so‘zlarning madaniy semalari tahlili

DOCX 5 pages 24.9 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.9 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

so‘zlarning madaniy semalari tahlili analysis of the cultural semantics of words analiz kulturnoy semantiki slov jumayev anvar zafarobod tumani 8-maktab o‘qituvshisi e-mail: jumayevanvar965@gmail.som ilmiy rahbar: f. jumayeva annotatsiya mazkur tezisda tilning asosiy birligi bo‘lgan so‘zning madaniy semalari — ya’ni so‘z tarkibida yashiringan, xalqning dunyoqarashi, qadriyati va tarixiy tajribasini ifodalovchi madaniy ma’nolar tahlil qilinadi. til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik lingvomadaniy yondashuv nuqtai nazaridan ko‘rib chiqilib, o‘zbek tilidan misollar orqali so‘zlarning madaniy semalari qanday shakllanishi, saqlanishi va o‘zgarishi yoritiladi. kalit so‘zlar: so‘z, sema, madaniyat, lingvomadaniyat, semantik tahlil, milliy qadriyat, konsept, konnotatsiya til — bu nafaqat aloqa vositasi, balki xalqning tarixiy xotirasi va madaniy identitetini aks ettiruvchi tizimdir. har bir so‘z o‘zining leksik ma’nosi bilan bir qatorda, madaniy semalarni — ya’ni xalqning urf-odati, qadriyati, mentaliteti va hayot tarziga xos yashirin ma’nolarni ham tashiydi. masalan, “non”, “mehmon”, “ota-ona”, “duo” kabi so‘zlar o‘zbek tili uchun nafaqat leksik birlik, balki milliy-ma’naviy ramzlardir. shunday qilib, so‘zlarning …

2 / 5

atish haqida tavsiyalarimizni berdik. avvalo belgi va ramzlar haqida. belgi hayotimizda biror-bir ishora qiladigan ko‘rinish, obraz, shakllar hisoblanadi. misol qilib keltiradigan bo‘lsak, so‘roq belgisi (?) yoki turli xil yo‘l belgilarini (p) ko‘rganimizda bu shakllar nimagadir ishora qilayotganini yaqqol fahmlaymiz. ramzlar esa o‘sha belgilarning boshqa ma' no xususiyatiga ko‘chishidan hosil bo‘ladi. endi ular o‘z ma' nosida emas balki qo‘shimcha o‘z ichida yangi tushunchalarni ham bildirib keladi. misol uchun o‘zbekligimizni aks ettiruvchi atlas matosi haqida gapiradigan bo‘lsak. bu so‘zda o‘zbekning azaliy urf-odatlari tabiati, madaniyatini yaqqol ko‘rishimiz mumkin. bu so‘z orqali o‘quvchilar onggiga yurtimizga xos bo‘lgan go‘zal tabiat, yashillik, dalalarda ochilib turgan qip-qizil lolalar, momolarimizning qadimiy liboslari ularning o‘y fikrlari haqida o‘quvchilarga to‘liq malumot berish mumkin. uning ma’nosi, konseptual mohiyatini singdirishda quyidagi she’riy misralardan foydalanish mumkin. ibo-hayo sizdadir, go‘zal o‘zbek qizlari, malohatda tengi yo‘q, yuzlari qirmizlari, kiysangiz yarashadi xoni atlas ko‘ylaklar, boshingizda barq urar yoqut naqshiy do‘ppilar. (yusupova zulfiya) aynan shu she'riy parcha …

3 / 5

zi nechi ming yillardan buyon bizning milliy taomimizga aylanib bo‘lgan. bu so‘zni qaysi millat vakillari eshitmasin ongiga birinchi navbatda o‘zbek xalqi, yurtimiz kishilari kelishi tabiiy. ana shunday milliy madaniyatimizga aloqador bo‘lgan so‘zni va butun dunyoga o‘zbekning mehmondo‘stligini taratib turgan so‘zni yosh o‘quvchilarga ham to‘g‘ri va to‘liq yetkazib berish maqsadga muvofiq hisoblanadi. aynan leksikologiya bo‘limida bu so‘zning atash ma’nosi, unga qanday ta’rif berilishini dars jarayonida chuqurroq yetkazilishi kerak. hozirgi yangi darsliklarning maqsadlaridan kelib chiqib bu tushunchani o‘quvchi ongida yanada chuqurroq singdirish uchun matnli variantda berishni ma’qul deb topdik. “palov, osh so‘zining kelib chiqishi haqida abu ali ibn sino nomi bilan bog‘liq qadimiy afsona mavjud. aslida palov so‘zi ichiga solinadigan masalliqlarning bosh harflaridan tuzilgan qisqartmadir. p – piyoz, a – ayoz- sabzi, l – lahm- go‘sht , o – olio – yog‘, v – vet- tuz. bir kuni buxoro hukmdorining o‘g‘li kambag‘al oiladan bo‘lgan bir go‘zal, yosh qizni uchratib qoladi. ikkalasining mavqeyi, …

4 / 5

iga ham aylanishga ulguradi” (https://t.me/bukhtourism) bu matndan bilib olish mumkinki, osh milliy taomimiz necha ming yillardan buyon xalqimiz bilan birga. bu matnni leksikologiya bo‘limida o‘qitishda har bir so‘zning atash ma’nolarini, ularning tuzilishi, shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari haqida o‘quvchilar bilan tahlillar o‘tkazish mumkin. palov so‘zi shakliy jihatdan 5 ta tovushdan iborat: 2 ta unli, 3 ta undoshdan iborat. bu so‘zning atash ma’nosi -issiq ovqat. grammatik ma’nosi ot so‘z turkumi, narsa nomini bildiradi, mustaqil so‘z turkumi va mustaqil so‘zlar guruhiga kiradi. bu matndagi barcha so‘zlarni leksik tahlilga olib, ularning atash ma’nolari, o‘xshatish xususiyatlari, ma’no ko‘chishlari chuqurroq o‘rganilsa ham tilshunoslik uchun, ham o‘quvchilarining tarixni bilishi, odobi, tarbiyasi va ma’naviyati uchun katta hissa qo‘shilgan bo‘ladi. bunday milliyligimizga xos bo‘lgan so‘zlar bisyor ekanligi barchamizga ma’lum. milliyligimizga xos bo‘lgan so‘zlarga misol qilib yana sumalak milliy taomimizni ham olishimiz mumkin. sumalak ming yillardan buyon xalqimizga eng sevimli va qadrli taom hisoblanadi. shunday qadriyatimizga aylangan so‘zlarni …

5 / 5

tiradi. bu qadimiy rivoyat zamonaviy o‘quvchilarimizni sabr – bardoshga, qiyinchiliklarni yengib o‘tishda sobitqadam bo‘lishga, har qanday vaziyatda ham shukr qilishga o‘rgatishga xizmat qiladi. bunday, matnlar orqali ona tili fani o‘qituvchilari o‘quvchilarni o‘qitsa, maqsadga muvofiq bo‘ladi. bu matndan ham har bir so‘zni tilshunoslik yuzasidan tahlilini ham keltirib o‘tsak bo‘ladi. xulosa so‘zlarning madaniy semalari tahlili tilshunoslikda madaniyat va tafakkur o‘rtasidagi ko‘prikni anglatadi. har bir so‘z xalq tarixining, urf-odatining, diniy va axloqiy qadriyatlarining “lingvistik izini” saqlab qolgan. shu sababli tilni to‘liq tushunish uchun nafaqat grammatik, balki madaniy ma’no qatlamlarini ham o‘rganish zarur. madaniy semalar tahlili milliy o‘zlikni anglash, tilni asrab-avaylash va uni global madaniy jarayonda munosib ifodalashda muhim o‘rin tutadi. foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati: 1. telia, v. n. (1996). russkaya frazeologiya. semantika, pragmatika, kultura. moskva. 2. wierzbicka, a. (1992). semantics, culture, and cognition. oxford university press. 3. karaulov, yu. n. (1997). russkiy yazyk i yazykovaya lichnost’. moskva 4. vorkachev, s. g. (2001). lingvokulturologiya: predmet …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "so‘zlarning madaniy semalari tahlili"

so‘zlarning madaniy semalari tahlili analysis of the cultural semantics of words analiz kulturnoy semantiki slov jumayev anvar zafarobod tumani 8-maktab o‘qituvshisi e-mail: jumayevanvar965@gmail.som ilmiy rahbar: f. jumayeva annotatsiya mazkur tezisda tilning asosiy birligi bo‘lgan so‘zning madaniy semalari — ya’ni so‘z tarkibida yashiringan, xalqning dunyoqarashi, qadriyati va tarixiy tajribasini ifodalovchi madaniy ma’nolar tahlil qilinadi. til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik lingvomadaniy yondashuv nuqtai nazaridan ko‘rib chiqilib, o‘zbek tilidan misollar orqali so‘zlarning madaniy semalari qanday shakllanishi, saqlanishi va o‘zgarishi yoritiladi. kalit so‘zlar: so‘z, sema, madaniyat, lingvomadaniyat, semantik tahlil, milliy qadriyat, konsept, konnotatsiya til — bu nafaqat al...

This file contains 5 pages in DOCX format (24.9 KB). To download "so‘zlarning madaniy semalari tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: so‘zlarning madaniy semalari ta… DOCX 5 pages Free download Telegram