илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари

DOC 86.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1406004086_57331.doc илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари режа: 1. илмий билиш ва унинг усуллари. 2. илмий билиш шакллари. 1. илмий билиш ва унинг усуллари. таянч иборалар: илмий билиш, илмий билиш методлари, эмпирик даражасига оид умумий илмий методлар, назарий даражасига оид умумий илмий методлар, кузатиш, эксперимент, анализ, синтез, индукция, дедукция, моделлаштириш, формализация, тарихийлик, мантикийлик. и л м и й б и л и ш н и н г в а з и ф а с и борликдаги предмет ва ходисалар- нинг ички табиатини, улардаги алокадорлик ва богланишларни, улар-да амал киладиган конунлар ва конуниятларни, хуллас, уларнинг мо-хиятидан иборатдир. илмий билиш натижасида хосил килинган би-лимларнинг маҳлум тизимлари фанларни вужудга келтирди. фанлар илмий билишнинг шаклларидир. фанлар борлик ва унинг турли куринишлари: табиат, жамият, инсон, инсон тафаккури тугрисидаги илмий жараёнида юзага келган билимлар тизимларидан иборатдир. улар инсоннинг борликни билиши, урганиши ва узлаштириши-нинг узига хос назарий шакллари булиб, узларида моддий …
2
н техника курилмалари хакидаги билимлар билан куроллантирилиб, янги техника воситаларини яратишга ёрдам беришлардан иборатдир. фанларни яна амалий ва фундаментал фанларга хам булишади. бунда ишлаб чикариш билан бевосита боглик булган, эришилган хар бир янги натижаси ишлаб чикаришга бевосита татбик этилиб борадиган фанлар амалий фанлар деб аталади. фундаментал фанлар эса табиат, жамият, инсон ва инсон тафаккури тараккиётининг умумий конуниятларини назарий жихатдан урганувчи фанлардир. амалий ва фундаментал фанлар узаро чамбарчас богликдир. а) илмий методлар ва методология. илмий билишнинг методлари тадкикотчининг тадкикот обҳектини билиш учун куллаган амалий ва назарий фаолият усулларидир. бу методларнинг илмий билишдаги вазифаси: тадкикотчига урганаётган предмет ёки ходиса хакида, унинг табиати ва мохиятини уларнинг ифодалайдиган конун ва конуниятларни очишда ёрдам беришдан, шу асосда тадкикотнинг муваффакиятли булишини таҳминлаб беришдан иборатдир. илмий билиш методларини урганиш фалсафада методологиянинг пайдо булишига олиб келди. методология илмий билиш методлари хакидаги фалсафий таҳлимот сифатида узида кишилар дунёкараши принципларини, уларнинг бир бутун амалий ва назарий фаолиятларига татбик этишни урганади. …
3
рик боскичига оид булган методлардир. илмий билишнинг назарий даражасига оид умумий илмий методлар эса илмий тадкикотларнинг назарий боскичида кулланадиган методлардир. хозирги замон фанларида илмий билишнинг куйидаги методлари мавжуд: кузатиш ва эксперимент, анализ ва синтез, индукция ва дедукция, умумлаштириш, абстрактлаштириш, конкретлаштириш, тарихийлик ва мантикийлик, идеаллаштириш, моделаштириш ва шу кабилар. б) кузатиш ва эксперимент методлари. кузатиш харакат, узгариш ва ривожланишдаги маҳлум обҳектни табиий шароитда у кандай булса, шу холича диккат билан, белгиланган вакт ичида, маҳлум максад асосида куздан кечириб боришидир. эксперимент эса сунҳий яратилган шароитда олиб бориладиган кузатишдир. экспериментда урганилаётган предмет уз холида, лекин сунҳий яратилган шароитда куздан кечирилади. экспериментда тадкикотчи уз урганиш обҳектига актив таҳсир килиши, кузатишнинг боришида, кузатилаётган жараённи узи хохлагнг йуналишга караб узгартириши мумкин. эксперимент кузатиш билан бевосита боглик булиб, у кузатишсиз мавжуд булмайди, улар бир-бирини тулдиради. кузатиш ва эксперимент методлари асосда тупланганган фактлар, маҳлумотлар илмий билишнинг эмпирик даражасини хосил килади. в) анализ ва синтез методлари. анализ - бир …
