evolutsiyani isbotlashdabiogeografiya fani dalillari

PPTX 10 pages 8.2 MB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.2 MB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari buxoro viloyati vobkent tumani 33 o`rta umumta`lim maktab biologiya fani o`qituvchisi shexov rahmatulla yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar sayyoramizni 6 ta biogeografik viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvchilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi sporali o‘simliklarning tarqalishini asos qilib oladilar. quyida olimlar tomonidan e’tirof etilgan biogeografik viloyatlarning hayvonot va o‘simliklari bilan tanishamiz. avstraliya, neotropik, hindomalay, habashiston, neoarktik, paleoarktik avstraliya biogeografik viloyatiga avstraliyadan tashqari yangi zelandiya, yangi gvineya, polineziya, tasmaniya orollari kiradi. bu viloyatda sutemizuvchilar sinfi ning tuban vakillari tuxum qo‘yib ko‘payuvchi – o‘rdakburun, yexidna, qopchiqli hayvonlardan kenguru, qopchiqli krot, qopchiqli tiyin, qopchiqli bo‘ri, qopchiqli ayiq tarqalgan. yo‘ldoshli sutemizuvchilar nihoyatda kam. ular sichqonsimon kemiruvchilar, …

2 / 10

shi; 7— qizil rangli jannat qushi; 8 — kazuar tuyaqushi; 9 — pushtirang kakadu; 10 — emu tuyaqushi; 11 — xoldor to'ti; 12 — katta kivi; 13 — kapachi qush. sutemizuvchilar: 14 — o'rdakburun; 15 — proyexidna; 16 — yexidna; 17 — yirik xaltali letyaga; 18 — koala; 19 — kulrang bahaybat kenguru. neotropik biogeografik viloyat. janubiy va markaziy amerika hamda meksikaning tropik qismi, karib arxipelagidan iborat. mazkur viloyatda sutemizuvchilardan gajak dumli maymun, gajak dumli ayiq, pampas mushugi, skuns, dengiz cho‘chqasi, janubiy amerika tulkisi, tuban vakillardan opossum, zirhlilar, chumolixo‘r, yalqov, qushlardan kolibri, yapaloq qush, tasqara, nandu, sudralib yuruvchilardan alligatorlar, iguana, ilonlar uchraydi. 1 — sargan-dengiz «masxarabozi»; 2 — oy baliq. sudralib yuruvchilar: 3 — yashil iguana; 4 — yer igua- nasi. qushlar: 5 — kalibri; 6 — ara to'tiqushi; 7 — and kon- dori; 8 — nandu tuyaqushi; 9 — magellan pingvini. sut emizuvchilar: 10 — suv opossumi; 11 — …

3 / 10

i, odamsimon maymunlar – gorilla, shimpanze, sudralib yuruv chilardan agama, xameleonlar keng tarqalgan. afrikaning g‘arbiy va tog‘li joylari tropik o‘rmonlar, qolgan qismi esa savannalardan iborat. ularda baobab, qizil daraxt, palma, akatsiya, daraxtlarda o‘suvchi o‘simliklar – epifitlar keng o‘rin olgan. 1 — mo'ylov baliq mindano. 2 — nil timsoxi. 3 — afrika tuyaqushi; 4 — tojdor turna; 5 — kotib qush. sutemizuvchilar: 6 — afrika fili; 7 — oq nosorog; 8 — qoramtir ran- gli karkidon; 9 - suv ayg'iri; 10 — jirafa; 11 — itsimon ohu; 12 — kafr buyvoli; 13 — kanna; 14 — chala maymunlar; 15 — qiloyoq yoki ay-ay; 16 — yashil martishka; 17 — gorilla; 18 — shimpanze; 19 — sher; 20 — qoplon. paleoarktik va neoarktik biogeografik viloyatlari paleoarktik biogeografik viloyati butun yevropa, osiyoning shimoliy, markaziy qismini, afrikaning shimoliy qismini egallagan nihoyatda katta hududga ega bo‘lishiga qaramay, bu viloyatda sutemizuvchi hayvonlarning boshqa viloyatlarda uchramaydigan birorta …

