чарачаш ва қайтарилиш даврларининг физиологик характеристкаси

DOC 74,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1526563576_71579.doc чарачаш ва қайтарилиш даврларининг физиологик характеристкаси режа: 1. чарчашни олдини олиш йўллари. 2. чарчашнинг аҳамияти 3.қайтарилиши даврининг физиологик характекристкаси. давомли жисмоний фаолият маълум вақт давом этганидан кейин алоҳида физиологик ҳолатга яъни чарчашга олиб келади. бунда организимнинг иш қобилияти кескин пасайиб, тегишли дам олишдан кейин яна қайтадан тикланади. чарчаш муҳим биологик жараён ҳисобланади, у фаол ҳолатдир, яъни чарчаш оқибатида рўй берадиган мураккаб физиологик ва биокимёвий ўзгаришлар оқибат натижада иш қобилиятининг кўтарилиб боришига олиб келади. масалан, машқ қилиб чарчаш ва яхши дам олиш туфайли кишининг меҳнат қилиш қобилияти ўсиб боради, кучаяди. бажариладиган жисмоний ҳаракатлар хилма-хил бўлганлиги сабабли чарчаш ва унинг келиб чиқиш сабаблари ҳам турличадир. масалан, атлетикачи билан футболчида юзага келадиган чарчаш физиологик ва биокимёвий нуқтаи назардан бир-биридан фарқ қилади. чарчаш жараёнининг механизмлари билан яқиндан танишиш учун эргографда оддий чарчашни синаб кўриш керак. бунда иш бажарилиши давомида бармоқ кучи пасайиб. қисқариш амплитудаси ҳамда қисқариш сони камайиб боради. бу мускул фаолиятида (алоҳида …

ади, қонда анаэроб парчаланиш маҳсулотлари кўпайиб бу ҳол эса ўз навбатида умуий чарчашни чақиради. танадаги умумий энергетик заҳиранинг камайиши ҳам чарчашга олиб келади, лекин чарчаш бошланиши билан бутун заҳира энергия тамом бўлади деб айтиш нотўгри яна ноқулай ва бошқалар) ҳам чарчашни тезлатиши мумкин. максимал қувватлаш иш (20-30 сек) бажаришида чарчаш анча тез юзага келади, бунинг асосий сабаби марказий нерв тизимида қўзғалиш ва тормозланиш жараёнларининг жуда қисқа вақт ичида алмашиниб туришидир. яна шу нарса муҳимки бу хил иш бажарилишида нерв марказларига ишчи аъзолардан-мускуллардан қисқа вақт ичида кўп эфферент импульслар боради. натижада нерв марказларининг иш қобиляти пасайиб кетади, чарчаш пайдо бўлади. субмаксимал қувватли иш бажарилганида ҳам шундай чарчаш юзага келади ва нерв марказлари фаолиятининг пасайиши ҳал қилувчи рол ўрин тутади. бу хил ишда мускулларда анаэроб парчаланиш кучайиб қонда сут кислотаси ва бошқа қолдиқ моддалар кўпаяди ва бу ҳолат ўз навбатида нерв марказларига салбий таъсир этади. демак субмаксимал қувватли иш бажарилишида чарчаш организм …

идаги асосий сабабчи нерв марказлари фаолиятининг пасайиб кетишдир. буни и.м.сеченов ва н.е.введенский ва л.а.орбели, а.г.гинеценский ҳамда и.п.павлов ўз теширишларида тўлиқ исботлади. и..м.сеченов оддий тажрибага (эргографда ўнг ва чап қўл билан ишлаш) асосланиб чарчаш нерв марказлари иш қобилятининг давомли суратда бир хил қитиқланиш таъсирида қўзғалувчанликнинг пасайиши туфайли юзага келишни исботлади. агар айнан шу ҳарактни бошқарадиган нерв маркази бошқа бирон фаолият билан вақтинча банд бўлса, яна қайтадан иш қобилиятининг тикланиши, баъзан эса олдингисига нисбатан ҳам яхшироқ натижа олинишини кузатиш мумкин. буни ўнг қўл билан чарчаб қолгунча ишлаб кейин чап қўлни ишлатиб, яна ўнг ишга туширилса натижа олдигисидан ҳам яхши бўлишида кўрамиз. и.м.сеченовнинг бу ғояси жисмоний меҳнат қилиб чарчаганда ақлий меҳнат қилиш дам олишнинг энг яхши усули (фаол дам олиш) эканлигига илмий асос бўлиб хизмат қилади. ёш боланинг кун узоғи югуриб елиб чарчамаслиги ҳам у бир хил ишни узоқ вақт бажариб қолмасдан уни тез-тез алмаштириб туришда деб тушунса бўлади. и.п.павлов нерв тизимининг чарчашни …

ажариш яъни вақт бирлигидаги қадам сони ошади. шундай қилиб, ҳосил бўлган чарчаш туфайли қисқарган қадам уни тезлашиши билан компенсация қилинади. ¡рни қопланади яъни эришилган тезлик сақлаб қолинади. ¡рни қопланадиган чарчашнинг давом этиши спортчининг машқ қилган қилмаганлигига боғлиқ. спортчи қанчалик кўп машқ қилган бўлмасин, у қанчалик юқори маҳоратли бўлмасин иш бошқарилишнинг маълум вақтига бориб тезлик сезиларли даражада камайиб кетади ва бу нарса компенсация қилинмайдиган, яъни ўрни қопланмайдиган чарчашнинг юзага келганлигини кўрсатади. бундай чарчаш юзага келганида югуришнинг амалга оширадиган қадам ҳам қисқаради, ҳам сийраклашади. бу хил чарчашда марказий нерв тизимида ҳимоя қилувчи тормозланиш вужудга келади ва жисмоний фаолият тўхтайди. чарчашни олдини олиш йўллари. чарчашнинг олдини олишда даставвал спортчида маҳорат яъни спорт техникаси юқори бўлиши керак. бундай спортчилар ўз куч ва имкониятларидан оқилона фойдаланиб кам энаргия сарфлаб кўп иш бажарадиган бўлади. яна тажрибали спортчи иш бажаришида, масалан югуриш давомида инерция кучларидан ўринли ва маҳорат билан фойдаланиш тез чарчамайдиган бўлади. масалан узоқ масофага югуриш …

диган чарчашни қуйидаги механизимлар асосида тушунтириш мумкин. биринчидан жисмоний иш бажарилишида ҳаракатни бевосита бошқарадиган нерв марказлари ишловчи мускуллардан (проприорецепторлардан) доимий суратда импульслар олиб туради. бундай иммпульсация нерв марказлари ва ҳаракат аппаратининг функционал ҳолатини ўзгартириб юборади. иккинчидан мускул фаолиятини бу тўқималарда кузатиладиган кимёвий силжишлар ўзгартириб юборади, бу ҳол ўз навбатида янада кучайишига олиб келади. учиничидан давомли мускул фаолияти туфайли метаболизм қолдиқлари қонга ўтиб, организм ички муҳитини сезиларли даражада ўзгаришига олиб келади. тўртинчидан бошқарувчи нерв мараказлари бошқа нерв марказларига нисбатан (масалан, ички аъзолар фаолиятини бошқарадиган) функционал жиҳатдан анча кучсиз бўлади ва шу сабабли тез чарчаш хусусиятига эга бўлади. бешинчидан мускул иши даврида ички секреция безларининг фаолияти ўзгаради. жумладан гипофиз ва буйрак усти безлари дастлаб (иш бошида) анча жадал ишлаб, мускул фаолиятини оширади, масалан, адреналин кортикостероид гормонлари кўплаб ажралади. бир мунча вақт ўтиши билан эса улар ўз имкониятларини максимал сафарбар қилиб қўйиши туфайли мускул фаолиятидан пасайиши кузатилади. чарчашнинг аҳамияти . чарчаш қайд қилинганидек …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "чарачаш ва қайтарилиш даврларининг физиологик характеристкаси"

1526563576_71579.doc чарачаш ва қайтарилиш даврларининг физиологик характеристкаси режа: 1. чарчашни олдини олиш йўллари. 2. чарчашнинг аҳамияти 3.қайтарилиши даврининг физиологик характекристкаси. давомли жисмоний фаолият маълум вақт давом этганидан кейин алоҳида физиологик ҳолатга яъни чарчашга олиб келади. бунда организимнинг иш қобилияти кескин пасайиб, тегишли дам олишдан кейин яна қайтадан тикланади. чарчаш муҳим биологик жараён ҳисобланади, у фаол ҳолатдир, яъни чарчаш оқибатида рўй берадиган мураккаб физиологик ва биокимёвий ўзгаришлар оқибат натижада иш қобилиятининг кўтарилиб боришига олиб келади. масалан, машқ қилиб чарчаш ва яхши дам олиш туфайли кишининг меҳнат қилиш қобилияти ўсиб боради, кучаяди. бажариладиган жисмоний ҳаракатлар хилма-хил бўлганлиги сабабли чарчаш ва у...

Формат DOC, 74,0 КБ. Чтобы скачать "чарачаш ва қайтарилиш даврларининг физиологик характеристкаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: чарачаш ва қайтарилиш даврларин… DOC Бесплатная загрузка Telegram