evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari

DOCX 4 sahifa 31,9 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 31,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

mavzu: evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar sayyoramizni 6 ta biogeografi k viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvchilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi sporali o‘simliklarning tarqalishini asos qilib oladilar. quyida olimlar tomonidan e’tirof etilgan avstraliya, neotropik, hindomalay, habashiston, neoarktik, paleoarktik biogeografi k viloyatlarning hayvonot va o‘simliklari bilan tanishamiz. avstraliya biogeografi k viloyatiga avstraliyadan tashqari yangi zelandiya, yangi gvineya, polineziya, tasmaniya orollari kiradi. bu viloyatda sutemizuvchilar sinfi ning tuban vakillari tuxum qo‘yib ko‘payuvchi – o‘rdakburun, yexidna, qopchiqli hayvonlardan kenguru, qopchiqli krot, qopchiqli tiyin, qopchiqli bo‘ri, qopchiqli ayiq tarqalgan. yo‘ldoshli sutemizuvchilar nihoyatda kam. ular sichqonsimon kemiruvchilar, ko‘rshapalaklar, dingo itidan iborat bo‘lib, bu hayvon turlari o‘zga qit’alardan o‘tgan, deb taxmin qilinadi. …

2 / 4

ov, qushlardan kolibri, yapaloq qush, tasqara, nandu, sudralib yuruvchilardan alligatorlar, iguana, ilonlar uchraydi. barcha orollarda o‘rmonlar juda ko‘p. faqat hindistonning g‘arbiy qismi cho‘l zonasidan iborat. hayvonlar orasida primatlardan – orangutan (odamsimon maymun), gibbon, chala maymunlar – tupaylar, hind fi li, yo‘lbars, bambuk ayig‘i, antilopalar, tapir, nosoroglar, qushlardan yovvoyi bankiv tovuqlari, qirg‘ovullar, tovuslar, sudralib yuruvchilardan – zaharli ilonlar, har xil kaltakesaklar, timsohlar ko‘zga tashlanadi. o‘rmonlarda bambuk, banan, qora daraxtlar o‘sadi. habashiston biogeografi k viloyati afrikaning markaziy, janubiy qismini, madagaskarni egallagan. bu viloyatning o‘ziga xos hayvonot dunyosi mar tishka, lemur, arslon, fi l, begemot, oq va qora ikki shoxli nosoroglar, jirafa, zebra, giyena itlari, odamsimon maymunlar – gorilla, shimpanze, sudralib yuruv chilardan agama, xameleonlar keng tarqalgan. afrikaning g‘arbiy va tog‘li joylari tropik o‘rmonlar, qolgan qismi esa savannalardan iborat. ularda baobab, qizil daraxt, palma, akatsiya, daraxtlarda o‘suvchi o‘sim liklar – epifi tlar keng o‘rin olgan. paleoarktik biogeografi k viloyati butun yevropa, osiyoning shimoliy, …

3 / 4

ixshox kiyik, tog‘ echkisi, ilvirs, muskusli qo‘y, badbo‘y kaltadum, yenot, daraxt jayralarini kiritsa bo‘ladi. mazkur viloyatning hayvonot olami ko‘p jihatdan paleoarktikanikiga o‘xshash. har ikki viloyatda ham qunduz, bug‘u, los, tulki, suvsar, oq ayiq, oq sichqon, oq tovushqon, yumronqoziq, silovsinlarni ko‘rish mumkin. biogeografi k viloyatlardagi hayvonot va o‘simliklar olamining o‘xshashlik va farqiy sabablari. turli viloyatlardagi hayvonot va o‘simliklar olami o‘zaro taqqoslanganda tiplar, sinfl ar o‘rtasida tafovutni deyarli ko‘rmaymiz. chunki har bir biogeografi k viloyatda xordali hayvonlar tipi, ochiq va yopiq urug‘li o‘simliklar tipi, sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikda yashovchilar, bir pallali, ikki pallali o‘simliklar sinfl arini uchratish mumkin. biogeografi k viloyatlardagi hayvon va o‘simliklar orasidagi tafovut turkum, ayniqsa, oila, avlod vakillarini o‘zaro taqqoslaganda namoyon bo‘ladi. chunonchi, habashiston biogeografi k viloyatidagi primatlar, xartumlilar, tuyaqushlar, to‘tiqushlar, tovuqsimonlar turkumining vakillari paleoarktik viloyatda uchramaydi. yoki primatlar turkumiga kiruvchi gibbonlar oilasining vakillari hindomalay biogeografi k viloyatida tarqalgan bo‘lib, afrikada uchramaydi. aksincha, martishkalar oilasi afrikada …

4 / 4

rda pixta, qoraqarag‘ay, boshqa ignabargli o‘simliklar, yopiq urug‘lilardan eman, buk, zarang va boshqa oilalarga mansub o‘t o‘simliklar tarqalgan. turli biogeografi k viloyatlardagi hayvonlar va o‘simliklar orasidagi o‘xshashlik va tafovut sabablarini bir tomondan qit’alarning paydo bo‘lish tarixi, ikkinchi tomondan organik olam evolutsiyasi bilan tushuntirish mumkin. tabiatshunos olimlarning e’tirof etishicha, bizning ko‘hna sayyoramiz hamma era, davrlarda shunday ko‘rinishda bo‘lmagan. daniyalik olim a.vegener «materiklar dreyfi » nazariyasida qayd etishicha, taxminan bir necha million yillar ilgari yer yuzida hech qanday qit’alar bo‘lmay, sayyoramiz yagona quruqlik – pangeya va yagona okeandan iborat bo‘lgan. bundan 200 mln yil ilgari mezozoy erasinning trias davrida yagona quruqlik – pangeya ikki bo‘lakka, lavraziya va gondvanaga ajralgan. oqibatda yagona quruqlikdagi hayvonat va o‘simliklar olami ham ikki tomonga bo‘lingan gondvana quruqligining bir qismi janubga tomon siljigan. keyinchalik yer ostki kuchlarining ta’siri tufayli gondvana o‘z navbatida bo‘laklarga ajragan. natijada antarktida, avstraliya, afrika, janubiy amerika qit’alari paydo bo‘lgan. lavraziyaning bo‘linishi tufayli yevrosiyo, shimoliy …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari" haqida

mavzu: evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar sayyoramizni 6 ta biogeografi k viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvchilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi sporali o‘simliklarning tarqalishini asos qilib oladilar. quyida olimlar tomonidan e’tirof etilgan avstraliya, neotropik, hindomalay, habashiston, neoarktik, paleoarktik biogeografi k viloyatlarning hayvonot va o‘simliklari bilan tanishamiz....

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (31,9 KB). "evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: evolutsiyani isbotlashda biogeo… DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram