", "o‘liklarni urishmang, ular o‘tmishlarini tugatishdi"); erkinlik huquqi, ("siz qachon odamlarni qulga aylantirdingiz. axir, ular ozod tug‘ilishgan edi-ku?"); tenglik huquqi, ("arab boshqalardan, boshqalar esa arabdan ustun emaslar, qora sariqdan, sariq esa qoradan ustun emas. ustushshkka sazovor bo‘lgan inson ustundur iymon - allohdan boshqa iloh yo‘q va muhammad(s.a.v.) uning rasuli; salavot - musulmon kuniga besh mahal bajaradigan ibodat — namoz; zakot — rahmdillik. beruvchi insokning munosabati u berayotgan miqdordan muhimrokdir; ro‘za, …

7 / 31

va ijtimoiy jarayonlarga moslashuvida bilim, unga munosabat masalasi doimiy muammo hisoblanadi. bu muammo zamonaviy sharoitda yanada keskin ko‘rinish kasb etmoqda. bir tomondan, iqtisodiy hayotda ro‘y berayotgay jarayonlar shunga olib keldiki, bidimsiz odamlar katta pul topadigan bo‘dishdi. ularning topganlari bilan ziyodilarning maoshini tenglashtirib bo‘lmay qoldi. buning hammasi yoshlarni bklim olishga qiziqishini pasayishiga sabab bo‘lmoqda. yoshlarga bilim olish moddiy va ma’naviy muvaffaqiyat garovi bo‘lib tuyulmayapti. boshqa tomondan esa, bozor munosabatlari va unga bog‘liq bo‘dgan texnikaning doimiy yangilanishi, korxonalar o‘rtasidagi raqobat, ishsizlik yoshlardan nafaqat chuqur bilimlar, balki ularning doimiy yangilanib turishini ham talab qiladi. demak, xalq pedagogikasining noyob durdonasi qur’oni karim yoshlarni bilim olishga da’vat etuvchi muhim manba vazifasini bajaradi. ma’lumki, quronda "ilm" so‘zi 750 marta uchraydi. agar qur’on 780000 so‘zdan iboratligini inobatga olsak, "ilm" so‘zi muqaddas kitobning 1/104 qismini tashkil qilishini ko‘rishimiz mumkin. qur’on inson bilimlarini ikkiga ajratadi: - diniy dunyoviy. diniy bilimlar dunyo asoslarini, dunyo yaratilishini bilishga qaratilgan bo‘yaib, bilimning bu …

8 / 31

lab qilish jannatga yo‘l ochadi; - bilim faqatgina o‘qish orqali qo‘lga kiritiladi; - inson rahbar bo‘lishidan oldin bilimli bo‘lishi kerak; - ayollarni o‘qitishga ruxsat berilgan; muaffaqiyatga erishish uchun sabr ham talab qilinadi; - insonni farishta darajasiga ko‘taruvchi — bu xislatdir. undan mahrum bo‘lgan kishida asl sevgi bo‘lishi mumkin emas. ichkilikbozlik, fahsh, zino - buning hammasi irodasizlikdir. bunday insonlar atrofdagilarga, o‘z xalqiga zarar keltiradi; - chuqur fikr yuritish — insonning aqliy voyaga yetganlik alomatidir; - kim o‘z o‘tmishini yo‘qotsa — uning kelajagi yo‘qdir. qariyalarning hikmatlarini unutgan yosh avlod iymonni ham unutadi va shunda yovuzlik yaxshilik ustidan galaba qozonadi. nazorat uchun savollar: 1. hadislarda islom dinidagi eng muhim insoniy hu'quqlar sifatida nimalar kafolatlanadi? 2. islom dinmda inson ega bo‘lishi lozim bo‘lgan dunyoviy bilim haqida nimalar deyiladi? 3. islom dinidagi shaxs ijtimoiylashuviga oid qarashlarni izox1ang. 4. hadislarning ta’lim-tarbiyaviy ahamiyatini bayon eting. e`tiboringiz uchun raxmat !!!

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi"

4 – mavzu: o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi. o’zbek xalq pedagogikasi va islom ta’limotida ijtimoiy-pedagogik g’oyalar. 4 – mavzu: o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi. o’zbek xalq pedagogikasi va islom ta’limotida ijtimoiy-pedagogik g’oyalar. reja 1. ijtimoiy pedagogika tushunchasi, mustaqillik davrida ijtimoiy pedagogikaning pedagogika fanlar soxasidagi tutgan o`rni. 2. ijtimoiy pedagogik tadqiqotlar va ularni amalga oshirishda olib borilgan sa’y-xarakatlar. 3. “qur’oni karim”, “xadisu sharif”larda ijtimoiy pedagogik g`oyalarning o‘rni va ahamiyati. 4. o`zbek xalq pedagogikasida ijtimoiy pedagogik jarayonlarni rivojlanishi va bugungi kundagi ahamiyati. tayanch tushunchalar: xalq pedagogikasi ta`lim-tarbiya masalasi etnografiya islom dini, had...

This file contains 31 pages in PPT format (17.9 MB). To download "o’zbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekistonda ijtimoiy pedagogi… PPT 31 pages Free download Telegram