4 / 10

farqiy sabablari. turli viloyatlardagi hayvonot va o‘simliklar olami o‘zaro taqqoslanganda tiplar, sinflar o‘rtasida tafovutni deyarli ko‘rmaymiz. chunki har bir biogeografik viloyatda xordali hayvonlar tipi, ochiq va yopiq urug‘li o‘simliklar tipi, sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikda yashovchilar, bir pallali, ikki pallali o‘simliklar sinfl arini uchratish mumkin. biogeografi k viloyatlardagi hayvon va o‘simliklar orasidagi tafovut turkum, ayniqsa, oila, avlod vakillarini o‘zaro taqqoslaganda namoyon bo‘ladi. chunonchi, habashiston biogeografi viloyatidagi primatlar, xartumlilar, tuyaqushlar, to‘tiqushlar, tovuqsimonlar turkumining vakillari paleoarktik viloyatda uchramaydi. yoki primatlar turkumiga kiruvchi gibbonlar oilasining vakillari hindomalay biogeografik viloyatida tarqalgan bo‘lib, afrikada uchramaydi. aksincha, martishkalar oilasi afrikada tarqalgan bo‘lsa-da, hindomalay biogeografik viloyatda bo‘lmaydi. xuddi shuningdek, neotropik biogeografik viloyatdagi oz tishlilar turkumiga mansub chumolixo‘r, yalqov, zirhlilar oilasi neoarktik biogeografik viloyatida tarqalmagan. paleoarktik va neoarktik biogeografi k viloyatlardagi o‘simliklar va hayvonlar turkumi, tartib, oilalar bilan o‘xshasalar ham, ular o‘rtasidagi tafovut faqat avlod va turlarda ekanligi ma’lum bo‘ladi. yevropa zubri shimoliy amerikadagi bizonga, sibir …

5 / 10

, bizning ko‘hna sayyoramiz hamma era, davrlarda shunday ko‘rinishda bo‘lmagan. daniyalik olim a.vegener «materiklar dreyfi» nazariyasida qayd etishicha, taxminan bir necha million yillar ilgari yer yuzida hech qanday qit’alar bo‘lmay, sayyoramiz yagona quruqlik – pangeya va yagona okeandan iborat bo‘lgan. bundan 200 mln yil ilgari mezozoy erasinning trias davrida yagona quruqlik – pangeya ikki bo‘lakka, lavraziya va gondvanaga ajralgan. oqibatda yagona quruqlikdagi hayvonat va o‘simliklar olami ham ikki tomonga bo‘lingan gondvana quruqligining bir qismi janubga tomon siljigan. keyinchalik yer ostki kuchlarining ta’siri tufayli gondvana o‘z navbatida bo‘laklarga ajragan. natijada antarktida, avstraliya, afrika, janubiy amerika qit’alari paydo bo‘lgan. lavraziyaning bo‘linishi tufayli yevrosiyo, shimoliy amerika qit’alari kelib chiqqan. yevrosiyo bilan shimoliy amerikaning yagona qit’a sifatida bo‘lishi kaynozoy erasigacha davom etgan. yagona quruqlik pangeyaning qit’alarga ajralishi tabiiy ravishda o‘simlik va hayvonlar evolutsiyasiga ta’sir etmay qolmagan. chunonchi, avstraliya, gondvanadan ajragan davrda triasning o‘rtalarida sutemizuvchilarning faqat tuxum qo‘yib ko‘payuvchi turlari hamda qopchiqlilar tarqalgan. hali sutemizuvchi …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsiyani isbotlashdabiogeografiya fani dalillari"

evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari evolutsiyani isbotlashda biogeografiya fani dalillari buxoro viloyati vobkent tumani 33 o`rta umumta`lim maktab biologiya fani o`qituvchisi shexov rahmatulla yer yuzida tarqalgan hayvonot va o‘simliklar olami murakkabligi jihatidan bir xil emas. ba’zi qit’alarda tuzilishi va funksiyasi bo‘yicha nisbatan oddiy, boshqalarida esa o‘ta murakkab hayvonlar va o‘simliklar tarqalgan. hayvon va o‘simliklarning quruqlikda tarqalishiga qarab olimlar sayyoramizni 6 ta biogeografik viloyatlarga ajratadilar. bunda ular sutemizuvchilar, qushlar, ochiq urug‘li, yopiq urug‘li o‘simliklar, sudralib yuruvchilar, suvda va quruqlikdagi yashovchilar hamda quruqlikdagi sporali o‘simliklarning tarqalishini asos qilib oladilar. quyida olimlar tomonidan e’tirof ...

This file contains 10 pages in PPTX format (8.2 MB). To download "evolutsiyani isbotlashdabiogeografiya fani dalillari", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsiyani isbotlashdabiogeo… PPTX 10 pages Free download Telegram