buddaviylikning vujudga kelishi, ta’limoti

DOCX 46 sahifa 126,9 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 46
5-mavzu: jahon dinlari tarixi va falsafasi. reja: 1. buddaviylikning vujudga kelishi, ta’limoti. 2. buddizmdagi yo‘nalishlar va manbalari. 3. xristianlikning vujudga kelishi, ta’limoti. 4. xristianlikdagi yo‘nalishlar. 5. islom ta’limoti, uning aqidalari. 6. islomdagi asosiy yo‘nalish va mazhablar. tayanch tushunchalar: buddaviylik, xristianlik, cherkov, ta’limot, oqimlar, manbalar, protestantlik, xristos, christos, pravoslav, islom, qur'on, hadis, kalom, moturidiy, ash’ariy, tasavvuf, tariqat, makka, mаdinа, sunniylik, shialik, tariqat, ma’rifat, haqiqat-ilohiy. buddaviylikning vujudga kelishi. buddaviylik (buddaviylik) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e'tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit'alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 750 mln.ga yaqin bo‘lib, ulardan 1 mln.ga yaqini monaxlardir. buddaviylikni din yoki falsafa, mafkura yoki madaniyat qonunlari to‘plami yoki hayot …
2 / 46
a kelgan, “buddaxacharita” - budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan milodning i-ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. buddaviylikning asoschisi miloddan avvalgi 1-ming yillikda yashagan budda hisoblangan. u tarixiy shaxs bo‘lib, 80 yil yashagan. uning xususida turli rivoyatlar mavjud. uning nomi hind tilida nurlangan, oliy haqiqatga erishgan degan ma'noni anglatadi. rivoyatlarga qaraganda, keng ma'noda ko‘p marta ilohiy tug‘ilishlar tufayli mutloq barkamollikka erishgan; boshkalarga ham diniy najot yo‘lini ko‘rsata oladigan odam bo‘lgan. budda mil. avv. 563 yilda tug‘ilib, 483 yilda vafot etgan. siddxardxa shakya qabilasining podshosi shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi ximolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. podshoh o‘g‘lini orzu havaslar og‘ushida tarbiyalab, uni hech bir kamchiliksiz katta qiladi. siddxardxa ulg‘ayib qo‘shni podshohlardan birining qizi yashadxaraga uylanadi va o‘g‘il ko‘rib, unga raxula deb ism qo‘yadi. tarixiy manbalarning dalolat berishicha buddaviylikning asoschisi shahzoda siddxardxa vafot etgandan so‘ng budda -"haqiqatga erishgan" deb …
3 / 46
ot bergan hamda yaxshi sharoitlarda tarbiyalagan va u hech qanday qiyinchilik ko‘rmay o‘sgan. sudxartxa o‘spirinligidayok o‘zining donoligi, kuchliligi va epchilligi bilan xammani hayratga solar ekan. u kasal yotgan kishini, o‘likni ko‘rgach hayotning mohiyati, maqsadi, og‘irliklari, kasallik va o‘lim bilan bog‘liqligini o‘ylay boshlagan. binobarin, hayotning behudaligani anglab, tarki dunyo qilgan, darvesh yo‘liga kirgan. bu bilan u kishilar boshiga tushadigan kulfatlar, azob-uqubatlar sabablarining mohiyatiga tezroq yetib, ulardan qutulish yo‘lini topmoqchi bo‘lgan. nihoyat, 36 yoshida "haqiqiy bilim" egasi bo‘lganligi ma'lum bo‘ldi. shundan so‘ng u budda deb nom oladi. ("budda" so‘zi ilohiy haqiqatga erishgan, degan ma'noni anglatadi). shu tariqa unda ulug‘vor haqiqat siri ochilgan, ular buddaviylik ta'limotiga asos qilib olingan. hech bir qiyinchilik va kamchilik ko‘rmay o‘sgan siddxardxa bir kuni keksa cholni, bemorni hamda og‘ir mehnatli rohibni uchratadi, va nihoyat, bir kishining vafotiga guvoh bo‘ladi. bundan qattiq ta'sirlagan shahzoda insoniyatni qiyinchilik va azobdan qutqarish yo‘llarini axtarib saroyni tashlab ketadi. bu vaqtda u 30 yoshda …
4 / 46
