axloqiy tarbiyaning mohiyatini boshqarish

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1514297557_69799.doc axloqiy tarbiyaning mohiyatini boshqarish reja: 1.kishilar xulqini axloqiy tartiblashtirishning mohiyati 2xo‘jalik faoliyatiga axloqiy yondashuvlar evolyutsiyasi 1.kishilar xulqini axloqiy tartiblashtirishning mohiyati insoniyatning rivojlanish tarixi jarayonida yaxshilik va yomonlik, mehribonlik va yovuzlik, shuningdek, me’yoriy-ijtimoiy harakat tizimi haqida tasavvurlar shakllanib kelgan. kishilar o‘z hayotida qo‘llab kelgan me’yor, tamoyil, qadriyatlar tizimi ko‘rinishida axloq namoyon bo‘ladi. axloqiy me’yorlar – bu mehnat, maishiy hayot, kishilarning o‘zaro munosabati, kasbiy faoliyati kabilar bo‘lib, turli sohalarda me’yo-riy xulq sifatida yuzaga kelgan va jamiyat tomonidan ma’qullangan qoida yoki namunalardir. insonlararo munosabatlar bor ekan, axloqiy me’yorlar ham mavjud bo‘ladi. axloqni boshqarishni baholash imperativ xususiyatga ega, ya’ni u kishilar xatti-harakatlarini ma’qullaydi yoki ularga salbiy munosabatda bo‘lib, baho beradi. axloqning o‘ziga xos bo‘lgan xatti-harakatlarini boshqarish kishi ongi bilan bog‘liq. axloqiy me’yorlar kishilar tomoni-dan o‘zlashtiriladi va shaxsning ijtimoiy ifodasi sifatida namoyon bo‘ladi. etika axloq va odobni o‘rganuvchi va mazkur jamiyatga (jamoaga) mos bo‘lgan muomala tamoyillarining yaxlitligini belgilovchi falsafiy fandir. muomala, ya’ni subyektlar o‘rtasida …

nat, sotqinlik kabi jamiyat manfaat-lariga, axloq-odob qoidalariga, qonunchilikka zid xatti-harakatlarni qil-maslik huquqiga ega. hatto bu holatlarning aksi boshqalarga vaqtincha-lik foyda keltirganda ham u o‘zining ichki tamoyillariga bo‘ysunishga haqli. shuning uchun aksariyat mualliflar axloq nafaqat ijtimoiy hayotni boshqaruvchi omil, balki individual ong va xulqning boshqarib turuvchi muhim unrsurdir deb ta’kidlaydilar. ijtimoiy hayot va individual ong, xulq-atvor o‘rtasida qarama-qarshilik mavjudligini jamiyat tan oladi. chunki har bir shaxs jamiyatda yashaydi va jamiyat oldida mas’uliyatga ega bo‘ladi va shu ma’noda har xil axloq me’yorlariga bo‘ysunadi. ahloqiy ta’limot tarixida inson irodasi qay darajada erkin bo‘lishi kerak? – degan tushunchalar mavjud. bunday erkinlik haqida qadimda epikur ham gapirib o‘tgan edi. xristian dinida erkinlik mavzusi ancha keng yoritilgan bo‘lib, kishi irodasi har qanday sababiyatlardan erkin deb tushuntiriladi: kishi xudo ko‘rsatgan yo‘lni tanlaydi yoki inkor eta-di. xx asrda ekzistensialistlar iroda erkinligini mutlaq erkinlik deb tu-shungan. mas’uliyat esa erkinlikning teskarisidir. mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish amalga oshirilgan barcha harakatlar uchun …

‘rganib, qa-driyatli-maqsadli harakatlar maqsadli-ratsional harakatlar bilan almashi-nishini qayd qilib, an’analar, shu jumladan, axloqiy urf-odatlarning ja-miyatdagi roli susayib borayotganligi haqida yozgan edi2. lekin shuni ta’kidlash kerakki, jamiyat o‘sib, rivojlanib, taraqqiy etib borgani sayin axloqiy urf-odatlar, an’ana va taraqqiyot, qadriyatlar, ma’naviy tamoyillar ham mukammallashib boraveradi. natijada ular-ning keraksiz, ortiqchalari o‘z-o‘zidan jamiyat tomonidan inkor etilgani, unutilgani kabi ma’nan yuksaklari jamiyat hayotiga tobora singib boradi va uning tabiiy, ajralmas bir bo‘lagiga aylanadi. xalqimizning ming yillardan buyon ardoqlab kelayotgan navro‘z, hayit bayramlari, suma-lak, halim, ixcham to‘y tantanalari fikrimizning tasdig‘idir. olimlarning fikriga qaraganda, kishi axloqli va erkin shaxs sifatida harakat qilishi uchun ko‘pgina shart-sharoitlar mavjud. bular: · bevosita o‘lim tahlikasi va inson imkoniyatlariga keskin chekla-nishlar yo‘qligi; · onglilik va refleksiya, mavjud variantlarni ko‘rish va ulardan bit-tasini tanlash imkoniyati; · ideal, qadriyat, maqsadlar kabi ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan tushunchalarning mavjudligi. 2. xo‘jalik faoliyatiga axloqiy yondashuvlar evolyutsiyasi arastuning etika haqidagi ba’zi bir fikrlariga asoslanib (eramizdan oldingi 384 – …

