axloq falsafasi (etika)

PDF 20 pages 2.5 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slayd 1 mavzu: axloq falsafasi (etika) a.s.ravshanov ◼ reja: ◼ 1.etikaning tadqiqot doirasi. ◼ 2.etikaning asosiy qadriyatlari. ◼ 3.deviant xulq - atvor va uning turlari. ◼ axloqshunoslik axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o‘rganadi. bizda “ilmi axloq” “odobnoma” singri nomlar bilan atab kelingan. yevropada esa “etika” nomi bilan mashxur. uni birinchi bo‘lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan. ◼ axloq (arabchadan “xulq” so‘zining ko‘plik shaklidir) - kishilar orasidagi munosabatlarni tartibga solishning o‘ziga xos usuli, u yoki bu jamiyatda qabul qilingan va rioya qilinishi lozim bo‘lgan tartib, o‘zaro munosabat hamda muloqotning qonun qoidalari, mezonlari yig‘indisi hisoblanadi. ◼ axloqning ildizlari urf-odatlarga borib taqaladi. lekin axloq bilan urf-odat bir narsa emas. urf-odat, axloqdan farqli o‘laroq, muayyan qolipga tushgan mavjud va bo‘lishi lozim narsalarni ifodalaydi. ◼ axloq insonga o‘z yo‘lini tanlash, o‘z xulq-atvori, xatti- xarakatlar munosabatlarini belgilab olish imkoniyatini beradi. axloqni odobdan ham farq qilish lozim. odob-inson haqida yoqimli taasurot uyg‘otadigan, lekin …

2 / 20

shilik va yomonlikka nisbatan munosabatini namoyon etadigan va tarixan tarkib topgan xulq-atvor, yurish- turish va xatti-xarakatini ifodalaydigan, ularning bir-biriga va jamiyatga bo‘lgan munosabatlarini aks ettiradigan hamda o‘zaro ixtiyoriy tarzda amalga oshadigan norma va qoidalar yig‘indisidir. arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo‘ladi: nazariy, amaliy va ijodiy bilimlar. ◼ birinchi guruhga u falsafa, matematika va fizikani; ◼ ikkinchi guruhga- etika va siyosatni; ◼ uchinchi guruhga esa- sanat, xunarmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. demak, arastuning fikricha axloqshunoslik amaliy fandir, chunki ahloqiy qoidalar ko‘rgazmali emas, balki amalda ijtimoiy xayotning xamma qatlamlarda xizmat qilishi kerak. ◼ axloqiy qarashlar tarixi p.a.golbax abu ali ibn sino a.navoiy a.avloniy «axloq odamlararo mavjud bo‘lgan munosabatlar va shu munosabatlardan kelib chiqadigan masʼuliyatlar haqidagi fan axloq har bir kishi uchun o‘z-o‘zini idora qilish ilmidir “vafosizda hayo yo‘q, hayosizda vafo yo‘q, agar kimda bu ikki sifat bo‘lmasa, unda iymon ham yo‘q” insonlarni yaxshilikka chaqiruvchi, yomonlikdan qaytaruvchi bir ilmdir. yaxshi xulqlarning …