k qilar va yana qayta yaratar edi. mana endi budda kimga qarshi kurashish kerakligini angladi. shu ondan u budda – “nurlangan” deb ataldi. u tagida o‘tirgan daraxt esa – “nurlangan daraxt” - botxa deb atala boshladi. budda o‘zining birinchi da'vatini varanasi yaqinidagi rishipatana bog‘ida, o‘zining besh rohib do‘stlariga qildi va o‘shalar uning birinchi shogirdlari bo‘ldilar. shu kundan boshlab budda o‘z shogirdlari bilan qishloqma-qishloq yurib o‘z ta'limotni tarqatib o‘ziga yangi izdoshlar orttiradi. budda 40 yil davomida o‘z ta'limotini hindistonning turli joylariga yеtkazadi va 80 yoshida kushtnagara dеgan joyda dunyodan o‘tdi. uning jasadi hind udumiga ko‘ra u yerda kuydirilib, uning xoki 8 ta budda jamoalariga bo‘lib yuborildi va har bir jamoa uni dafn etgan joyida ibodatxona barpo etdi. buddaning hayoti haqida turli afsonalar ham to‘qilgan. bu afsonalarda aytilishicha, budda ko‘p yillar davomida yеr yuzidagi turli mavjudotlar qiyofasida qayta tug‘ilgan: 84 marta ruhoniy, 58 marta podshoh, 24 marta rohib, 13 marta savdogar, 18 …
5 / 46
, oliyga braxmanlar, harbiylar, o‘rta tabaqaga - dehqonlar, eng quyi tabaqaga oddiy xalq, xizmatkor, cho‘rilar kiritilar edi. buddaviylik quldorlik jamiyatida braxmanlik mazhablaridan biri sifatida paydo bo‘lgan. u braxmanlikni jonning ko‘chib yurishi, jannat va do‘zax qaqidagi aqidalarni saqlab qolgan. buddaviylik braxmanlikni jamiyatning tabaqalarga bo‘linishi to‘g‘risidagi ta'limotga qarshi chiqib, barcha kishilar e'tiqodda teng huquqli deb e'tirof etgan. buddaviylikning diniy tenglik haqidagi goyasi odamlarning kastalarga bo‘linib ketishiga qarshi kurashda ijobiy rol' o‘ynagan. аyni paytda buddaviylik kishilar "azob-uqubat" chekishda va undan xalos bo‘lishda ham tengdirlar deb hisoblangan. markaziy osiyo xalqlarining qadimgi tarixi va madaniyatida buddaviylik muayyan o‘rin egallagan. u zardushtiylik dini ta'sirida va u bilan yonma-yon shakllangan dinlardan biri bo‘lgan. buddaviylik miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonning shimolida vujudga kelgan. keyinchalik janubi-sharqiy va markaziy osiyo xamda uzoq sharq mamlakatlarida keng tarqalgan. uning vujudga kelishi hind jamoalarida ro‘y bergan muhim ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar - urug‘-qabilachilik aloqalari va tartiblarining yemirilishi, sinfiy jamiyatning vujudga kelishi va yirik quldorlik davlatlarining …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 46 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"buddaviylikning vujudga kelishi, ta’limoti" haqida

5-mavzu: jahon dinlari tarixi va falsafasi. reja: 1. buddaviylikning vujudga kelishi, ta’limoti. 2. buddizmdagi yo‘nalishlar va manbalari. 3. xristianlikning vujudga kelishi, ta’limoti. 4. xristianlikdagi yo‘nalishlar. 5. islom ta’limoti, uning aqidalari. 6. islomdagi asosiy yo‘nalish va mazhablar. tayanch tushunchalar: buddaviylik, xristianlik, cherkov, ta’limot, oqimlar, manbalar, protestantlik, xristos, christos, pravoslav, islom, qur'on, hadis, kalom, moturidiy, ash’ariy, tasavvuf, tariqat, makka, mаdinа, sunniylik, shialik, tariqat, ma’rifat, haqiqat-ilohiy. buddaviylikning vujudga kelishi. buddaviylik (buddaviylik) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e'tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sha...

Bu fayl DOCX formatida 46 sahifadan iborat (126,9 KB). "buddaviylikning vujudga kelishi, ta’limoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: buddaviylikning vujudga kelishi… DOCX 46 sahifa Bepul yuklash Telegram