omadiga asoslanadi. bundan tashqari, savdoda pul daromad manbayi bo‘lib, kishining ham axloqiy, ham aqliy belgilaridan biri bo‘lishi mumkin edi. bu esa insonning mohiyati va maqsadlariga mos kelmasdi. masalan, dovyuraklikning tabiiy maqsadi jasorat ko‘rsatish, tabib-larning maqsadi esa bemorlarni davolashdir. ammo ular savdo, pul orttirish uchun yaratilgan emas. agar boylik maqsad qilinib olingan bo‘lsa, unda u faqat sun’iy ma’no kasb etadi. chunki misol sifatida ko‘rsatilgan holatlar bevosita iste’mol qilinmaydi. tarixga nazar tashlasak, rim imperiyasi gullab-yashnagan paytda axloqiy qadriyatlar o‘z ahamiyatini yo‘qotganini ko‘ramiz. imperator bor hokimiyatni o‘z qo‘liga olgan, munitsipial boshqaruv faqat soliq yig‘ish idorasiga aylangan. qullarning ko‘pligi erkin kishilarga savdo va hunarmadchilik bilan shug‘ullanishga halaqit berar edi. individual qobi-liyatni ko‘rsatish va shaxsiy mas’uliyatni yuzaga keltirish uchun shart-sharoit kamayib ketgandi. ana shunday davrda ham axloq-odob qoidalariga ehtiyoj bor edi. axloqiy mezonlar dastlab xristian jamoalarida, ayniqsa, o‘smirlar kafed-ral maktablarida shakllana boshladi. bu maktablarning faoliyati axloqiy ongni o‘stirish bilan bog‘liq bo‘lgan. o‘rta asrlardan boshlab dastlab …

tan bu kuch tashqaridan qo‘llaniladi. dunyoqarashning asosi tarki dunyodir. choriyor kitoblarining birinchisidagi (“ветхий завет”) mo‘jizalar markaziy mo‘jiza bo‘lmish yakuniy va tasodifiy voqeliklarga doimo va shartsiz ravishda aralashishga tayyorgarlik atrofida joylashgan.1 unga ko‘ra, kishi mustaqil taqdirga ega bo‘lmagan mavjudot bo‘lganligi tufayli xo‘jalik faoliyati ham aniq hayotdan uzoqlashtirilmagan edi. hayot esa tasodiflardan forig‘, abadiylik va oliy ma’noga ega bo‘lgan tushuncha edi. arastuning ilmiy ishlariga xristian-lik nuqtayi nazaridan izoh bergan o‘rta asrning mashhur faylasufi foma akvinskiy (1225-1274) insonning jonini dunyoning markazi, vujudsiz, ilohiy tuzilmalardan farqli ravishda materiyada namoyon bo‘ladigan shakl deb talqin qilgan. kishi faol harakat qilish imkoniyati, tashqi sezgilari yordamida boshqa moddiy shakllarni bilish qobiliyatiga ega. foma akvinskiyning fikricha, narsalar xudoga tegishlidir, inson esa ulardan foydalanadi, xolos. shuning uchun xo‘jalik yuritish jarayonida kishilar o‘rtasida sodir bo‘layotgan almashuvlar haqqoniy bo‘lishi lozim. aksincha hollarda inson gunohga botadi. keyinchalik g’arb cherkov mafkurachilari sotuvchiga o‘z tabaqasi doirasida yashashga imkon beruvchi va tovar ishlab chiqarishga ketgan mehnat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "axloqiy tarbiyaning mohiyatini boshqarish"

1514297557_69799.doc axloqiy tarbiyaning mohiyatini boshqarish reja: 1.kishilar xulqini axloqiy tartiblashtirishning mohiyati 2xo‘jalik faoliyatiga axloqiy yondashuvlar evolyutsiyasi 1.kishilar xulqini axloqiy tartiblashtirishning mohiyati insoniyatning rivojlanish tarixi jarayonida yaxshilik va yomonlik, mehribonlik va yovuzlik, shuningdek, me’yoriy-ijtimoiy harakat tizimi haqida tasavvurlar shakllanib kelgan. kishilar o‘z hayotida qo‘llab kelgan me’yor, tamoyil, qadriyatlar tizimi ko‘rinishida axloq namoyon bo‘ladi. axloqiy me’yorlar – bu mehnat, maishiy hayot, kishilarning o‘zaro munosabati, kasbiy faoliyati kabilar bo‘lib, turli sohalarda me’yo-riy xulq sifatida yuzaga kelgan va jamiyat tomonidan ma’qullangan qoida yoki namunalardir. insonlararo munosabatlar bor ekan, axloqiy me’yorlar...

DOC format, 64.0 KB. To download "axloqiy tarbiyaning mohiyatini boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: axloqiy tarbiyaning mohiyatini … DOC Free download Telegram