o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari

PPTX 14 sahifa 2,6 MB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,6 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari reja astronomiya o’zi nima? o’rta osiyolik astronomlari haqida umumiy ma’lumotlar. astronom bobolarimizning yutuqlari. xulosaviy fikrlar. astronomiya- o’zi nima? astronomiya — osmon jismlari va hodisalarini oʻrganuvchi tabiiy fan. astronomiya kelib chiqishi va evolyutsiyasini tushuntirish uchun matematika, fizika va kimyodan foydalaniladi. qiziqarli obyektlar qatoriga sayyoralar, oylar, yulduzlar, tumanliklar, galaktikalar va kometalar kiradi. tegishli hodisalarga oʻta yangi yulduz portlashlari, gamma nurlarining portlashlari, kvazarlar, blazarlar, pulsarlar va kosmik mikrotoʻlqinli fon radiatsiyasi kiradi. umuman olganda, astronomiya yer atmosferasidan tashqarida paydo boʻlgan hamma narsani oʻrganadi. kosmologiya astronomiyaning butun olamni oʻrganadigan boʻlimidir astronomiya eng qadimgi tabiiy fanlardan biridir. yozilgan ilk tarixdagi sivilizatsiyalar tungi osmonni uslubiy kuzatishlar bilan shugʻullangan. bularga bobilliklar, yunonlar, hindlar, misrliklar, xitoylar, mayyalar va amerika qitʼasining koʻplab qadimgi mahalliy xalqlari kiradi . oʻtmishda astronomiya astrometriya, samoviy navigatsiya, kuzatuv astronomiyasi va kalendarlarni yaratish kabi turli xil fanlarni oʻz ichiga olgan. hozirgi kunda professional astronomiya koʻpincha astrofizika bilan bir xil deb aytiladi. …

2 / 14

yaning tiklanishi boshiga to`g`ri keldi. bu vaqtga kelib al ma`munning i akademiyasi tashkil etiladi, u yerda xorazmiy asosan astronomiya bilan shug`ullanadi. bu yerda u o`zining mashhur "ziji xorazmiy"ni yozadi, bu asar 37 bobdan iborat bo`lib, nafaqat o`zining zamonasida, balki keyingi asrlarda ham ajoyib astronomik asar deb topilgan. undan tashqari, xorazmiy astronomiyaga oid kitoblardan "astrolabiya haqida kitob" va "sinus-kvadrant haqida" asarlarini yozgan. abul - abbos ahmad al farg`oniy. (to`liq ismi-ahmad ibn muhammad ibn kasir al farg`oniy, tug`ilgan yili noaniq bo`lib, 798 yil deb taxmin qiladi,, 860 yillar o`rtalarida vafot etgan). eng yirik astronomik asari "koinotdagi harakat haqidagi kitob va yulduzlar haqidagi fan majmuasi"dir. undan tashqari, astronomiyaga oid juda ko`p risolalarni ham yozgan. k.brokelman o`zining "arab adabiyoti tarixi"da dunyoning turli shaharlaridagi kutubxonalarida saqlanayotgan o`ntacha asarlarining nomlarini qayd etgan. farg`oniy quyosh tutilishi sodir bo`ladigan momentini avvaldan hisoblab bashorat etgan, ilmiy jihatdan yer sharsimonligini isbotlab bergan, meridian uzunligini hisoblagan, nil daryosining oqimini o`rganish uchun …

