ijtimoiy rivojlanishning nazariy asoslari

DOCX 10 pages 145.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

1- mavzu: ijtimoiy rivojlanishning nazariy asoslari 1. ijtimoiy rivojlanishning pedagogik-psixologik asoslari 2. ijtimoiylashtirishning omillari ( tashqi va ichki omillar) 3. ijtimoiy rivojlanishning mehanizmlari jamiyat ijtimoiy hayoti uzoq yillar davom etuvchi ijtimoiy taraqqiyot natijasi bo‘lib, har bir davrda insonlarning turmush tarzi, ijtimoiy munosabatlari, umumjamiyat va shaxsiy ko‘lamdagi ijtimoiy ma’naviy tushunchalari tizimi o‘ziga hos shakllanadi. bu jarayonda ulug‘ ajdodlarimizning ilmiy me’rosi, halqimizning ma’naviy me’rosi juda katta ahamiyatga ega. xalqimizning ulug‘ qomusiy olimi abu nasr farobiyning jahon ilm-fani taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi buyuk bo‘lib, uning jamiyat ijtimoiy munosabatlar tartibotiga oid-“fozil shahar aholisining maslagi” nomli risolasi nafaqat o‘z davrida bugungi kunda balki kelajak avlodlar uchun ham ijtimoiy siyosiy, ijtimoiy-axloqiy, ijtimoiy-madaniy va ijtimoiy-ma’naviy jabhalardagi vazifalarni izchil hal qilish haqidagi ta’limotdir. bu ta’limotda ijtimoiy hayotning ko‘p masalalari – davlatni boshqarish, ta’lim-tarbiya, axloq, ma’rifat, diniy e’tiqod, urush va yarash, mehnat va boshqalar qamrab olingan. farobiy “fozil shahar aholisining maslagi” risolasida jamiyat (“inson jamoasi”) ning kelib chiqishi haqida bunday …

2 / 10

hlikka chaqiradi, dunyoda yagona inson jamoasinituzish haqida orzu qiladi. ushbu ta’limot jamiyat ijtimoiy munosabatlarida muammolarga yechim topish, ularning oldini olishda ham samarali va foydali bo‘lib kelmoqda. xx asr o‘rtalarida ijtimoiylashuv inson rivojlanishining butun umri mobaynida o‘rganuvchi hamda fanlararo boglanuvchi mustaqil ilmiy sohaga aylandi. ushbu sohada horij olimlari ham ilmiy izlanishlar olib bordilar. “ijtimoiylashuv” so‘zi dastlab siyosiy iqtisodiyotda yer va ishlab chiqarish vositalarining umumlashuvi ma'nosini anglatgan. amerikalik sosiolog f.g. keddings o`zining “ijtimoiylashuv nazariyasi” (1987) asarida “ijtimoiylashuv” atamasini birinchi martta insonlarga nisbatan qo‘llagan. f.g.keddings “ijtimoiy tabiat yoki individ xarakterini rivojlantirish, insonni ijtimoiy hayotga tayyorlashdir” degan fikrni bildiradi. “ijtimoiylashuv” (lotincha-socialis-umumiy) ta`lim-tarbiya jarayonida bolaning jamiyatdagi hayotga qo`shilishi bilan bogliq qonuniyat va hodisalarni o‘rganadi. “ijtimoiylashuv shaxsning ijtimoiy muhitga kirib borishi, unda singib ketishi, tashqi ijtimoiy muhit tajribalarini qo`lga kiritishi, bilim, qadriyat, madaniyat normalarini qabul qilib ularga rioya qilishi yoki qilmasligini tushuntiruvchi jarayondir”[footnoteref:1] [1: egamberdieva n.m. ijtimoiy pedagogika. toshkent: a.navoiy nomidagi o‘zbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009. …

3 / 10

i talablariga ikkinchi yondashuv ko‘proq mos keladi, chunki zamonaviy fanda ijtimoiylashuv insonning madaniyatni o‘zlashtirish jarayonidagi rivojlanishi va o‘zgarishi bilan belgilanadi. ijtimoiylashuv jarayoni. bolaning ijtimoiylashuvi, xususan, insonning ijtimoiy moslashuvi uning bilishga bulgan ob'ektiv ehtiyoji jarayonida paydo buladi. biroq bu bilan uzviy ravishda bolada boshqa bir ob'ektiv ehtiyoj — o‘ziga xoslikni namoyon qilish hissi ham shakllanadi. bola uni yuzaga chiqarish uchun turli usul va vositalarni qidira boshlaydi va buning natijasida uning individuallashuvi ro‘y beradi. individuallashuv-insonning bolaligidayoq o`z “men”ini namoyon qilishga bo’lgan harakatlarida paydo bo’ladi. ijtimoiylashuv inson rivojlanishining butun umri mobaynida quyidagi bosqichlarda amalga oshadi: [footnoteref:2] [2: egamberdieva n.m. ijtimoiy pedagogika. toshkent: a.navoiy nomidagi o‘zbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009. ] 1. birlamchi moslashish bosqichi (tugilgandan o`spirinlikkacha) bola ijtimoiy tajribalarni taqlid qiladi, o`zlashtiradi va moslashadi. 2. shaxsiylashtirish bosqichi (o`spirinlik davri 18-25 yoshgach) individuallashuv, ijtimoiy hulq-atvor normalariga tanqidiy munosabatda bo`lish, o`zini boshqalardan ajratib olishga intilish, o`zini-o`zi belgilash bosqichi, bunda shaxsning barqaror hususiyatlari rivojlanadi. shaxsning faqat …

4 / 10

son ijtimoiy tajribani o`zlashtiribgina qolmay, balki jamiyatga o`zining faol ta`sirini o`tkazadi. 5. ijtimoiylashuvning keksalik bosqichi, bu davr ijtimoiy tajribani yangi avlodlarga yetkazish jarayoniga hissa qo`shadigan davr hisoblanadi. bolaning ijtimoiy rivojlanishi o‘zaro bog‘liq bulgan ikki yo‘nalishda olib boriladi: moslashuv (ijtimoiy madaniy tajriba, madaniyatni o‘zlashtirish) va individuallashuv (mustaqillik, nisbatan uziga xoslikka ega bo‘lish). shunday qilib ijtimoiylashuv tushunchasi zamonaviy fanda inson shaxsining moslashuvi va individuallashuvi jarayonlarini o‘zaro bog‘laydi. inson (bola)ning aniq bir jamiyat sharoitlariga moslashuvi yoki undan ajralib chiqishi (individuallashuvi) ijtimoiylashuv jarayonining mazmunini tashkil qiladi. moslashish sub'ekt va ijtimoiy muhitning o‘zaro faol yaqinlashuv jarayoni va natijasidir. (j. piaje, r. mertoj). ijtimoiy moslashuv esa ijtimoiy muqit talablariga insonning munosabat bildirishidir. shunday qilib, ijtimoiylashuv (moslashuv) individning ijtimoiy mavjudotga aylanish jarayoni va natijasidir. individuallashuv insonning ob'ektiv ehtiyojlar bilan bogliq hrlda jamiyatda ma'lum darajada alohidalikka intilishi bulib, uning yoshligidayoq o‘z-o‘zini namoyon qilishga bo‘lgan harakatlarida paydo bo‘ladi. bu extiyoj quyidagicha namoyon bo‘ladi: a) o‘z qarashlariga ega bo‘lish; b) …

5 / 10

vositalarini qo‘lga kiritish, erkin mo‘ljal olish. 2. muloqot doirasini kengaytirish, uning mazmunini chuqurlashtirish, xulq-atvor me'yorlarini o‘zlashtirish. 3. shaxsiy “men” obrazini faoliyatning faol ishtirokchisi sifatida shakllantirish, o‘z ijtimoiy mansubligi va o‘rnini anglash, o‘ziga baho berishni shakllantirish. ijtimoiylashuv vositalari. inson ijtimoiylashuvi u yoki bu jamiyat ijtimoiy qatlamlariga xos bo‘lgan universal vositalar orqali amalga oshiriladi. ijtimoiylashuvning xilma-xil va o‘zaro ta’sir qiluvchi vositalari ijtimoiylashuv jarayonida ma`lum funksiyalarni bajaradi va ularga quyidagilar kiradi: birinchi guruh: go‘dakga g‘amxo‘rlik qilish usullaridan tortib, maishiy va gigienik yurish-turish qoidalari, insonni o‘rab turuvchi moddiy madaniyat mahsulotlari, ommaviy axborot vositalari, maktab va boshqalar; ikkinchi guruh- tashkiliy va tartibga soluvchi: ijtimoiylashuv jarayonida shaxsning o‘ziga xos ijtimoiy tajribasini shakllantirish uchun muayyan tashkiliy imkoniyatlar vas hart-sharoitlar yaratadigan vositalar, ma'naviy- madaniyat unsurlar (alladan boshlab ertaklargacha), muomala usuli va mazmuni, oilada jazolash va mukofotlash uslublari, insonning hayotiy faoliyatidagi ko‘p sonli munosabatlari: muloqot, o‘yinlar, ma’naviy-amaliy faoliyat, sport bilan shug‘ullanish; uchinchi guruh-tartibga solish nazorati: har bir jamiyat, davlat, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy rivojlanishning nazariy asoslari"

1- mavzu: ijtimoiy rivojlanishning nazariy asoslari 1. ijtimoiy rivojlanishning pedagogik-psixologik asoslari 2. ijtimoiylashtirishning omillari ( tashqi va ichki omillar) 3. ijtimoiy rivojlanishning mehanizmlari jamiyat ijtimoiy hayoti uzoq yillar davom etuvchi ijtimoiy taraqqiyot natijasi bo‘lib, har bir davrda insonlarning turmush tarzi, ijtimoiy munosabatlari, umumjamiyat va shaxsiy ko‘lamdagi ijtimoiy ma’naviy tushunchalari tizimi o‘ziga hos shakllanadi. bu jarayonda ulug‘ ajdodlarimizning ilmiy me’rosi, halqimizning ma’naviy me’rosi juda katta ahamiyatga ega. xalqimizning ulug‘ qomusiy olimi abu nasr farobiyning jahon ilm-fani taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi buyuk bo‘lib, uning jamiyat ijtimoiy munosabatlar tartibotiga oid-“fozil shahar aholisining maslagi” nomli risolasi nafaqat o‘z ...

This file contains 10 pages in DOCX format (145.1 KB). To download "ijtimoiy rivojlanishning nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy rivojlanishning nazari… DOCX 10 pages Free download Telegram