шарқ мутафаккирларининг иқтисодий таълимоти.

DOC 79,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1407743039_58117.doc шарқ мутафаккирларининг иқтисодий таълимоти. режа: 1. ўрта осиё мутафаккирлари бозор ҳақида. 2. абу али ибн сино бозор ҳақида. 3. абу наср форобий эҳтиёж ҳақида. 4. а.навоий моддий манфаат ҳақида. 5. алмашув, олди-сотди ва мерос олишдаги ўзаро муносабатлар. 1.ўрта осиё мутафаккирлари бозор ҳақида. эркин бозорда харидорлар ва сотувчилар ихтиёрий битим тузадилар. битим предмети товарлар ёки хизматлар бўлади. умумий таъриф бўйича, товар ўзининг истеъмоли учун эмас, балки айирбошлаш учун ишлаб чиқарилган меҳнат маҳсулидир. бундай маҳсулотни ишлаб чиқариш ибтидоий даврнинг маълум босқичида шаклланган, натижада натурал хўжалик аста-секин емирилиб, бозор келиб чиққан. товар хўжалиги пайдо бўлганда ички бозор пайдо бўлади, бу бозор хўжалигининг ривожланиши натижасида вужудга келади, ижтимоий меҳнат тақсимотинининг ривожланиш даражаси бозорнинг ривожланиш даражасини белгилайди. бозор олди-сотди орқали алмашувга доир ижтимоий-иқтисодий муносабатларнинг йиғиндисидир. инсоният учун бозор муносабатлари янгилик эмас, у бир неча минг йиллар давомида бозор шароитида ривожланиб келяпди. 70 йилдан кўпроқ давр мобайнида чекланган иқтисодий муносабатлар шароитида яшаган бизнинг халқимиз учунгина …

оирлар яшаб ижод қилдилар. улар ўз асарларида фалсафий, ижтимоий, иқтисодий масалалар бўйича қизиқарли фикрларни илгари сурдилар. табиийки, шарқ мутафаккирларининг ўша даврдаги иқтисодий қарашлари илмий назарияларнинг тугалланган тизими даражасига етмаган, улар одатда бошқа масалаларга қўшилиб кетган. шунга қарамасдан, шарқ халқлари иқтисодий қарашларини шаклланишида уларнинг аҳамияти каттадир. ўша даврда иқтисодий ғояларни шаклланиш хусусияти шундай эдики, улар ижтимоий онгнинг бошқа шакллари билан чамбарчас қўшилиб кетган эди. 2. абу али ибн сино бозор ҳақида. шарқ халқлари иқтисодий қарашларининг шаклланишига дунёга машҳур қомусий олим ибн сино (980-1037 ) салмоқли ҳисса қўшди. фалсафа, мантиқ, руҳшунослик, одоб-аҳлоқ ва бошқа ижтимоий-сиёсий фанларга доир 185 асар унинг қаламига мансубдир. у ўз асарларида иқтисодий масалаларни ҳам кўриб чиққан. улар уй-хўжалиги ҳақида рисола ва руҳшунослик асарларида баён қилинган. ибн синонинг фикрича «ҳайвонлар табиат неъматлари билан кун кўрадилар, одамга эса табиат неъматлари камлик қилади, одамга озиқ-овқат, кийим-кечак, уй-жой керак. ҳайвон табиат неъматларини ўзлаштириб олади, одам эса озиқ-овқат, кийим-кечак, уй-жойни ўз меҳнати билан …

лган. ўзининг замондошлари каби у бозорнинг аниқ таърифини бермаган, бироқ унинг айрим элементлари ҳақида фикр билдирган. масалан, унинг эҳтиёжга берган таърифи диққатга сазовордир: «ўз табиатига кўра ҳар - бир одам шундай яратилганки, у яшаши ва камолга етишиши учун жуда кўплаб нарсаларга муҳтож бўлади, уларга бир ўзи эриша олмайди ва уларга эришиши учун у кишилар жамоасига муҳтож бўладики, уларнинг ҳар бири унинг бирор-бир ҳожатини чиқаради. ҳар-бир одам бошқа одамга нисбатан худди шундай аҳволда бўлади.»3 шундай қилиб фаробийнинг фикрича, инсоннинг яшаши ва камолга етиши учун зарур бўлган нарсалар йиғиндиси эҳтиёждир. фаробийнинг эҳтиёжга, жамиятнинг шаклланиши ва ривожланишида унинг аҳамиятига берган таърифи бизнинг давримизда ҳам эътиборини йўқотмаган. 4.а.навоий моддий манфаат ҳақида. машҳур ўзбек шоири ва мутаффаккири алишер навоий (1441 - 1501) тарихнинг ҳаракатлантирувчи кучлари ҳақида фикр юритиб, моддий манфаат ва ақлни, инсонларнинг қилмишини белгиловчи асосий омилдир, деб ҳисоблаган. бунда унинг фикрича, биринчи омил айрим камдан кам учрайдиган мустаснолардан ташқари устунлик қилади. шундай қилиб, у …

