operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar

DOCX 15 pages 1.0 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar reja kirish · operatsion kuchaytirgichlarning nazariy asoslari · operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar tuzilishi · operatsion kuchaytirgichlar asosida zamonaviy texnologiyalar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish: operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar operatsion kuchaytirgichlar (operatsion amplifikatorlar, qisqacha op-amp) elektronika sohasining asosiy elementlaridan biri bo’lib, analog signallarni qayta ishlashda muhim rol o’ynaydi. ular kirish signallarini kuchaytirish, filtratsiya qilish va boshqa matematik operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi. ushbu kirishda op-amplarning elektronika sohasidagi o’rni, ularning paydo bo’lish tarixi va rivojlanish bosqichlari, shuningdek, mavzuning dolzarbligi va amaliy qo’llanilishini ko’rib chiqamiz. operatsion kuchaytirgichlarning elektronika sohasidagi o’rni operatsion kuchaytirgichlar elektronika sohasida analog sxemalar va signallarni qayta ishlashning asosiy qurilmasi hisoblanadi. ular ikki kirish va bitta chiqish piniga ega bo’lib, kirishlar orasidagi kuchlanish farqini kuchaytirib, chiqaradi. op-amplarning asosiy vazifasi – ochiq zanjirdagi kuchaytirish koeffitsienti (avo) nihoyatda yuqori bo’lishi, bu ularni signallarni kuchaytirish, filtrlar va boshqa sxemalarda samarali ishlatish imkonini beradi. analog elektronikada op-amplar "ishchi ot" deb ataladi, chunki ular …

2 / 15

rofessori jon r. ragazzini tomonidan differensial kirishli dizayn taklif etilgan va "operatsion kuchaytirgich" nomi berilgan. ushbu kontseptsiya 1940-yillarda elektron analog kompyuterlar rivojlanishi natijasida paydo bo’lgan.1950-yillarda tijoriy ishlab chiqarish boshlangan: 1952 yilda jorj filbrik tomonidan k2-w vakuum lampali op-amp chiqarilgan, bu birinchi umumiy maqsadli op-amp edi. 1960-yillarda tranzistorlar va integral sxemalar (ic) paydo bo’lishi bilan op-amplar miniatyuralashtirildi. birinchi ic op-amp 1963 yilda yaratilgan, va 1968 yilda fairchild kompaniyasining mashhur μa741 modeli chiqarilgan, bu op-amplarni ommaviy qo’llashga olib kelgan. rivojlanish bosqichlari: - vakuum lampali davr (1940-1950-yillar): yuqori kuchlanish va quvvat sarfi, lekin birinchi analog hisoblashlar uchun ishlatilgan. - tranzistorli davr (1950-1960-yillar): kichik o’lcham va kam quvvat sarfi. - integral sxemalar davri (1960-yillardan hozirgacha): yuqori tezlik, past shovqin va arzon narx. hozirgi op-amplar cmos texnologiyasi asosida yaratiladi, bandwidth va quvvat samaradorligi oshirilgan. operatsion kuchaytirgich tushunchasi va uning tuzilma prinsipi operatsion kuchaytirgich elektronika sohasidagi asosiy komponent bo’lib, u kirish signallarini yuqori darajada kuchaytirish va …

3 / 15

$$ v_{chiq} = a (v_{+} - v_{-}) $, bu yerda $ a $ – ochiq zanjir kuchaytirish koeffitsienti, $ v_{+} $ va $ v_{-} $ mos ravishda invertorlashmas va invertorlashuvchi kirishlar voltaji. amalda, teskari aloqa zanjiri qo’shilganda, bu formula o’zgaradi va qurilma turli funksiyalarni bajaradi. masalan, oddiy invertorlovchi kuchaytirgichda teskari aloqa rezistori orqali chiqish kirishga ulanadi, natijada kuchaytirish koeffitsienti $ k = -r_f / r_{kir} $ ga teng bo’ladi. bu prinsip operatsion kuchaytirgichning universal ligini ta’minlaydi, chunki bitta komponent yordamida ko’plab sxemalarni qurish mumkin.operatsion kuchaytirgichning ichki tuzilishi misolida, masalan, klassik μa741 modeli olinsa, u bipolyar tranzistorlar asosida qurilgan bo’lib, kirish bosqichida darlington juftligi qo’llaniladi. bu juftlik kirish qarshiligini 2 mω gacha oshiradi va ofset voltajini kamaytiradi. chiqish bosqichi push-pull sxemasi bo’lib, simmetrik yuklanishni ta’minlaydi. ushbu tuzilma prinsipi zamonaviy cmos texnologiyali operatsion kuchaytirgichlarda ham saqlanib qolgan, ammo quyi quvvat sarfi va yuqori tezlik bilan. asosiy parametrlar: kuchaytirish koeffitsienti, kirish va chiqish …$

