inson falsafasi (falsafiy antropologiya)

DOCX 1 page 90.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 90.0 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

10-mavzu. inson falsafasi (falsafiy antropologiya) (2 soat) ma’ruza mavzu rejasi: 1.inson borlig'ining o'ziga xos xususiyatlari.sharq va g'arb falsafasida inson muammosi. 2. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 3.hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 4.inson hayotining maqsadi falsafasi. inson faoliyatini tartibga solishning ahamiyati. tayanch iboralar: falsafa tarixida inson muammosi inson borlig'ining,sharq falsafasida inson muammosi, g'arb falsafasida inson muammosi, falsafiy antropologiya, hayotning mazmuni, insonning vazifasi. inson borlig'i,o'zlikni anglash, insonning maqsadi, erkinlik, mas'uliyat tushunchasi, faoliyat, huquq va axloq uyg'unligi. inson falsafiy muammo sifatida. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig’ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo’nalishni topish deyarli mumkin emas. aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o’laroq, insonga mikrokosm yoki kichik koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. faylasuflar inson sirining tagiga yetish borliq jumbog’ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab etganlar. zero forobiy aytganidek - ”odamlar …

2 / 1

ida ham duch kelish mumkin. xususan, antik davrda delfidagi apollon ibodatxonasiga kiraverishda ustunga o’yib yozilgan, rivoyatlarga qaraganda suqrot takrorlashni yaxshi ko’rgan «o’z-o’zingni angla», degan ibora ayniqsa mashhur bo’lgan. ajablanarlisi shundaki, oradan ikki yarim ming yil vaqt o’tgach, hozir ham bu fikr o’z ahamiyatini yo’qotgani yo’q. u nafaqat narsalar dunyosini, balki inson borlig’ining mohiyatini, inson va ijtimoiy munosabatlarning asl tabiatini tushunishga harakat qilayotgan har bir odam uchun o’z-o’zini anglashga chorlovchi fikr bo’lib qolmoqda. buni faqat shu bilan izohlash mumkinki, ayni holda har bir yangi avlod o’z davri hamda tabiiy-ilmiy va falsafiy tasavvurlarning tegishli darajasi nuqtayi nazaridan yechishga harakat qiladigan o’ta murakkab, «boqiy» falsafiy masalalardan biri to’g’risida so’z yuritiladi. tarixga boshqa ko’p sonli iboralar ham ma’lum bo’lib, ular vaqt, madaniyat va diniy e’tiqoddan qat’iy nazar, “inson” barcha davrlarda butun dunyo mutafakkirlarining diqqat markazida bo’lgani va hozir ham shunday ekanligi, tayanch nuqtasi va hatto bilish mezoni bo’lib xizmat qilishidan dalolat beradi. xususan, qadimgi …

3 / 1

b, dam ma’lum vaqt pasayib turgan, lekin hech qachon yo’qolmagan. «inson nima?», degan savol bugungi kunda ham avvalgidek jahon falsafasidagi o’ta muhim masalalardan biri bo’lib qolmoqda, insoniyatning eng o’tkir aql-zakovat sohiblari e’tiboridan tushmay va ayni vaqtda o’zining uzil-kesil, umumiy e’tirof etilgan echimini topmay kelmoqda. inson har safar mutafakkirlar diqqat markazidan o’rin olar ekan, uning mohiyatini yangi tarixiy sharoitda va yangicha nuqtayi nazardan anglab yetishga harakat qilib, uni qayta va qayta yangidan kashf etganlar. pirovardida, falsafa fanida insondan murakkabroq va ziddiyatliroq predmet yo’q, desak, hech mubolag’a bo’lmaydi. inson barcha yaxshi fazilatlarni o’zida mujassamlashtirgan o’ziga xos, betakror va barkamol mavjudot – cheksiz mikrokosm sifatida ham, inson tabiatining norasoligi va buzuqligi tufayli halokatga mahkum bo’lgan tabiat xatosi sifatida ham, xudo yaratgan banda sifatida ham, boshqa odamlar faoliyatining mahsuli sifatida ham talqin qilinadi. xususan, sharq mutafakkiri a.beruniy jahon fanida birinchi marta inson va tabiat, odam va olam o’rtasidagi munosabatlarni dunyoviy fan nuqtayi nazaridan o’rganadi. …