3 / 14

k asboblar (astrolyabiya va b.) bo`yicha eng yaxshi hunarmand usta hisoblangan. 992 yilda "faxr sekstanti" asbobini ixtiro qiladi (bizning davrimizda uni noto`g`ri "fahriy sekstant" deb nomlashadi). abu rayhon beruniy (973 - 1048) - ensiklopediyachi alloma, o`zidan keyin boy ilmiy meros qoldirgan. tarix, tilshunoslik, astronomiya, falsafa bilan shug`ullangan. astronomiya mavzusida ellikka yaqin asarlar qoldirgan. abu ali ibn sino (980 - 1037). tabiiy fanlar (tibbiyot, falsafa, tabiyotshunoslik)dan tashqari astronomiya bilan ham shug`ullangan, zij shaklida yozilgan "astronomiya bo`yicha to`plam" ("mulahhas fil - hayat") ning muallifidir. ahmad ibn abdulloh al marvoziy ix asrda yashagan. "damashq ziji", "tekshirilgan zij" asarlarining muallifi. umar hayyom (1048 - 1122). to`liq ismi g`iyosiddin abulfath umar ibn ibrohim al hayyomiy al naysaburiy (nishopuriy). mashhur shoir, faylasuf, matematik va astronom. juda ko`pchilik uning falsafiy fikrlar bilan to`la ruboyilarini o`qigan. matematikada ham "yevklidning qiyin postulatlariga sharhlar", "algebraik masalalar yechimlarining isbotlari haqida" va boshqa asarlari bilan o`chmas iz qoldirgan. astronomiyada taqvimni qayta ko`rib …

4 / 14

yatlar tashkil qilindi. masalan, xorun rashid hukmronligi davrida (786— 809) «bayt ul-hikmat» («bilim uyi»)ga asos solindi, xalifa ma’mun davrida (813- 833) «bayt ul-hikmat»ning faoliyati yanada rivojlandi. o’rtaosiyolik buyuk olimlar muhammad xorazmiy, ahmad farg’oniy, abbos ibn said javhariy, ahmad ibn abdulloh marvaziy va boshqalar tadqiqotlarini shu akademiyada olib borganlar. xi asrda xorazm poytaxti urganch obod va madaniy shahar edi. xorazmshoh abdulabbos ibn ma’mun bilimli hukmdor bo’lib, olim, shoir, san’atkor, naqqosh va musavvirlarga homiylik qilar edi. urganchda xorazmshohlar saroyida buyuk mutafakkirlar ibn sino va beruniydan tashqari, tarixchi ibn miskavayh, matematik abu nasr iroq, faylasuf abu sahl masihiy, tabib ibn hammor va boshqalar to’plangan edi. urganchda «bilim uyi» - ma’mun akademiyasi tashkil etilib, u yerda xorazmshoh ma’mun homiyligida falsafa riyoziyot va tib ilmlariga oid masalalar muhokama qilinar edi. xulosa qilib aytadigan bo’lsak,astronomiya uzbekistonda ham rivojlangan va keng targ’ib qilingan. e’tiboringfiz uchun rahmat! image2.jpg image1.jpg image10.jpg image4.jpg image3.jpg image9.jpg image5.jpg image12.jpg image11.jpg image7.jpg image6.jpg …

5 / 14

o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari" haqida

o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari reja astronomiya o’zi nima? o’rta osiyolik astronomlari haqida umumiy ma’lumotlar. astronom bobolarimizning yutuqlari. xulosaviy fikrlar. astronomiya- o’zi nima? astronomiya — osmon jismlari va hodisalarini oʻrganuvchi tabiiy fan. astronomiya kelib chiqishi va evolyutsiyasini tushuntirish uchun matematika, fizika va kimyodan foydalaniladi. qiziqarli obyektlar qatoriga sayyoralar, oylar, yulduzlar, tumanliklar, galaktikalar va kometalar kiradi. tegishli hodisalarga oʻta yangi yulduz portlashlari, gamma nurlarining portlashlari, kvazarlar, blazarlar, pulsarlar va kosmik mikrotoʻlqinli fon radiatsiyasi kiradi. umuman olganda, astronomiya yer atmosferasidan tashqarida paydo boʻlgan hamma narsani oʻrganadi. kosmologiya astronomiyaning butun olam...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (2,6 MB). "o’rta osiyolik astronomlarning ilmiy faoliyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rta osiyolik astronomlarning … PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram