tasavvufta’limotining sharq madaniyati

PPTX 19 pages 127.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 19
prezentatsiya powerpoint mavzu. tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri reja: 1.tasavvuf tariqatining shakllanishi. 2.o’rta osiyoda tasavvuf ta’limotining rivojlantirilishi. 3.tasavvuf ta’limoti va islom ma’naviyatining rivojlanishi. tasavvuf (arab)ni sufiylik, sufizm deb ham yuritiladi. tasavvuf-islomdagi diniy-falsafiy oqim bo‘lib, u viii-asrda arab mamlakatlarida vujudga kelgan. tasavvuf musulmon mamlakatlarida ijtimoiy taraqqiyotning xususiyatlari bilan bog‘liq ravishda paydo bo‘lgan. uning shakllanishi va rivojlanishi uzoq tarixiy jarayonlar, murakkab davrlarni qamrab oladi. shuningdek, xalqlarning moddiy va ma’naviy merosida, ijtimoiy va axloqiy hayotida katta iz qoldirib, juda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan ijtimoiy hodisadir. tasavvuf ta’limotining asosiy mazmuni inson va uning xudoga munosabatidir. yani odamlarni xalollikka, tenglikka, inson qadr-qimmatini yerga urmaslikka, barcha musulmonlarni teng bo‘lib yashashga chorlagan. ayniqsa, bu ta’limot boshqalarning kuchidan foydalanmasdan o‘z halol mehnati evaziga yashashni talab qiladi. tasavvuf ta’limoti jahon xalqlari madaniy-ma’naviy merosining tarkibiy qismi hisoblanib, unda ilgari surilgan falsafiy-irfoniy meros asrlar davomida butun insoniyatni ijtimoiy-ma’naviy qiyofasini shakllantirish, yuksak axloqiy fazilatlar ruhida tarbiyalashga, umuminsoniy va milliy qadriyatlarni mustahkamlashga xizmat …
2 / 19
ashkil etadi. diniy qadriyatlarning manbalari esa qur’oni karim, hadisi shariflar, tavsirlar, shariat ahkomlarida o’z ifodasini topgan. islomiy merosimizning muhim qismini irfoniy meros bo’lmish tasavvuf ta’limoti va qadriyatlari, xususan bu ta’limotning yo’nalishi vatanimiz-turkistonda shakllanib, endilikda butun jahonga tarqalgan jahon ma’naviy madaniyati, umuminsoniy qadriyatlari taraqqiyotiga juda katta hissa qo’shgan uch buyuk tasavvufiy tariqatlar: yassaviya, kubroviya va naqshbandiya tasavvuf tariqatlari tashkil etadi. zohidlik asosiga qurilgan bu ta’limot hayotiy muammolar bilan bog‘liq bo‘lgan ilohiy haqiqatga erishish bosqichma – bosqich amalga oshadi, degan g‘oyani ilgari suradi. bular 4 bosqichdan iboratdir. chunonchi-shariat, tariqat, ma’rifat va haqiqat. har bir bosqichning murakkab talablari inson umrini tamomila qamrab oladi. ularning mazmuni quyidagicha: shariat – islom marosimlarini, shariatning amaliy talablari, qonun-qoidalarini bilish va ularga sidqidildan rioya qilish; tariqat-sufiy tomonidan «vosil bo‘lish» uchun tanlangan yo‘l. bu yo‘lni tanlagan sufiy o‘z piri amallariga ergashgan holda nafsni tiyish, komillik yo‘liga o‘tishga intiladi; ma’rifat-sufiy tomonidan allohni tanish va uni qalbdan bilishdir. alloh sifatlarini bilishga …
3 / 19
lar sufizm g‘oyasi ostida islom ta’limotida tasavvufning shakllanishiga olib kelgan edi. tasavvuf ta’limotini tadqiq qiluvchi olimlarning fikricha, uning rivojlanish bosqichlarini shartli ravishda uch davrga bo‘lish mumkin: birinchi davr, tasavvufning paydo bo‘lishi, shakllanishi va yoyilishi davri; ikkinchi davr, tasavvuf va islomning uyg‘unlashuvi davri (x-xi asrlar); uchinchi davr, tasavvuf tariqatlarining qaror topishi va tasavvuflarning ommalashuv davri (xii-xv asrlar). tasavvuf ta’limotining yuzaga kelishining yana muhim sabablaridan biri, ko‘p mamlakatlarni birlashtirgan arab imperiyasida fanlarni rivojlantirish, diniy ta’limotni hayotga tatbiq qilish borasida turli xil yondoshuvlarning mavjudligi edi. arab imperiyasi yuzaga kelgach, katta hududdagi turli diniy e’tiqod va madaniyatlarga mansub xalqlarni islom ma’naviyati bilan boshqarish qiyinligi tobora sezilarli bo‘la boshladi. imperiyani saqlab qolish, unda ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy munosabatlarni barqarorlashtirish, yirik davlatni boshqarish usullarini takomillashtirish ehtiyojlari ilm-fanni rivojlantirishni taqozo etdi. islom aqidaparastligi asosida bunga erishib bo‘lmas edi. shuning uchun viii asr oxiri ix asr boshlaridan e’tiboran arab xalifotida mutakallimlar bilan mu’taziliylar o‘rtasida g‘oyaviy kurash kuchaydi. mutakallimlar qur’on …
