axloq falsafasi (etika)

DOCX 8 pages 33.1 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.1 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

axloq falsafasi (etika) reja: 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy ahamiyati. 1. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 1. nikoh - eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. oilaning psixologik, ijtimoiy-ma’naviy muhitining farzand tarbiyasiga ta’siri. 1. axloqiy madaniyat va muomala odob masalasi 1. o‘zbekistonda yoshlar tarbiyasi, ma’naviy-axloqiy kamolotida nikoh va oila haqidagi milliy axloqiy qadriyatlarining o‘rni. tayanch tushunchalar: axloqshunoslik, etika, odob, xulq, axloq, noosfera, etosfera, biologik, ekologiya, ezgulik, yovuzlik, fazilat, illat, ruh, ixtiyor erkinligi, iztirob, adolat, donishmandlik, lazzat, maqsad, vosita, qalb, manfaat, yovuzlik, ixtiyor erkinligi, burch, axloqiylik, muhabbat, baxt, vijdon, alo odam, hayo, uyat, insof, vatan, vatanparvarlik, halollik, achinish, shafqat. muomala odobi, etiket, kasbiy odob. 1-masala. etika - ruscha – moral, lotincha «mores», «moralis» so‘zlaridan olingan bo‘lib, ma’nosi xulq, odat demakdir. etika - ijtimoiy ongning muayyan shakli bo‘lib, kishilarning ijtimoiy va shaxsiy hayotida bir-birlariga bo‘lgan munosabatlarining, ya’ni …

2 / 8

nida vujudga kelib, ularga rioya qilish urf-odatga, an’anaga aylanib boradi. keyinchalik jamiyat, ijtimoiy hayot taraqqiy etib, aqliy mehnat jismoniy mehnatdan ajralgach, mehnat taqsimoti yuz bergach, odamlarning yurish-turish qoidalari, odam etikaining mohiyati haqidagi masalalar bir butun falsafiy bilimlar sistemasiga solinadi, ma’lum darajada mustaqil fanga aylanadi. shu tariqa etika, ya’ni etika haqidagi ta’limot paydo bo‘ladi. etika – grekcha-yunoncha «ethos» degan so‘zdan olingan bo‘lib, buning ma’nosi xulq-odat demakdir. etika, ya’ni etika haqidagi fan, o‘zbek tilida hozirgi paytda etika fani deb ham yuritiladi. lekin biz etika fani deb yuritishimizni ma’qul topdik. sabab bu nom dunyoda yuritiladigan standartga mos keladi, deb o‘ylaymiz, garchi fanning nomlari qanday yo‘sinda yuritilmasin, uning mazmuniga putur yetmaydi, shakl mazmunni, mohiyatni tubdan o‘zgartirib yubormaydi, garchi ta’sir etsa ham. etika odamlarning yurish-turishida, etikaida tarixan o‘zgarib turadigan, rivoj topib, taraqqiy etib boradigan prinsiplarni, etikaiy norma, qoidalarni; etikaning manbai va kelib chiqishini, etikaiy kategoriyalarni ya’ni yaxshilik va yomonlik, or-nomus, vijdon kabi umumiy tushunchalarni, etikaiy …

3 / 8

r tanqid qilinadi, odamlarning xatti-harakatiga yuksak etikaiy g‘oya va maqsad nuqtai nazaridan qat’iy baho beriladi. xulq, odob deganda iqtisodiy tuzum taqozosi bilan, turmush sharoitining alohida tarzidan, tradisiyalaridan, an’analaridan, urf-odatlaridan paydo bo‘lgan, biroq muntazam qarashlar, qoidalar, yo‘l-yo‘riqlar sistemasiga kirmagan munosabatlar xususiyati tushuniladi. demak, xulq odamlarning amaliy xatti-harakatlari, odamlar o‘rtasidagi amaliy munosabatlar, etika ijtimoiy ong bilan bog‘liq bo‘lib, mazkur xatti-harakat prinsiplari va normalarining etika talablari shaklida ifodalab berilganidir, etika bo‘lsa etika prinsiplari va normalarining izohlab va asoslab berish demakdir, ya’ni etika haqidagi nazariyadir. etika normalari passiv emas, balki ular ham jamiyat hayotida, ham shaxs turmushida faol ta’sir ko‘rsatadigan muhim faktordir. ilg‘or, taraqqiyparvar etika normalarining ta’lim-tarbiyaga ta’siri ijobiy bo‘ladi, reaksion xulq normalarining ta’siri esa jamiyatda ham, shaxs tarbiyasida ham salbiy bo‘ladi. ma’lumki, kishilik jamiyati doimo taraqqiyotda ekan, uning etikaiy. ma’naviy qarashlari ham doimo o‘zgarib, rivojlanib, taraqqiy etib boradi. yaxshilik va yomonlik haqidagi tushunchalar ham tarix davomida o‘zgarib keldi, avval infiylik, partiyaviylik nuqtai nazaridan …

