borliq (ontologiya) va rivojlanish falsafasi

PPTX 15 pages 95.9 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.9 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

4-mavzu: borliq (ontologiya)va rivojlanish falsafasi 4-mavzu: borliq (ontologiya)va rivojlanish falsafasi reja: . borliq va uning shakllari. 2. borliq sharq va mutafakkirlari ta'limotida qanday talqin qilinadi? ontologiya-borliq falsafa o'rganadigan qaysi bir masalani olmaylik, u ontologik muammosi bilan bog'liq ekanligini ko'ramiz. haqiqatan ham, ontologiya, bahslar ontologik muammosi atrofida yuzaga kelayotgan tortishuvlarga, ya'ni borliqga munosabat masalasi falsafiy qarashlarda markaziy o'rinni tashkil qiladi. chunki, ontologiya, xususan ratsional ontologiya muammosi falsafadagi har qanday dunyoqarash va metodologik muammolarning asosi hisoblanadi. ontologiya – borliq haqidagi ta'limotdir. darhaqiqat, turli dunyoqarashlar o'rtasidagi borliq azaldan mavjudmi, yoki u mutloq ruh tomonidan yaratilganmi, degan masalaga borib taqaladi. ontologiya-borliq ontologiya- falsafaning borliq muammosini o'rganuvchi asosiy bo'limlaridan biri hisoblanadi.falsafaning paydo bo'lishi borliq muammosini o'rganishdan boshlangan. qadimgi hind, xitoy, antik falsafa birinchi navbatda ontologiya mohiyatini anglashga harakat qilgan. ontologiya har qanday dunyoqarashning negizi hisoblanadi. borliq- bu real mavjud, o'z ichiga barcha jismlarni oladigan, barqaror, mustaqil, ob'ektiv, doimiy, cheksiz substantsiyadir. substantsiya- o'z mavjudligi uchun o'zidan …

2 / 15

arzida “vaxdati mavjud”va “vaxdati vujud” ko'rinishidagi ta'limotlar shaklida o'rgangan. hozirgi zamon falsafasida “ontologiya” aslida barcha narsa va hodisalarni ilgari mavjud bo'lgan, hozir mavjud bo'lib turgan va kelajakda mavjud bo'ladigan realliklarni, moddiylik va ma'naviylikni, modda va g'oyani ham o'ziga qamrab oladi deb fikr yuritganlar. abu nasr farobiy yagona borliqni 6 bosqichdan iborat deb hisoblagan. ilk sabab (sababi avval)-xudo 2-sabab(sababi soniy)samoviy jismlar borlig'i 3-sabab faol aql(al-aql-al- faol) 4-sabab- jon (an-nafs) 5-sabab-shakl (as surat) 6-sabab- modda (al-modda) bu bosqichlar barchasi mavjudlikning boshlang'ichi hisoblanadi. olamning umumiy nazariyasi dunyoning mifologik manzarasi; dunyoning diniy manzarasi; dunyoning tabiiy-ilmiy manzarasi; dunyoning falsafiy manzarasi; mifologiya va falsafaning maqsadi mifologiya- “borliqni” kim yaratgani haqida gapirib berish; falsafa- “borliqning nimaligi” u “qaerdan paydo bo'lgan va qaerga yo'qolishi”ni oqilona tushuntirib berishdan iboratdir. borliq va yo'qlik dialektikasi borliq va yo'qlik o'rtasida dialektik o'zaro aloqa mavjud; yo'qlik borliqni inkor etadi va narsa, jism, hodisa, ong o'zligini yo'qotgan holatda “yo'qlik” atamasi ishlatiladi. o'tgan zamondagi borliq …

3 / 15

cha borligi va uning moddiy dunyoga borligi. borliqning asosiy shakllari noumenal borliq (“noumen ”-”o'z-o'zicha”)-uni tashqaridan kim kuzatayotganligini anglashidan qat'iy nazar real mavjud borliq. fenomenal borliq (“fenomen”-tajriba orqali berilgan hodisa)-zohiriy borliq, ya'ni biluvchi sub'ekt qanday ko'rishiga bog'liq. ontologiya-borliq falsafasining muammolari borliq va yo'qlik tirik tabiat borlig'ining birinchi darajasi mikro elementar zarralar atomlar elektronlar protonlar mavjudlik va nomavjudlik tirik tabiat borlig'ining ikkinchi darajasi -ruhsiz jismlar borlig'i; barcha predmetlar hayvonlar o'simliklar -inson ongi borlig'i; muayyan odamlar borlig'i ijtimoiy borliq ideal borliq mutafakkirlar fikrlari -fales borliqning asosini suv tashkil qiladi; - anaksimen hamma narsani havo boshqaradi; -ksenofan hamma narsa er va suvdan vujudga keladi deb hisoblaydi; - geraklit fikricha ayni bir narsa mavjud va nomavjuddir - pifagor «hamma narsa sondir», degan xulosaga keladi va erning sharsimon ekanligini birinchi bo'lib ta'kidlaydi - demokrit va levkipp atomlarni muayyan modda sifatida tavsiflab, ularni «bo'shliq» - yo'qlikka zid o'laroq, «to'la» yoki «qattiq» borliq bilan tenglashtirgan - platon nafaqat …

4 / 15

rik, tirik tabiatning yashash usulidir. makon va vaqt haqidagi falsafiy qarashlarni umumlashtirib va bu kategoriyalar mazmunini dunyo haqidagi hozirgi tabiiy-ilmiy bilimlar bilan boyitib, yuqorida aytilganlar nuqtai nazaridan makon va vaqtning asosiy xossalarini qayd etib o'tamiz: makon ko'lamlilik, bir jinslilik va ko'p o'lchovlilik bilan tavsiflanadigan mavjudlik tartibi, vaqt esa davomlilik, orqaga qaytmaslik va izotroplik, ya'ni mumkin bo'lgan barcha yo'nalishlarning teng huquqliligi xos bo'lgan voqealarning harakat tartibi va ketma-ketligidir. image1.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

borliq (ontologiya) va rivojlanish falsafasi - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq (ontologiya) va rivojlanish falsafasi"

4-mavzu: borliq (ontologiya)va rivojlanish falsafasi 4-mavzu: borliq (ontologiya)va rivojlanish falsafasi reja: . borliq va uning shakllari. 2. borliq sharq va mutafakkirlari ta'limotida qanday talqin qilinadi? ontologiya-borliq falsafa o'rganadigan qaysi bir masalani olmaylik, u ontologik muammosi bilan bog'liq ekanligini ko'ramiz. haqiqatan ham, ontologiya, bahslar ontologik muammosi atrofida yuzaga kelayotgan tortishuvlarga, ya'ni borliqga munosabat masalasi falsafiy qarashlarda markaziy o'rinni tashkil qiladi. chunki, ontologiya, xususan ratsional ontologiya muammosi falsafadagi har qanday dunyoqarash va metodologik muammolarning asosi hisoblanadi. ontologiya – borliq haqidagi ta'limotdir. darhaqiqat, turli dunyoqarashlar o'rtasidagi borliq azaldan mavjudmi, yoki u mutloq ruh tomonidan...

This file contains 15 pages in PPTX format (95.9 KB). To download "borliq (ontologiya) va rivojlanish falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq (ontologiya) va rivojlan… PPTX 15 pages Free download Telegram