axloqfalsafasi (etika)

PPTX 26 pages 340.9 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 340.9 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint mavzu: axloq falsafasi.(etika). reja 1.“etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy jihatlari. 2.axloqning mohiyati va paydo bo‘lishiga oid diniy va ilmiy qarashlar tasnifi. 3.etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. «etika» so‘zi yunoncha ethos – odob, urf-odat ma’nosini anglatadi. bu atama maxsus fan nomi sifatida ilk bor aristotel (er. avv. 384-322 y.y.) tomonidan fanga kiritilgan edi. axloqshunoslik bir necha ming yillik tarixga ega bo‘lgan qadimiy fan. u bizda “ilmi ravish”, “ilmi axloq”, “axloq ilmi”, “odobnoma” singari nomlar bilan atab kelingan. ovro‘poda esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo‘llar edik. uni birinchi bo‘lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan. arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo‘ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. birinchi guruhga u falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga – etika va siyosatni; uchinchi guruhga esa – san’at, hunurmandchilik kabi fanlarni kiritadi. biroq, bizda milliy-mintaqaviy axloqiy qadriyatlarimizning, dastlabki …

2 / 26

n sifatida uch yo‘nalishda ish olib boradi, ya’ni axloqiy tafakkur taraqqiyotini tadqiq etar ekan, u axloqni: 1) bayon qiladi; 2) tushuntiradi; 3) o‘rgatadi. shunga ko‘ra, u tajribaviy-bayoniy, falsafiy-nazariy va rasmona-me’yoriy tabiatga ega. axloqshunoslik fanida aflotun, arastu, epikur, sitseron, seneka, avgustin, forobiy, ibn sino, g‘azzoliy, spinoza, kant, hegel, shopenhauer, foyerbax, kirkegaard, nitsshe,solovyov, losskiy singari buyuk faylasuflar yaratgan axloq nazariyasiga doir ta’limotlar bilan birgalikda «patanjali», «qobusnoma», sa’diyning «guliston», jomiyning «bahoriston», navoiyning «mahbub ul - qulub», montenning «tajribanoma», laroshfukoning «hikmatlar», gulxaniyning «zarbulmasal» kabi amaliy axloqqa bag‘ishlangan asarlar ham o‘z mustahkam o‘rniga ega. demak, «etika», «axloq» «xulq-atvor» tushunchalari bir-biriga yaqin, lekin ayni bir xil tushunchalar emas. etika axloq va xulq-atvor to‘g‘risidagi fandir, axloq-odob, xulq-atvor esa u o‘rganadigan ijtimoiy hodisalardir. etika fanining o‘rganish obyekti axloqdir. axloq – ijtimoiy ongning maxsus shakli, jamiyat ma’naviy hayotining muhim sohasi. etikaning predmeti axloq vujudga kelishi va taraqqiyotining umumiy qonuniyatlari, uning mohiyati, tarkibi, tamoyillari va me’yorlaridir. etika axloq vujudga kelishi …

3 / 26

iyati kabi metodologik, umumiy-nazariy masalalarini o‘rganadi. tarixiy etika - axloq va axloqiy nazariyalarning tarixan vujudga kelishi, taraqqiyoti qonunlarini o‘rganadi. etik aksiologiya – axloqiy qadriyatlar, yaxshilik va yomonlik masalalarini tadqiq etadi. axloq genealogiyasi – axloqning vujudga kelishi masalalarini o‘rganadi. axloq sotsiologiyasi – axloqning boshqa ijtimoiy hodisalar, ijtimoiy hayotning turli sohalari bilan o‘zaro aloqalarini tadqiq etadi (axloq va iqtisod, axloq va siyosat, axloq va fan, axloq va din, axloq va madaniyat, axloq va san’at va h.k.). professional etika – axloqning turli kasblar doirasida o‘ziga xos amal qilish xususiyatlari, normalarini o‘rganadi (pedagogik etika, aktyor etikasi, vrach etikasi, harbiy etika va h.k.). normativ etika – jamiyatda va kishilar o‘zaro faoliyatlarida amalda bo‘lgan axloq normalari va me’yorlarini o‘rganadi. deontologiya (yunoncha deon – burchlilik, zaruriylik, logos – fan, ta’limot) – etikaning burch va burchlilik, axloqiy zaruriylik masalalarini o‘rganuvchi sohasi. deskriptiv etika – muayyan jamiyat axloqini konkret-sotsiologik va tarixiy tahlil qiluvchi etika sohasi. axloqiy tarbiya nazariyasi – …