вончи ундан»6 - деб ёзган. дарҳақиқат, аҳолининг озиқ-овқатга эҳтиёжини қондиришда деҳқончилик ҳал қилувчи аҳамиятга эга. аммо ишлаб чиқариш кучлари ривожланган сари, қишлоқ ишлаб чиқариши маҳсулдорлиги ўсиб борган сари жамиятнинг деҳқончиликка меҳнат сарфи камайиб боради, кўпроқ меҳнат ресурслари саноат, хизмат кўрсатиш соҳаси, фан-маданиятни ривожлантиришга йўналтирилади. шарқ халқларининг иқтисодий қарашларини шаклланишида ислом салмоқли ҳисса қўшди. фаробий ўзининг «фозил шаҳарнинг фозил кишилари» асарида орзу қилган жамиятда ўзаро ёрдамнинг иқтисодий асосини очиб берди. хадислардан бирида, ўзаро ҳожат чиқариш одамлар ўртасидаги ўзаро ёрдамнинг асосидир дейилган. 5.алмашув, олди-сотди ва мерос олишдаги ўзаро муносабатлар. мусулмон ҳуқуқшунослари алмашувда, олди-сотдида, мерос олишда ва бошқа ҳолатларда одамлар ўртасидаги ўзаро муносабатларни кўриб чиққанлар. улар оддий алмашувни товарлар олди-сотдисидан фарқ қилганлар. алмашувда ҳар икки томоннинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари бир хил ҳисобланган. олди-сотдида эса фарқланган. олди-сотдида битим иштирокчилари бир-бирига фойда келтириши зарур деб ҳисобланган. олди-сотдида томонларнинг ўзаро муносабатларини мусулмон ҳуқуқшунослари, шахсий мажбурият ва шахсий ҳуқуқ билан боғлаб тушунтирганлар. уруғдошлик даврига мансуб бўлган жамоатчилик …

мутафаккирларининг иқтисодий таълимотини умумлаштириш қуйидаги хулосаларга олиб келади: 1) одамларнинг кўпчилигини, саъйи-ҳаракатини белгиловчи асосий омил, моддий манфаатдир; 2) одамлар ўртасидаги ўзаро ёрдамнинг асоси-ўзаро эҳтиёжларни қондиришдир; 3) жамият - эҳтиёжларини биргаликда қондиришга асосланган меҳнат жамоасидир; 4) жамиятлар турмуш тарзига қараб фарқланади, турмуш тарзи эса яшаш воситаларига эришиш усулларига қараб белгиланади. адабиётлар: 1. и.а.каримов «озод ва обод ватан, эркин ва фаровон хаёт пировард максадимиз» т.: «узбекистон» 2000. 2. каримов и.а. "хавфсизлик ва тинчлик учун курашмоқ керак". т. 10-т.: "ўзбекистон", 2002.-432 б. 3.каримов и.а.”биз танлаган йўл-демократик тараққиёт вамаърифий дунё билан ҳамкорлик йўли”.т.11-т.: ”ўзбекистон”,2003. 4.каримов и.а. бизнинг бош мақсадимиз жамиятни демократлаштириш ва янгилаш, мамлакатни модернизация қилиш ва ислоҳ этишдир. т.: ўзбекистон, 2005 й. 5. н.к.юлдашев. «коммерческая наука x-xv веках» жизнь и экономика. 1992 г., № 8 стр 54-55 6. н.к. юлдашев. «мыслители средней азии востока о теории рынка» жизнь и экономика. 1991 г., № 11 стр 67-68 7. н.к.юлдашев «мулкдорлик ва тадбиркорлик илми» «хаёт …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарқ мутафаккирларининг иқтисодий таълимоти."

1407743039_58117.doc шарқ мутафаккирларининг иқтисодий таълимоти. режа: 1. ўрта осиё мутафаккирлари бозор ҳақида. 2. абу али ибн сино бозор ҳақида. 3. абу наср форобий эҳтиёж ҳақида. 4. а.навоий моддий манфаат ҳақида. 5. алмашув, олди-сотди ва мерос олишдаги ўзаро муносабатлар. 1.ўрта осиё мутафаккирлари бозор ҳақида. эркин бозорда харидорлар ва сотувчилар ихтиёрий битим тузадилар. битим предмети товарлар ёки хизматлар бўлади. умумий таъриф бўйича, товар ўзининг истеъмоли учун эмас, балки айирбошлаш учун ишлаб чиқарилган меҳнат маҳсулидир. бундай маҳсулотни ишлаб чиқариш ибтидоий даврнинг маълум босқичида шаклланган, натижада натурал хўжалик аста-секин емирилиб, бозор келиб чиққан. товар хўжалиги пайдо бўлганда ички бозор пайдо бўлади, бу бозор хўжалигининг ривожланиши натижасида вужудга к...

Формат DOC, 79,5 КБ. Чтобы скачать "шарқ мутафаккирларининг иқтисодий таълимоти.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарқ мутафаккирларининг иқтисод… DOC Бесплатная загрузка Telegram