tarixiy geografiya fanining maqsadi va vazifalari

PPTX 24 pages 129.8 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 129.8 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

abu rayhon beruniy nomidagi urganch davlat universiteti filologiya va san'at fakulteti oʻzbek tili taʼlim yoʻnalishi 245-guruh talabasi ergasheva farangizning hozirgi oʻzbek adabiy tili fanidan mustaqil ishi mavzu: hozirgi oʻzbek tilida lisoniy munosabatlar va uning turlari reja: lisoniy munosabat lisoniy munosabatning asosiy turlari munosabat keng qamrovhli tushuncha, bir butunlikning tarkibiy qismi-birliklari orasidagi o'zaro aloqa va bog'lanishni anglatadi. lisoniy munosabat — bu insonlar orasidagi aloqa bo‘lib, til vositasida amalga oshadi. bu jarayon orqali odamlar bir-biri bilan fikr, axborot, his-tuyg‘u almashadi. ya’ni, bu insonlarning til yordamida o‘zaro tushunishi, muloqot qilishi jarayonidir. bunday aloqalar turlicha bo‘lishi mumkin. quyidagi gapga diqqat qilaylik: ularning ismlari - salim va halim. bundagi nutqiy birliklar turlicha munosabatlar bilan bog‘langan. ular so‘zi ism so‘zi, -lar qo‘shimchasi bilan ketma-ket, zanjirsimon bog‘langan. yoki ism so‘zi uchta tovushning ketma-ketligidan iborat. bunday chiziqsimon, liniyaviy ketma-ketlik aloqasi, sintagmatik aloqa deyiladi. sintagmatik aloqa lisonda ham, nutqda ham mavjud bo‘ladi. masalan, [kitob] leksemasi beshta tovushning birikuvidan iborat …

2 / 24

(informativ vazifa) emotsiyalarni ifodalash (ekspressiv vazifa) ta’sir o‘tkazish (apelativ vazifa) ijtimoiy aloqa o‘rnatish (fatik vazifa) estetik zavq bag‘ishlash (estetik vazifa) lisoniy munosabat qanday amalga oshadi? og‘zaki shaklda (so‘zlashuv orqali) yozma shaklda (matnlar orqali) noverbal shaklda (imo-ishora, tana tili, ohang, pauza va boshqalar bilan qo‘llab-quvvatlanadi) lisoniy munosabat faqat axborot uzatish bilan cheklanmaydi. u quyidagi asosiy funksiyalarni bajaradi: funksiya nomi apellyativ estetik kommunikativ ekspressiv kontakt o‘rnatish (fatika) lisoniy munosabat turlari (nutq turlari) monologik nutq dialogik nutq polilogik nutq monologik nutq bir kishining uzluksiz, boshqalarga yo‘naltirilgan nutqi. oldindan tayyorlanishi mumkin. ko‘proq rasmiy muhitda qo‘llanadi. misollar: ma’ruza nutq so‘zlash hikoya aytish o‘qituvchining tushuntirishi dialogik nutq ikki shaxs yoki shaxslar o‘rtasidagi savol-javob, fikr almashish jarayoni. erkin, tabiiy shaklda kechadi. noverbal vositalar (imo-ishora, intonatsiya) ko‘p ishlatiladi. misollar: do‘stlar o‘rtasidagi suhbat telefon orqali muloqot o‘quvchi va ustozning savol-javobi polilogik nutq ko‘p kishilar ishtirokidagi muloqot shakli. munozara, guruhli suhbat, yig‘ilishlar, ommaviy muhokamalar. tartib, navbat va boshqaruv bo‘lishi mumkin. …

