ҳаракат бошқарилишининг хусусиятлари

DOC 60,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1526563452_71577.doc ҳаракат бошқарилишининг хусусиятлари режа: 1. ҳаракатни бошқариш ҳақида тушунча 2. турли хил сенсор тизимларнинг ҳаракатни бошқаришда қатнашиши. ҳаракатни бошқариш ҳақида тушунча ҳаракат қилиш (чопиш, юриш, тана аъзоларининг букилиб ёзилиб иш бажариши ва ҳокоза) оддий ҳолат бўлмасдан, балки унинг мураккаблигига қараб, нерв, суяк мускул тизими тегишли даражада иштирок қиладиган, ҳамда маълум энергия сарфланиб амалга ошириладиган биомехник жараёндир. спортчининг ҳаракати эса яна мураккаброқ, у аниқ ва мақсадга мувофиқ бўлиши учун ҳаракатнинг ҳар бир қисми марказий нерв тизими томонидан тоборо мукаммаллаштирилиб борилади. оддий ҳаракатларни бажариш ҳам йиғувчи ва ёзувчи мускуллардан ташқари бўғим ва пайларнинг маълум тартибда фаолият кўрсатишини талаб қилиб, бу борадаги умумий бошқарувни марказий нерв тизими олиб боради. марказий нерв тизимининг бошқарувчилик фаолияти мураккаб бўлиб, унга ҳар қандай иш бажаришда маълум мускулларнинг қисқариши ва бўшашишини таъминлашдан ташқари танани белгиланган бир мувозанатда ушлаб туриш ҳам киради. одам таянч майдони унча катта бўлмаган аъзолар ёрдамида (товон ва оёқ панжалари) шундай мураккаб ҳаракатларни амалга …

ининг пластиклик хусусиятини яна бир бор намоён қилади ва у жисмоний тарбия ва спорт амалиётида катта рол ўйнайди. турли хил сенсор тизимларнинг ҳаракатни бошқаришда қатнашиши. ҳар кандай ҳаракатни бошқаришда марказий нерв тизимидан тарқалган биргина эфферент импульсация камлик қилади. амалга ошириладиган ҳаракатнинг мукаммал бўлиши учун марказий нерв тизимига тегишли аъзоларнинг жисмоний иш қилишда тутган ўрни, ҳаракат тезлиги, йўналиши ва ҳокозалар ҳақидаги маълумот зарур. шундагина ҳаракат мақсадга мувофиқ бўлади. бундай алоқа эфферент импульсация туфайли ўтказилади ва у физиологияда тескари алоқа деб айтилади. бундай импульсациянинг ёки тескари алоқанинг асосий манбаи турли хил сенсор аъзоларининг рецепторларидир. сенсор сўзи лотинча sensus - сезги демакдир. бу тизимга одамдаги барча сезги аъзолари киради, яъни кўз, вестибуляр, эшитиш аъзолари, тери сезгиси ва бошқалар. мўлжалланган ҳаракат билан унинг амалга оширилиши орасида доим фарқ бўлади. бу фарқ марказий нерв тизими орқали таҳлил қилиниб, амалга ошириладиган ҳаракатга доимий суратда тузатишлар киритилиб борилади. тана аъзоларининг маълум иш бажаришда бир текисда бажарилиши учун …

а аниқ ахборот фақат проприорецептив рецепторлардан (мускулларнинг ўзидаги нерв учлардан) келади. ташқи ахборот манбаларидан келадиган хабарларга кўра киши ўзини ўраб олган бўшлиқда қандай шароитда турганлигидан хабардор бўлади. бундай ахборот кўриш, вестибуляр, эшитиш, тери сезгиси ва айниқса қайд қилганимиздек ҳаракат аппарати томонидан марказий нерв тизимига бориб туради. буларнинг ичида мақсадли жисмоний иш қилиш нуқтаи назаридан энг муҳими кўриш сенсор тизими бўлиб, у орқали нарса предматларнинг қанча узоқликда жойлашганлиги, ҳаракат қилиш тезлиги ва бошқа муҳим ахборотлар қабул қилинади. эшитиш сенсор тизими одам ҳаётида муҳим аҳамиятга эга бўлсада мускул фаолияти учун унчалик зарур эмас. масалан, гунг-карларда ҳам дирижёр қўл ҳаракатларига қараб тегишли машқлар билан шуғулланишлари мумкин. вестибуляр сенсор тизим ёрдамида одам ерга нисбатан бошнинг тутган ҳолатини (паст, баланд бўлиши), тўғри ва айланма ҳаракатлар бажаришда эса уларнинг йўналиши ва кучини пайқаб туради. агар гунг-карларда вестибуляр анализатор ишдан чиққан бўлса улар сувга шўнғиганда (агар кўз ёпиқ бўлса) тана ҳолатини сеза олмайди. шунинг учун уларда шўнғиш …