4 / 15

$ish qarshiligi odatda 50-200 ω bo’lib, teskari aloqa bilan yanada kamayadi. chastota xususiyatlari birlik kuchaytirish chastotasi ($ f_t $) va faza zapasi bilan ifodalanadi. $ f_t $ – kuchaytirish 0 db ga tushadigan chastota, masalan, op07 modelida 0.6 mhz. bode diagrammasi bo’yicha, kuchaytirish 20 db/dekada pasayadi, bu esa barqarorlikni ta’minlash uchun muhim.amalda, masalan, audio kuchaytirgichda yuqori $ r_{kir} $ signalning buzilmasligini kafolatlaydi, chastota diapazoni esa 20 hz – 20 khz ni qamrab oladi. parametrlarni hisoblashda, masalan, yopiq zanjir koeffitsienti $ k = 1 + r_f / r_g $ (neinvertor uchun), bu yerda rezistorlar qiymatlari parametrlar ta’sirini kamaytiradi. operatsion kuchaytirgichlarning ishlash rejimlari (chiziqli va nochiziqli) operatsion kuchaytirgich chiziqli va nochiziqli rejimlarda ishlaydi. chiziqli rejimda teskari aloqa mavjud bo’lib, chiqish kirishga proporsional: $ v_{chiq} = k \cdot v_{kir} $. bu rejimda qurilma kuchaytirgich, summator yoki filtr sifatida ishlatiladi. virtual tuproq prinsipi amal qiladi: invertorlashuvchi va invertorlashmas kirishlar voltaji deyarli teng, chunki \( …$

5 / 15

$oqimi 0, kirishlar teng. real kuchaytirgichlarda $ a_{ol} $ cheklangan (10^5-10^6), $ r_{kir} $ 10^6-10^12 ω, ofset 1-10 mv, shovqin mavjud. farqlar kompensatsiya bilan bartaraf etiladi. masalan, idealda summator chiqishi $ v_{chiq} = -r_f (v_1/r_1 + v_2/r_2) $, realda ofset tufayli qo’shimcha trimmer rezistor qo’shiladi. chastota cheklovi realda slew rate (0.5-100 v/μs) bilan bog’liq, idealda cheksiz. amalda, lm358 real modeli past quvvat sarfi bilan ishlaydi, ammo yuqori shovqinli. operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar tuzilishi invertorlovchi kuchaytirgichda signal invertorlashuvchi kirishga beriladi, teskari aloqa rezistori $ r_f $, kirish rezistori $ r_{kir} $. kuchaytirish $ k = -r_f / r_{kir} $, faza 180° ga o’zgaradi. bu sxema shovqinni kamaytirishda samarali, chunki umumiy rejim shovqini bostiriladi. hisoblash: agar $ r_{kir} = 10 kω $, $ r_f = 100 kω $, $ k = -10 $, 1 v kirishda -10 v chiqish.neinvertorlovchi sxemada signal invertorlashmas kirishga, teskari aloqa bo’luvchi orqali. \( k = 1 + …$

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar"

operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar reja kirish · operatsion kuchaytirgichlarning nazariy asoslari · operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar tuzilishi · operatsion kuchaytirgichlar asosida zamonaviy texnologiyalar xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish: operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar operatsion kuchaytirgichlar (operatsion amplifikatorlar, qisqacha op-amp) elektronika sohasining asosiy elementlaridan biri bo’lib, analog signallarni qayta ishlashda muhim rol o’ynaydi. ular kirish signallarini kuchaytirish, filtratsiya qilish va boshqa matematik operatsiyalarni bajarish uchun ishlatiladi. ushbu kirishda op-amplarning elektronika sohasidagi o’rni, ularning paydo bo’lish tarixi va rivojlanish bosqichlari, shuningdek, mavzuning dolzarbligi va amaliy qo’llanili...

This file contains 15 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "operatsion kuchaytirgichlar asosida qurilmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: operatsion kuchaytirgichlar aso… DOCX 15 pages Free download Telegram