3 / 20

oiy hodisadir. deviant xulq-atvor ijtimoiy meʼyordan og‘ish holatlarini tushuntiruvchi dastlabki taʼlimot – e.dyurkgeym (1858-1917) ning “anomiya” g‘oyasidir. anomiya - bu jamiyatda me'yorlarning mavjud emasligini yoki ba'zi bir shaxslarning ijtimoiy qo'yilgan maqsadlariga erishishiga to'sqinlik qiladigan ijtimoiy tartibsizlikni anglatadi. anomiya bo'lgan populyatsiyalarda jamiyat deyarli o'z fuqarolariga axloqiy ko'rsatmalar bermaydi. dyurkgeymning fikriga ko'ra, mehnat taqsimoti tabiiy ravishda birdamlikni qo'zg'atmasa, buning sababi uning paydo bo'lishi uchun zarur shart-sharoitlar yaratilmaganligi. aynan shu holatlarda anomiya holati yuzaga keladi deb ta’kidlaydi. deviant xulq-atvorning asosiy ko‘rinishlari ◼ jinoyatchilik ◼ ichkilikbozlik (alkogolizm) ◼ giyohvandlik (narkomaniya) ◼ fohishabozlik ◼ suitsid suitsid suitsid (ing. suicide o‘zini o‘zi o‘ldirish) – kishi tomonidan kuchli ruhiy zo‘riqish holatida sodir etiluvchi o‘zini o‘zi o‘ldirish holati. rasmiy statistik maʼlumotlarga qaraganda yer yuzida har yili 1 mln. 100 mingga yaqin odam o‘z joniga qasd qilish bilan o‘z hayotiga yakun yasaydi. ◼ hozirda dunyo aholisi soni - 8,013,181,889 ◼ bu yil tug‘ilganlar soni - 9,348,635 ◼ bugun tug‘ilganlar …

4 / 20

aoliyat yuritgan italiyalik vrach – psixiatr, kriminalshunos chezare lombrozo: “baʼzi odamlar jinoiy mayllar bilan tug‘iladilar va ular ibtidoiy insonlar tipiga mansub bo‘ladilar”, degan xulosaga keladi. uning fikriga ko‘ra, jinoyatchi tiplarni bosh chanog‘i shakliga qarab aniqlash mumk in. u ijtimoiy tajribaning kriminal xulq rivojiga taʼsirini inkor etar edi, uning asosiy g‘oyasi- ko‘pchilik jinoyatchilarning biologik jihatdan degenerativ (nasli buzilgan) va defektli (nuqsonli) ekanida edi. pol broka (1824 – 1880) chezare lombrozo (1835 – 1905) jinoyatning psixologik nazariyalari ham, biologik nazariyalar kabi jinoiy mayillarning shaxsning muayyan tipi bilan bog‘lanadi. jinoyatni psixologik jihatdan talqin qilishga freyd g‘oyalari, muayyan taʼsir o‘tkazdi. freyd fikriga ko‘ra, ilk bolalikda o‘rganiladigan o‘zini cheklashlardan ko‘pchilik axloqiy sifatlar vujudga keladi. ota-onalar bilan o‘ziga xos munosabatlar shakillanishi oqibatida, baʼzi bolalarda bunday cheklov shakllanmaydi va demak axloqiylik tuyg‘usi asosan mavjud bo‘lmaydi. psixopatlarni zo‘rlikdan lazzat oladigan odamovi shaxslar sifatida tavsiflash mumkin. zigmund freyd (1856 – 1939) psixo-fiziologik omillar e’tiboringiz uchun raxmat!

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axloq falsafasi (etika)"

slayd 1 mavzu: axloq falsafasi (etika) a.s.ravshanov ◼ reja: ◼ 1.etikaning tadqiqot doirasi. ◼ 2.etikaning asosiy qadriyatlari. ◼ 3.deviant xulq - atvor va uning turlari. ◼ axloqshunoslik axloqning kelib chiqishi va mohiyatini, kishining jamiyatdagi axloqiy munosabatlarini o‘rganadi. bizda “ilmi axloq” “odobnoma” singri nomlar bilan atab kelingan. yevropada esa “etika” nomi bilan mashxur. uni birinchi bo‘lib yunon faylasufi arastu muomalaga kiritgan. ◼ axloq (arabchadan “xulq” so‘zining ko‘plik shaklidir) - kishilar orasidagi munosabatlarni tartibga solishning o‘ziga xos usuli, u yoki bu jamiyatda qabul qilingan va rioya qilinishi lozim bo‘lgan tartib, o‘zaro munosabat hamda muloqotning qonun qoidalari, mezonlari yig‘indisi hisoblanadi. ◼ axloqning ildizlari urf-odatlarga borib taqaladi. l...

This file contains 20 pages in PDF format (2.5 MB). To download "axloq falsafasi (etika)", click the Telegram button on the left.

Tags: axloq falsafasi (etika) PDF 20 pages Free download Telegram