оҳалари, қисмлари иштирок қилади. бу жараёнга мускуллар, бўғимлар ва пайлар фаолияти ҳам тортилиб, бир ҳаракатни кетма-кет бажариш туфайли унинг амалга бажарилиши автоматлаштирилган ҳолда кўчади. мана шундай одатдаги автоматлаштирилган ҳаракатни ҳаракат малакаси дейилади. одамда ҳеч бир ихтиёрий ҳаракат туғма бўлмасдан у машқ қилиш билан ўзлаштирилиб маълум ҳаракат малакаси даражасига кўтарилади. спортда бажариладиган ҳар қандай ҳаракатга нисбатан малака ҳосил бўлиши давомли машқ қилишни талаб қилади. ҳаракат малакаси ўзининг табиатига кўра шартли рефлектор жараён бўлиб унинг юзага келишида яримшарлар ва пўстлоқ остки ядролари орасидаги вақтинча боғланиш муҳим ўрин тутади. ҳаракат малакаси ҳосил бўлганидан кейин (тегишли ҳаракат шартли рефлекси мустаҳкамланганидан кейин) мақсадга мувофиқ иш динамик стериотик тариқасида амалга оширила бошланади. ҳаракат малакаси вариантив хусусиятга эга, яъни ўрганиб олинган ҳаракат нерв марказларининг пластиклик хусусиятидан келиб чиқиб турли хил мускуллар гуруҳи иштирокида ҳам амалга оширилаверади. ¡рганилган ҳаракат у қандай йўл билан амалга оширилмасин тегишли параметрлар сақланиб қолинади. масалан ўнг қўли билан хат ёзадиган одам чап қўл, …

табиий (ҳали синаб кўрилмаган бўлиб) унга кўникма ҳосил қилиш керак. у ҳар бир организмда индивидуал ҳолда ҳосил бўлади (специфик хусусиятларига кўра). янги ҳаракат малакасиннг ҳосил бўлиши учун спортчи организми функционал жиҳатдан яхши ҳолатда, яъни танада бирон оғриқнинг бўлмаслиги, яхши дам олган бўлиши керак. одатда ҳаракат малакаси ҳосил бўлишида қўйидаги даврлар бир-биридан фарқланади. биринчи давр - бунда маълум ҳаракат малакаси ҳосил бўлиши билан боғлиқ шартли рефлексни юзага келтирадиган шартли қитиқлагичларнинг генерализацияланиши (умумлашуви) кузатилади. кўпинча шартли қитиқлагичга яқин қитиқлагичлар ҳам рефлекс чақираверади, масалан, волейболни тўрдан кўтариб уриш учун сакраш шартли рефлексини тўпнинг ҳавога кўтарилиши (шартли қитиқлагич) чақиради. ҳаракат малакаси шаклланишининг ушбу даврида тўпни зарб билан уриш мақсадида амалга ошириладиган сакраш тўп кўтариб берилиши биланоқ рўй беради ва зарба бериш керакли вақтидан ё олдин ё кейин содир бўлиб исталган натижа чиқмайди. генерализациялашган ҳаракатни келиб чиқишида асосий сабаб марказий нерв тизимида қўзғалишнинг иррадиацияланишидир (кенг тарқалиши) бу давр амалда шу билан характерланадики, спортчи тегишли жисмоний …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ҳаракат бошқарилишининг хусусиятлари"

1526563452_71577.doc ҳаракат бошқарилишининг хусусиятлари режа: 1. ҳаракатни бошқариш ҳақида тушунча 2. турли хил сенсор тизимларнинг ҳаракатни бошқаришда қатнашиши. ҳаракатни бошқариш ҳақида тушунча ҳаракат қилиш (чопиш, юриш, тана аъзоларининг букилиб ёзилиб иш бажариши ва ҳокоза) оддий ҳолат бўлмасдан, балки унинг мураккаблигига қараб, нерв, суяк мускул тизими тегишли даражада иштирок қиладиган, ҳамда маълум энергия сарфланиб амалга ошириладиган биомехник жараёндир. спортчининг ҳаракати эса яна мураккаброқ, у аниқ ва мақсадга мувофиқ бўлиши учун ҳаракатнинг ҳар бир қисми марказий нерв тизими томонидан тоборо мукаммаллаштирилиб борилади. оддий ҳаракатларни бажариш ҳам йиғувчи ва ёзувчи мускуллардан ташқари бўғим ва пайларнинг маълум тартибда фаолият кўрсатишини талаб қилиб, бу борадаги у...

Формат DOC, 60,5 КБ. Чтобы скачать "ҳаракат бошқарилишининг хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ҳаракат бошқарилишининг хусусия… DOC Бесплатная загрузка Telegram