4 / 8

ktikaning omuxtaligidir, uyg‘unligidir. qadimgi antik davr donishmandlarining fikricha, falsafani azim daraxtga, chinorga qiyos qilsak, uning ildizi tabiat haqidagi ta’limotlar, poyasi – mantiq, mevasi esa – etikadir. darhaqiqat, bilim – aql bulog‘i, etika esa - hayot chirog‘idir, yoki bilim – xazina, etika esa fazilatdir. etika bir necha ming yillik tarixga ega bo‘lgan qadimiy fan. u bizda «ilmi ravish», «ilmi etika», «etika ilmi», «odobnoma» singari nomlar bilan atab kelingan. ovro‘pada esa «etika» nomi mashhur, biz ham yaqin-yaqingacha shu atamani qo‘llar edik. u dastlab manzildoshlik, yashash joyi, keyinchalik esa odat, fe’l, fikrlash tarzi singari ma’nolarni anglatgan, yunoncha «ethos» so‘zidan olingan. uni birinchi bo‘lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan. arastu fanlarni tasnif qilar ekan, ularni uch guruhga bo‘ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. birinchi guruhga falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga etika va siyosatni; uchunchi guruhga esa san’at, hunarmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. shunday qilib, qadimgi yunonlar etika haqidagi ta’limotni fan darajasiga ko‘targanlar va «etika» …

5 / 8

ttiradigan bo‘lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini – xulq, eng qamrovli qismini etika egallaydi. odob – inson haqida yoqimli taassurot uyg‘otadigan, lekin jamoa, jamiyat hayotida burilish yasaydigan darajada muhim ahamiyatga ega bo‘lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o‘z ichiga oladi. xulq - oila, jamoa, mahalla-ko‘y miqyosida ahamiyatli bo‘lgan, ammo jamiyat va insoniyat hayotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydigan yoqimli insoniy xatti-harakatlarning majmui. etika - jamiyat, zamon, insoniyat tarixi uchun namuna bo‘la oladigan ijobiy xatti-harakatlar yig‘indisi, insoniy kamolot darajasini belgilovchi ma’naviy hodisa. bu fikrlarimizni misolllar orqali tushuntirishga harakat qilamiz. deylik, metroda yoshgina yigit, talaba hamma qatori o‘tiribdi. navbatdagi bekatdan bir keksa kishi chiqib, uning ro‘parasida tik turib qoldi. agar talaba darhol: «o‘tiring, otaxon!» deb joy bo‘shatsa, u chiroyli a’mol qilgan bo‘ladi va bu a’moli bilan atrofdagilarda yaxshi kayfiyat uyg‘otadi; chetdan qarab turganlar unga ich-ichidan minnatdorchilik bildirib: «baraka topgur, odobli yigitcha ekan», deb qo‘yadilar. aksincha, talaba yo teskari qarab olsa, yoki …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloq falsafasi (etika)"

axloq falsafasi (etika) reja: 1. “etika” fanining predmeti, mohiyati va tuzilmasi. gedonizm va evdemonizm ta’limotining axloqiy ahamiyati. 1. etikaning kategoriyalari, tamoyillari, me’yorlarining shaxs va jamiyat munosabatlarida namoyon bo‘lishi. ixtiyor erkinligi va axloqiy tanlov. 1. nikoh - eng qadimgi axloqiy munosabat shakli. oilaning psixologik, ijtimoiy-ma’naviy muhitining farzand tarbiyasiga ta’siri. 1. axloqiy madaniyat va muomala odob masalasi 1. o‘zbekistonda yoshlar tarbiyasi, ma’naviy-axloqiy kamolotida nikoh va oila haqidagi milliy axloqiy qadriyatlarining o‘rni. tayanch tushunchalar: axloqshunoslik, etika, odob, xulq, axloq, noosfera, etosfera, biologik, ekologiya, ezgulik, yovuzlik, fazilat, illat, ruh, ixtiyor erkinligi, iztirob, adolat, donishmandlik, lazzat, maqsad, vosi...

This file contains 8 pages in DOCX format (33.1 KB). To download "axloq falsafasi (etika)", click the Telegram button on the left.

Tags: axloq falsafasi (etika) DOCX 8 pages Free download Telegram