4
монламадир. г) умумлаштириш, абстрактлаштириш ва конкретлаштириш методлари. илмий билишнинг бу методлари факат тафаккур жараёнига оид булиб, улар илмий билишнинг назарий даражасига хосдир. умумлаштириш - бу тадкикот олиб борилаётган бир канча предмет ёки ходисаларга хос булган томонлари, хусусиятлари ва хоссаларини фикрда эҳтибордан сокит килиб, тадкикот учун зарур булган бирорта белги ва хусусиятни мавхум холатга келтиришдир. илмий билиш жараёни умумлаштириш ва абстраклаштириш билан тугамайди. конретлаштириш - бу умумлаштириш ва абстаклаштириш жараёнида ажратиб олинган, эҳтибордан сокит килинган олдинги бутун белги ва хусусиятлари яна предмет ёки ходисалар билан боглаб шу предмет ёки ходиса хакида аник бир фикр хосил килишдир. д) индуктив ва дедуктив методлар. индуктив метод ёки индукция билишининг шундай усулики, бунда тадкикотчи уз тафаккурида текширилаётган предмет ёки ходисалар тугрисидаги бир канча жузҳий фактлардан, улар хакидаги айрим би- лимлардан умумийрок билимларни хосил килади. илмий билишда индуктив усул билан хосил килган билимлар доимо дедуктив усул ёрдамида текширилади. дедуктив метод ёки дедукция- бу билиш жараёнида фикрда …
5
, мантикийлик иккиламчидир. з) формаллаштириш ва моделлаштириш методлари. кейинги вактда эхмлар ва компғютерларнинг яратилиш, уларнинг ишлаб чикаришга кенг жорий этилиши, математик усулларнинг конкрет фанлар сохаларида самарали кулланилиши, моделлаштириш ва формаллаштириш каби янги усулларнинг пайдо булишига олиб келди. формаллаштириш - бу текширилаётган предмет ёки ходисаларнинг маҳлум конкрет томонлари, хосса ва хусусиятларининг мазмунини мавхумлаштириб, уни маҳлум абстракт ифода, формула ёки схемалар билан ифодалашдир. бу метод ёрдамида тадкик этилаётган обҳектларнинг уртасидаги алокадорлик ва муносабатлар маҳлум ифодаларда белгиланади. формаллаштириш усули уз навбатида моделлаштириш усули билан чамбарчас боглик. моделлаштириш усули дастлаб математика фанларида юзага келган. хозирги вактда эса физика, биология, кибернетика каби купчилик фанларда олиб бориладиган тадкикотларда кенг кулланилади. 2.илмий билиш шакллари. таянч тушунча ва иборалар: ғоя, муаммо, гипотеза, назария, илмий башорат. тадкикотчи узи тадкик этаётган предмет ёки ходисаларни урганишда илмий билишнинг турли методларидан фойдаланиш асосида маҳлум янги билимларни хосил килади. бу янги билимлар узларининг пайдо булишидан то инсониятнинг назарий билимларигача хар хил куринишларда бир …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари"

1406004086_57331.doc илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари режа: 1. илмий билиш ва унинг усуллари. 2. илмий билиш шакллари. 1. илмий билиш ва унинг усуллари. таянч иборалар: илмий билиш, илмий билиш методлари, эмпирик даражасига оид умумий илмий методлар, назарий даражасига оид умумий илмий методлар, кузатиш, эксперимент, анализ, синтез, индукция, дедукция, моделлаштириш, формализация, тарихийлик, мантикийлик. и л м и й б и л и ш н и н г в а з и ф а с и борликдаги предмет ва ходисалар- нинг ички табиатини, улардаги алокадорлик ва богланишларни, улар-да амал киладиган конунлар ва конуниятларни, хуллас, уларнинг мо-хиятидан иборатдир. илмий билиш натижасида хосил килинган би-лимларнинг маҳлум тизимлари фанларни вужудга келтирди. фанлар илмий ...

DOC format, 86.5 KB. To download "илмий билиш, унинг хусусиятлари ва усуллари", click the Telegram button on the left.