4 / 19
ib, hurfikrlilik mavqeida mustahkam turgan o‘sha davrning baobro‘ kishisi edi. abu nasr al- forobiyning damashqdan bu yerlarga kelishining ahamiyati beqiyos edi. u «ta’lim as-soniy» («ikkinchi ta’lim») asarida qadimgi yunon falsafasining eng muxtasar sharhini berib, hurfikrlilik rivojiga bebaho hissa qo‘shdi. abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino va boshqalar somoniylar, xorazmshohlar, g‘aznaviylar o‘rtasida «talash» bo‘lgani bejiz emas edi. xuddi shu davrda movarounnahrga tasavvuf tariqati kirib kelgan, bunda yusuf hamadoniyning (vafoti 1140 y.) xizmati katta bo‘lgan. uning movarounnahrda tasavvuf ta’limotini keng yoyish, targ‘ibot yurgazishga asos solingan maktabidan keyinchalik to‘rt mashhur tasavvuf olimlari: abdullo barqiy, xoja hasan andoqiy, xoja ahmad yassaviy, abduholiq gijdivoniylar etishib chiqdilar. islom dunyosida tasavvuf ta’limotining shakllanishi va rivojlanishida muhaddis va diniy ulamolarining ta’siri katta bo‘lgan. vatandoshimiz imom buxoriy, al-hakim at-termiziy, al-zamahshariy, marg‘inoniylarning asarlari ham nazariy ham amaliy jihatidan asos bo‘lib xizmat qilgan. markaziy osiyoda etishib chiqqan ahmad yassaviy (1041-1167), najmiddin kubro (1145-1221), bahouddin naqshband (1318-1389)larning ijodiy faoliyatlari tasavvufining jahonshumul …
5 / 19
ati bilan insonni ham botinan, ham zohiran har tomonlama takomillashtirish kabi ilg`or umuminsoniy qadriyatlar ifoda etilgan. yassaviy mol-dunyo to`plashga mutlaqo qiziqmagan, kambag`alparvar va g`aribparvar bo`lgan. yassaviy zamonining ezilgan toifasi “g`arib”, “etim”, “faqir”larning homiysi deb hisoblaydi. mol-dunyo, boylikka va davlat orttirishga mukkasidan ketgan, xasis va ochofat kishilarni beayov tanqid qilgan. yassaviy ta’limotida insonning o`zligini bilishni ustun qo`yadi. o`zini bilsa erdi haqni biladi, xudodan qo`rqadiyu, insofga keladi. lekin haqqa etishish oson emas, uning o`ziga xos qiyinchiliklari bor. yagona to`g`ri yo`l, u aslida xudo yo`lidir. har bir inson komil inson bo`lib etishishida “shayton vasvasasi”dan qutilish uchun o`z jonini ham, mol-mulkini ham ayamasligi lozim. xoja ahmad yassaviyning to’liq ismi – ahmad ibn ibrohim ibn mahmud ibn iftixor ibn ishoq. alloma dastlabki ta’limni yassida (hozirgi qozog’iston) oladi, so’ngra bobosi arslonbob xohishi bilan buxoroga borib, ta’lim olishni davom ettiradi. arslonbob vafotidan keyin yassaviy dunyo kezish uchun olis shaharlarga otlandi. islom dinining sharqdagi quvvati buxoroi sharif yosh …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tasavvufta’limotining sharq madaniyati"

prezentatsiya powerpoint mavzu. tasavvuf ta’limotining sharq madaniyatiga ta’siri reja: 1.tasavvuf tariqatining shakllanishi. 2.o’rta osiyoda tasavvuf ta’limotining rivojlantirilishi. 3.tasavvuf ta’limoti va islom ma’naviyatining rivojlanishi. tasavvuf (arab)ni sufiylik, sufizm deb ham yuritiladi. tasavvuf-islomdagi diniy-falsafiy oqim bo‘lib, u viii-asrda arab mamlakatlarida vujudga kelgan. tasavvuf musulmon mamlakatlarida ijtimoiy taraqqiyotning xususiyatlari bilan bog‘liq ravishda paydo bo‘lgan. uning shakllanishi va rivojlanishi uzoq tarixiy jarayonlar, murakkab davrlarni qamrab oladi. shuningdek, xalqlarning moddiy va ma’naviy merosida, ijtimoiy va axloqiy hayotida katta iz qoldirib, juda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan ijtimoiy hodisadir. tasavvuf ta’limotining asosiy mazmuni inson va u...

This file contains 19 pages in PPTX format (127.8 KB). To download "tasavvufta’limotining sharq madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tasavvufta’limotining sharq mad… PPTX 19 pages Free download Telegram