3 / 24

liklar orasida pog‘onali munosabat ham mavjuddir. pog‘onali munosabat deganda birliklarning boshqasi tomonidan qamrab olinishi tushuniladi. masalan, salim va karim so‘zlari erkak kishilarning ismi bo‘lib, ayollarning ismi bo‘lgan halima so‘ziga qarama qarshi turadi. lekin ularning barchasini [ism] lekse-masi qamrab oladi. [ism] leksemasi esa, [nom] leksemasi bilan birgalikda, [ot] leksemasi tomonidan qamrab olinadi. avvalgi pog‘onali munosabatda [daraxt] butunni va qolganlari qismni ifodalab, keyingisida [daraxt] turni ifodalasa, mevaning muayyan nomlarini ifodalovchi birliklar turning ko‘rinishlari - jinslar sifatida namoyon bo‘ladi. ikkinchi munosabatdagi birliklar [daraxt] leksemasining xususiy ko‘rinishlari - juziylashishidir. birinchisida esa bunday munosabat mavjud emas. shu boisdan «gilos daraxtdir» tarzidagi hukmni aytish mantiqiydir. biroq «ildiz daraxtdir» deyish mumkin emas. lisoniy munosabatda nutq madaniyati muhim ahamiyatga ega. nutq madaniyati quyidagilarni o‘z ichiga oladi: to‘g‘ri talaffuz aniq fikrlash va ifoda hurmatli muomala qoida asosida muloqot qilish tilshunoslikda iisoniy birlikning butun-bo'lak munosabati partonimik (part - qism, bo'lak), tur-jins munosabati giponimik munosabat deyiladi. partonimik munosabatga kirishuvchi qismni ifodalovchi …

4 / 24

. o'zaro o'xshashlik munosabatida bo'lgan birliklarning bir-biri bilan farqli xususiyati asosida qarama-qarshi qo'yilishi ziddiyat (oppozitsiya) , ziddiyatga kirishayotgan paradigma a'zolari ziddiyat a 'zosi deyiladi. xulosa lisoniy munosabat — bu til orqali odamlar o‘rtasida o‘rnatiladigan ijtimoiy va madaniy aloqa vositasi bo‘lib, u insonning fikrini boshqalarga yetkazish, tushunish va jamiyatda faol bo‘lishini ta’minlaydi. foydalanilgan adabiyotlar jahongir kholmirzaev — "o‘zbek tili sintaksisi" azizov, u. — "o‘zbek tili va uning funksional turlari" rashidov, b. a. — "o‘zbek tilida nutqshunoslik masalalari" mahmudov, n. — "o‘zbek tili va nutqshunoslik" sh.shoabdurahmonov va b. hozirgi o’zbek adabiy tili. i qism. 2009. e. qilichev. hozirgi o’zbek adabiy tili. buxoro. 2010.yil /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 24

tarixiy geografiya fanining maqsadi va vazifalari - Page 5

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy geografiya fanining maqsadi va vazifalari"

abu rayhon beruniy nomidagi urganch davlat universiteti filologiya va san'at fakulteti oʻzbek tili taʼlim yoʻnalishi 245-guruh talabasi ergasheva farangizning hozirgi oʻzbek adabiy tili fanidan mustaqil ishi mavzu: hozirgi oʻzbek tilida lisoniy munosabatlar va uning turlari reja: lisoniy munosabat lisoniy munosabatning asosiy turlari munosabat keng qamrovhli tushuncha, bir butunlikning tarkibiy qismi-birliklari orasidagi o'zaro aloqa va bog'lanishni anglatadi. lisoniy munosabat — bu insonlar orasidagi aloqa bo‘lib, til vositasida amalga oshadi. bu jarayon orqali odamlar bir-biri bilan fikr, axborot, his-tuyg‘u almashadi. ya’ni, bu insonlarning til yordamida o‘zaro tushunishi, muloqot qilishi jarayonidir. bunday aloqalar turlicha bo‘lishi mumkin. quyidagi gapga diqqat qilaylik: ularning ism...

This file contains 24 pages in PPTX format (129.8 KB). To download "tarixiy geografiya fanining maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy geografiya fanining maq… PPTX 24 pages Free download Telegram