болаларни табиат билан таништириш методикасининг мақсад ва вазифалари

DOCX 25,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1544086304_73147.docx болаларни табиат билан таништириш методикасининг мақсад ва вазифалари режа: 1. табиатнинг инсон ҳаётидаги роли. 2. марказий осиё мутафаккирларининг табиат ва унинг муҳофазасига доир фикрлар тарихидан. 3. табиат билан таништириш методикаси фанининг асосчилари. табиат ва унинг одамлар ҳаётидаги аҳамияти. табиат - бу органик (тирик) ва ноорганик (нотирик) дунёни ўзида қамраб олган бир бутун олам табиат - гоят хилма-хил шакллари, таркибий кисмлари билан инсониятни куршаб турган органик ва анорганик оламлар, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси. инсоният эса ундан пайдо бўлиб, ажралиб чиққан мавжудотдир. шу боис унинг бир моҳияти табиий (биологик), иккинчи моҳияти ижтимоийдир. табиат тушунчаси кўпроқ кенг ва қисман тор маъноларда ишлатилади. кенг маънода табиат бутун объектив борлиқ, реал воқелик, турли-туман кўринишлардаги олам. тор маънода табиат фан, асосан табиий фанлар табиатшунослик ўрганадиган объектдир. табиатнинг адабиётларда икки даражаси ажратиб кўрсатилади: бирламчи ва иккиламчи. буларнинг биринчиси инсониятдан холи, мустасно тарзда, соф табииий ҳолда мавжуд бўлган табиатдир; иккинчиси инсоният иштирокида ҳосил этилган табиий неъматлар - …

ини, уларнинг қандай муҳитга кўпроқ ва узвий мослашганлигини ўрганади. 2. популяциялар экологияси (“популяцион” — французча сўз бўлиб, “аҳоли” деган маънони билдиради) популяциялар тузилмаси ва динамикасини, маълум шароитда турли организмлар сонининг ўзгариш (биомасса динамикаси) сабабларини текширади. 3. 3.синекология (“син” — юнонча сўз бўлиб, унинг маъноси “бирликда” демакдир) биогеоценозларнинг тузилиши ва хоссаларини, айрим ўсимлик ва ҳайвон турларини ўзаро алоқасини ҳамда уларни ташқи муҳит билан муносабатини ўрганади. 4. экотизимларнинг тадқиқ қилишнинг ривожланиши биосфера ҳақидаги таълимотни вужудга келтиради. б.зиёмуҳамедовнинг таърифлашича, экология терминининг мумтоз маъноси айрим ҳайвонот турлари ва улар популяцияларининг ҳамда ўсимликлар турларининг ташқи атроф-муҳит билан муносабатлари, уларнинг тадрижий ривожланишига кўрсатадиган таъсирини ўрганадиган илм соҳаси демакдир.муҳитнинг организмни ҳаракатлантирувчи алоҳида таркибий қисмлари (ҳаво, ёруғлик, иссиқлик, сув, озиқ-овқат) экологик омиллар деб атала.диа.с.тўхтаев фикрича, "экологик муҳит деганда тирик организмни ўраб турган физик қуршов эътиборга олинади. аниқроқ сўз борганда муҳит теварак-атрофдаги ўзаро боғланишлардаги шарт-шароитлар ва таъсирлар мажмуидир (табиий ва сунъий муҳит)". экологик омил эса тирик организмларга тўгридан-тўғри таъсир …

отўғри фойдаланиши туфайли табиий муҳит (ҳаво, сув, тупроқ ва бошқалар) ифлосланиб, хўжаликка ва, айниқса, инсон саломатлигига салбий таъсир эта бошлади". тадқиқотчи а.р.мелибоевнинг фикрича, табиат ва жамият орасидаги муносабатлар соҳасида экологик муаммолар пайдо бўладиган йўналишларни аниқлаш фавқулотда муҳим педагогик ва психологик муаммо ҳисобланади. бундай муносабатлар табиат заҳираларидан оқилона фойдаланиш мақсад ва усулларини баҳолаш зарурати пайдо бўлганда юзага келади: ■ инсониятнинг табиатга нисбатан муносабатларининг хусусияти (мақсадсиз, шахсий қизиқиш, атроф-муҳитга нисбатан лоқайдлик, маълум бир мақсадга йўналтирилган, истеъмолчилик, эҳтиёткорона, фаолижодий)ни; ■ табиат заҳираларидан фойдаланиш мақсад ва усулларини баҳолаш зарурати пайдо бўлгандагина юзага келади. бундай баҳолашга зарурат табиий омилнинг инсон ва жамият учун ҳам муҳим инсоний қадрият эканлигидан ҳосил бўлади. жамият аъзоларининг фаровонлиги ва ҳузур-ҳаловати атроф-муҳит ҳолатига бевосита боғлиқ. маълумки, табиат инсоният учун бебаҳо қадриятдир. табиат, туғилиш, яшаш, ўсиш, фаолият майдони ҳисобланади. инсон табиат билан бирга яшайди, усади, ривожланади. инсоният табиатга таъсир этибгина қолмасдан, унга бевосита боғлиқ ҳамдир. табиатга боғлиқ омиллар техника, иқтисодий экологик муносабатларини …

билан танишиш инсонни маънавий камолотга етказувчи жараён бўлиб, уни барча салбий хатолардан сақлайди. натижада унинг хулқий гўзаллиги ортади. шу сабабдан ҳам табиат билан таништириш орқали таълим-тарбия жараёни узоқ тарихга эга. шу нуқтаи назардан ўрта осиё халқлари табиатни муҳофаза қилиш соҳасида бой анъанага эга. табиатни асраб авайлаш ардоқлаш инсоннинг бурчи эканлиги ҳақидаги таълимотлар турони туркистондан етишиб чиққан буюк олимларнинг таълимотларида ўз ифодасини топган. алломалар ўз даврида табиатдан фойдаланиш, улар билан боғлиқ бўлган воқеа, ҳодисалар ҳақида бой маълумотларни ёзиб қолдирганлар.табиатга меҳр, юксак ахлоқ – одобини тарбиялаш лозимлигини ўз асарида баён этганлар. ўрта асрларда табиат ҳақидаги тушунчалар европа мамлакатларида деярли ривожланмади.ғарбий. европа фан тушкунликка тушган бир даврда ўрта осиё олимлари уни ривожлантирдилар. ўрта асрларда ўрта осиё олимлари ҳали экология фани умуман йўқ булган даврда табиат, ундаги мувозанат, табиатни эъзозлаш ҳақида қимматли фикрларни айтганлар. буюк аллома, энциклопедик олим муҳаммад ал-хоразмий (783-847) бир рисоласида шундай ёзади: "билгинки, дунёнинг- кўзлари ёшланса. унинг бошига ғам кулфат тушган …

мувозанат, ўсимликлар ва ҳайвонот дунёси, табиатни эъзозлаш ҳақида қимматли фикрлар айтганлар. мана шундай забардаст буюк алломаларимиздан муҳаммад мусо ал-хоразмий, ўзининг "китоб сурат ал - арз" асарини абу наср фаробий (870-810) "ал - ҳажми ва ал - микдор", "китоб алмабоди ал - инсон" асарларини абу райҳон беруний "сайдана", "минерология" асарларини абу али ибн сино, у "китоб ал - шифо", "тадбир ул - манзил" каби асарларини ёзганлар. ҳадиси шарифимиздаги табиат, табиатни авайлаб асраш, уни кўпайтириш, парвариш қилишга оид бандлари билан ҳам танишиб. уни чуқур таҳлил қилинади. илм - фан, маърифат - маданият асрлар давомила инсоният оламида сўнмас машъал бўлиб, ёритиб келган.. бизга маълум бўлмаган тарих зарварақлари қатида пинҳона ётган қадриятларимиз, ноёб қўлёзма асарларимиз, қадимий ёдгорликларимиз истиқлол шарофати билан тадқиқотчи олимларимиз томонидан теран ўрганилмоқда. тарих - инсоннинг баркамоллик, тараққиёт йўли. мозийии билмаслик ўзини англамасликдир. ўзини англаган ҳалқгина буюк кишиларнинг номларини эъзозлаб руҳи покларини доимо ёд этади. агар биз ўтмиш тарихимизга, назар ташласак, яшаб …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "болаларни табиат билан таништириш методикасининг мақсад ва вазифалари"

1544086304_73147.docx болаларни табиат билан таништириш методикасининг мақсад ва вазифалари режа: 1. табиатнинг инсон ҳаётидаги роли. 2. марказий осиё мутафаккирларининг табиат ва унинг муҳофазасига доир фикрлар тарихидан. 3. табиат билан таништириш методикаси фанининг асосчилари. табиат ва унинг одамлар ҳаётидаги аҳамияти. табиат - бу органик (тирик) ва ноорганик (нотирик) дунёни ўзида қамраб олган бир бутун олам табиат - гоят хилма-хил шакллари, таркибий кисмлари билан инсониятни куршаб турган органик ва анорганик оламлар, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси. инсоният эса ундан пайдо бўлиб, ажралиб чиққан мавжудотдир. шу боис унинг бир моҳияти табиий (биологик), иккинчи моҳияти ижтимоийдир. табиат тушунчаси кўпроқ кенг ва қисман тор маъноларда ишлатилади. кенг маънода табиат бутун объектив борлиқ...

Формат DOCX, 25,1 КБ. Чтобы скачать "болаларни табиат билан таништириш методикасининг мақсад ва вазифалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: болаларни табиат билан таништир… DOCX Бесплатная загрузка Telegram