4 / 1

murakkab tanaga egadir. insonning tanasi bir-biriga qarama-qarshi qismlardan iborat bo’lib, bu qismlar tobelik kuchi asosida birlashgan”[footnoteref:3]. beruniy fikricha, hamma odamlarda o’zaro bir-biriga o’xshash va ayni paytda farq qilib turadigan jihatlar mavjud. ibn sino, “inson boshqa barcha hayvonot olamidan so’zi, tili va aqli, tafakkur qilishi bilan farq qiladi. inson aqli turli fanlarni o’rganish yordamida boyiydi”[footnoteref:4], deb hisoblaydi. forobiy fikricha, inson o’z tabiatiga ko’ra hayotini tartibga keltirish, mustahkamlash va takomillashtirish uchun boshqa insonlarga muhtoj bo’ladi. yakka holda hech kim bunnig uddasidan chiqa olmaydi. “inson shunday maxluqotki, u faqat jamiyatda o’z ehtiyojlarini qondirishi va oliy ma’naviy darajaga ko’tarilishi mumkin”[footnoteref:5]. inson o’z hayotining me’mori, ijodkori bo’lmog’i, o’zida fozila xislatlar, iste’dodlarni tarbiyalashi lozim. bunga esa u jamiyatda yashab faoliyat ko’rsatgandagina erishadi. inson ijtimoiy mavjudod. yolg’izlik uzlat uni qashshoqlashtiradi, insoniy qiyofasini va baxtga olib boradigan iste’dodini yo’qotadi. ibn xaldun, insonga ijtimoiy voqelik sifatida qaraydi. undan ijtimoiy mohiyat izlaydi. inson jonzot sifatida ezgulik va yovuzlik olamidir. shunga …

5 / 1

abli substantsiya va uning xossalari muammolari yangi davrning deyarli barcha faylasuflarini qiziqtirgan. inson barcha ijtimoiy munosabatlar majmuidir, degan fikr insonga mexanistik nuqtayi nazardan yondashgan ma’rifat davri mutafakkirlari, xususan «inson-mashina» deb nomlangan asar muallifi frantsuz j.lametri (1709-1751) ilgari surgan g’oyalar bilan to’qnashadi. boshqa bir mashhur frantsuz faylasufi – r.dekart (1596-1650) asarlarida inson mohiyati masalasiga nisbatan butunlay o’zgacha yondashuvga duch kelamiz. u «inson fikrlovchi narsadir», deb hisoblaydi. atoqli frantsuz faylasufi va teologi p.t. de sharden (1881-1955). «inson, u uzoq vaqt o’ylaganidek, dunyoning statik markazi emas, balki evolutsiyaning o’ziga va cho’qqisi bo’lib, bu ancha go’zalroqdir»[footnoteref:6], deb qayd etadi [6: de sharden fenomen cheloveka -m.: 1987.-s.40] unga zid o’laroq, a.shopengauer (1788-1860) inson nuqsonli mavjudot ekanligini ta’kidlaydi, uni «tabiat xalturasi» deb ataydi. frantsuz yozuvchisi va faylasufi j.p.sartr (1905-1980) bu fikrni butunlay rad etadi. uning fikricha, inson kelajakka qarab intiladi va shu tariqa o’zini o’zi yaratadi. u «inson – odamzot kelajagidir», deb ta’kidlaydi. shunday qilib, falsafaning …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)"

10-mavzu. inson falsafasi (falsafiy antropologiya) (2 soat) ma’ruza mavzu rejasi: 1.inson borlig'ining o'ziga xos xususiyatlari.sharq va g'arb falsafasida inson muammosi. 2. inson, individ, shaxs tushunchalarining o‘zaro aloqadorligi. 3.hayotning mazmuni va unda insonning vazifasi. 4.inson hayotining maqsadi falsafasi. inson faoliyatini tartibga solishning ahamiyati. tayanch iboralar: falsafa tarixida inson muammosi inson borlig'ining,sharq falsafasida inson muammosi, g'arb falsafasida inson muammosi, falsafiy antropologiya, hayotning mazmuni, insonning vazifasi. inson borlig'i,o'zlikni anglash, insonning maqsadi, erkinlik, mas'uliyat tushunchasi, faoliyat, huquq va axloq uyg'unligi. inson falsafiy muammo sifatida. falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma’naviy borlig’...

This file contains 1 page in DOCX format (90.0 KB). To download "inson falsafasi (falsafiy antropologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: inson falsafasi (falsafiy antro… DOCX 1 page Free download Telegram