шарқ уйғониш даври маданияти

DOC 156,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1483480636_67178.doc шарқ уйғониш даври маданияти режа: 1."уйгониш даври" тушунчаси. марказий осиё реннессанси ва уни даврлаштириш муаммолари. 2.1х-х1 асрларда ижтимоий - сиёсий, иктисодий ва маданий хаётда юз берган узгаришлар. 3. темур ва темурийлар даври маданияти (xiv асрнинг иккинчи ярими-ху аср). таянч тушунчалар:уйғониш даври, ренессанс, мусулмон маданияти, қорахонийлар, самонийлар, миниатюра, мусаввирлик, хаттотлик, қўлёзма. амир темур, салтанат, боғдод, султония, бибихоним, карвонйўли, масжид, мақбара, мовароуннахр, регистон, настаълиқ, тасаввуф, нақшбандия, тузуклар. шарқ уйғониши, шарқ ренессанси хақида гап кетганда турли соха олимлари-тарихчилар, адабиётшунослар, маданиятшунослар ва санъатшунослар бу масалага бефарқ бўлмаганларидек, қарашлар хам асосан иккига бўлинади. уйғониш атамаси (итальянча-французча-renaissans-уйғониш) ни даставвал шу маданият сохиблари-италян гуманистлари ишлатганлар жумладан италиялик ёзувчи ж. бакаччо бу атамани джотто ижодига қарата, «у антик санъатни уйғотди» деб биринчи бор ишлатган эди. бутун бир даврни англатувчи тушунча сифатида санъат тарихчиси ж. вазари (1511-1574 й.) тарафидан унинг «машхур санъаткорлар хаётидан лавхалар» китобида (1550) тилга олинган. бу тушунча биринчи пайтда антик маданият анъаналарини италияда «минг йиллик …

мунча илгарироқ xii аср – каролинглар ренессансидан бошлаб, испания, италия шимолидаги мамлакатлардаги (шимолий уйғониш) уйғонишни xvii аср билан якунлайдилар. 1950 йилларнинг ўрталаридан эътиборан «шарқ» уйғониш даври масаласида жиддий мунозара бахс кетди. хитой маданияти тарихи тахлилида академик н. конрад уйғониш даврини қадимги, ўрта асрлар сингари инсоният цивилизациясининг барча минтақаларига хос умумбашарий ходиса деб қарайди. умумжахоний жараён хисоблаган уйғониш шарқда (хитой) vi-viii асрларда бошланиб, ¢арб сари силжиган ва xiv асрда европа ходисасига айланган. уйғонишнинг бундай талқинига қарши бу ходиса турли мамлакатларда минтақавий, айрим кўринишларда амал қилиши мумкин, лекин у умумжахоний феномен бўлиши мумкин эмас, деб хисобловчилар хам бор. уйғониш даври хитойда (конрад), курияда (тэн), эрон-тожикистонда (брагинский, никитин), хиндистонда (целишев), туркияда (меллов), арманистонда (чалоян), озорбойжонда (гажиев), грузияда (нуцубидзе, натадзе) кечканлиги хақида айрим маълумоталар келтирилади. айни чоқда хар икки қараш тарафдорларини европа уйғониш даврини мутлақо бетакрор ходиса деб қаровчи муаллифлар (а. лосев, м. петров) жиддий танқид қиладилар. ўзбекистонда шарқ уйғониш даври масаласи махаллий материалларни …

ўрсатди ва уларни бойитди. мавжуд адабиётлар ва фикрлар тахлили асосида марказий осиёдаги халқлар миллий маданий уйғонишни уч даврга бўлиши мумкин: 1. ix-xii асрлар- араб босқинидан кейинги давр. 2. xiv-xv асрлар мўғул истилосидан кейинги давр. 3. xx аср боши ва хозирги давр колониал босқин ва совет давридан кейинги сиёсий, миллий, маданий уйғониш. мустақиллик ва миллий маданият уйғониш ходисалари мохиятан, ички жихатдан узвий боғлиқ бўлиб, бу хусусда акад. м.м. хайруллаев шундай ёзади: «мустақиллик ва уйғониш, мустақиллик ва юксалиш узвий боғлиқдир, у биздан ақл-идрокни, билимни, истедоду қобилиятни, фаолликни, куч-ғайратни талаб этади» . марказий осиёда уйғониш даври маданиятининг белгилари қуйидагича: · дунёвий илмларга интилиш, дин ва диний билимларни жамият, инсонлар манфаати нуқтаи назаридан талқин этиш; · турли халқларнинг маънавий-маданий мероси ўтмиш маданий қадриятларидан (араб, эрон, юнон маданияти бойликлари) фойдаланиш; · табиатни, мавжуд хаётни, мавжудотни ўрганишга қизиқишнинг кучайиши, унинг сирларини очишга ва ундан фойдаланишга интилишнинг ортиб бориши, шу муносабат билан табиатшунослик илмларининг ривожланиши; · билишда …

га айланиб қолиши. ix-xii асрларда марказий осиё минтақасида маданият юксалиши парвоз босқичга чиққанлиги тўғрисида гап борар экан, айни шу худуд жахонни хайратга солган буюк мутафаккирларни етиштириб берганлиги, илм-маърифат, бетакрор кашфиётлар бешиги- тарихда «мусулмон маданияти», «араб маданияти» деб номланган тушунчалар билан бахолангани бежиз эмас. ўрта аср тарихчилари ва сайёхлари ушбу даврда марказий осиёда иқтисод, савдо ўсганлиги, кўркам шахарлар қад кўтарганлиги, илм-маърифат гуркираб ривожланганлиги хақида маълумот берадилар. монументал меъморчилик, тасвирий санъат, мусаввирлик ва мусиқа санъати беқиёс даражада ривожланган, кутубхоналар фаолият кўрсатган . ўша пайтда «бухорода баланд тош деворлар билан ўралган саройлар, турли расмлар билан безатилган мехмонхоналар, мохирлик билан барпо этилган боғлар, хиёбонлар, ховузлар» мавжуд бўлганлиги хақида манбаларда қайд этилади. абдул вафо ал бузжоний ўзининг «геометрик қоидаларнинг хунармандларга керакли томонлари хақида» асарида турли геометрик усуллар ёрдамида хар хил нақшлар, бино безаклари ясаш йўллари, қурувчи усталарнинг тажрибалари, бадиий усуллари хақида хикоя қилади. бошқа манбаъларда бу даврдаги тасвирий ва мусввурлик санъати, хусусан портрет чизиш хақида …

қадимги маданият меросга таяндилар. аввалги маърузада марказий осиё халқларининг қадимги юнонлар, римликлар, месопотамияликлар, хиндистонликлар ва хитойликларнинг маданияти билан яқиндан таниш бўлганлиги, бу тилларни яхши билганликларини қайд этган эдик. юртни харобага айлантирган, маданий ёдгорликларни хонавайрон қилган, илм ахлларини қувғин этган (ибн кутайба) араб босқинига қарамай, қадимги бой маданият изсиз йўқолмади. ислом бутун маданиятга, тилга, удум-анъаналарга маълум даражада ўз таъсирини ўтказган бўлсада, унинг мохияти ўзгармади. бу халқимизга хос эзгулик, мехр-шафқат, инсонпарварлик, хайр-мурувват, оқкунгиллик, бағрикенглик, илмга ташналик, ўзга халқларга ишонч эхтиром фазилатларидир. юнон, хинд, хитой маданиятини жуда яхши билган марказий осиёнинг илм ахлигина ўзга халқларни бошқалар маданияти билан яқиндан таништириши мумкин эди. шунинг учун хам машхур математик ал-хоразмий хиндларнинг хисоб тизимини, фаробий юнонистонлик арастунинг фалсафий таълимотини, ибн сино гиппократ тиббиётини янги даврда янги босқичга кўтарди, имом ал-бухорий исломий таълимотни асослади мухаммад пайғамбардан кейинги иккинчи шахсга айланди. уйғониш даврида миллий маданиятни юксалтиришга эътибор давлат сиёсати даражасига кўтарилди. мустақилликни қўлга киритган сомонийлар шажарасининг биринчи хукмдорлари …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарқ уйғониш даври маданияти"

1483480636_67178.doc шарқ уйғониш даври маданияти режа: 1."уйгониш даври" тушунчаси. марказий осиё реннессанси ва уни даврлаштириш муаммолари. 2.1х-х1 асрларда ижтимоий - сиёсий, иктисодий ва маданий хаётда юз берган узгаришлар. 3. темур ва темурийлар даври маданияти (xiv асрнинг иккинчи ярими-ху аср). таянч тушунчалар:уйғониш даври, ренессанс, мусулмон маданияти, қорахонийлар, самонийлар, миниатюра, мусаввирлик, хаттотлик, қўлёзма. амир темур, салтанат, боғдод, султония, бибихоним, карвонйўли, масжид, мақбара, мовароуннахр, регистон, настаълиқ, тасаввуф, нақшбандия, тузуклар. шарқ уйғониши, шарқ ренессанси хақида гап кетганда турли соха олимлари-тарихчилар, адабиётшунослар, маданиятшунослар ва санъатшунослар бу масалага бефарқ бўлмаганларидек, қарашлар хам асосан иккига бўлинади. уйғониш ...

Формат DOC, 156,5 КБ. Чтобы скачать "шарқ уйғониш даври маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарқ уйғониш даври маданияти DOC Бесплатная загрузка Telegram