4 / 26

biri evdemonizmdir. evdemonizm (grech. ευδαιμονία — barqarorlik, huzurbaxshlik, baxt) — inson asosiy faoliyatining baxtga erishuvga intilishi bilan bog‘liq bo‘lgan axloqshunoslik yo‘nalishlardan biri sanaladi. evdemonizm yo‘nalishi namoyondalari qarashlarida inson uchun eng buyuk ne’mat baxt sanaladi. uning asosida yunon faylasufi arastuning baxt haqidagi ta’limoti yotadi. uning fikricha baxt bu «biz doimo uning o‘zi uchun o‘zini tanlaydigan, boshqa narsa uchun uni tanlamaydigan» axloqiy tushunchadir. o‘rta asrlar tafakkurida evdemonizm (baxtga yetishuv ta’limoti) foma akvinskiy ta’limotiga yo‘naltirilgan bo‘lib, yuksak baxt xudoni anglash va hayoti davomida uni tan olmoqdir, degan g‘oyani tasdiqlar edi. etika axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o‘rganadi. “axloq” so‘zi arabchadan olingan bo‘lib, insonning muomala va ruhiy xususiyatlari majmuini, fe’lini, tabiatini anglatadigan «xulq» so‘zining ko‘plik shaklidir. odob – inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida u qadar muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o‘z ichiga oladi. xulq – oila, jamoa, mahalla-ko‘y miqyosida ahamiyatli …

5 / 26

himiz keladi, ko‘nglimizdan: «buncha beodob, surbet ekan!» degan fikr o‘tadi, xullas, u bizda yoqimsiz taassurot uyg‘otadi. lekin, ayni paytda, talabaning qariyaga joy bo‘shatgani yoki bo‘shatmagani oqibatida vagondagi yo‘lovchilar hayotida biror-bir ijobiymi, salbiymi – muhim o‘zgarish ro‘y bermaydi. xulqqa quyidagicha misol keltirish mumkin: mahallamizdagi oila boshliqlaridan biri imkon boricha qo‘ni-qo‘shnilarning barcha ma’rakalarida xizmatda turadi, hech kimdan qo‘lidan kelgan yordamini ayamaydi, ochiq ko‘ngil, ochiq qo‘l, doimo o‘z bilimini oshirib borishga intiladi, tirishqoq, oila a’zolariga mehribon va h. k. unday odamni biz hushxulq inson deymiz va unga mahallamizning namunasi sifatida qaraymiz. bordi-yu, aksincha bo‘lsa, u qo‘ni-qo‘shnilar bilan qo‘pol muomala qilsa, to‘y-ma’rakalarda janjal ko‘tarsa, sal gapga o‘dag‘aylab, musht o‘qtalsa, ichib kelib, oilada xotin-bolalarini urib, haqoratlasa, uni badxulq deymiz. axloqqa kelsak, masala jiddiy mohiyat kasb etadi: deylik, bir tuman yohud viloyat prokurori o‘zi mas’ul hududda doimo qonun ustuvorligini, adolat qaror topishini ko‘zlab ish yuritadi, lozim bo‘lsa, hokimning noqonuniy farmoyishlariga qarshi chiqib, ularning bekor qilinishiga erishadi; …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloqfalsafasi (etika)"

prezentatsiya powerpoint mavzu: axloq falsafasi.(etika). reja 1.“etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy jihatlari. 2.axloqning mohiyati va paydo bo‘lishiga oid diniy va ilmiy qarashlar tasnifi. 3.etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. «etika» so‘zi yunoncha ethos – odob, urf-odat ma’nosini anglatadi. bu atama maxsus fan nomi sifatida ilk bor aristotel (er. avv. 384-322 y.y.) tomonidan fanga kiritilgan edi. axloqshunoslik bir necha ming yillik tarixga ega bo‘lgan qadimiy fan. u bizda “ilmi ravish”, “ilmi axloq”, “axloq ilmi”, “odobnoma” singari nomlar bilan atab kelingan. ovro‘poda esa «etika» nomi bilan mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo‘llar edik. uni biri...

This file contains 26 pages in PPTX format (340.9 KB). To download "axloqfalsafasi (etika)", click the Telegram button on the left.

Tags: axloqfalsafasi (etika) PPTX 26 pages Free download Telegram