evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari

PPTX 17 sahifa 1,2 MB Bepul yuklash

17 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,2 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 17

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 17

evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiya juda ham uzoq muddatli tarixiy jarayon bo‘lganligi sababli, bu jarayonni qisqa vaqt davomida kuzatishning imkoni yo‘q. ayniqsa, yirik sistematik birliklarning hosil bo‘lishi uchun million yillar kerak bo‘ladi. tur doirasida kechadigan evolutsion jarayonlar mikroevolutsiya deyiladi. turdan yuqori bo‘lgan sistematik guruhlarning paydo bo‘lish jarayoni makroevolutsiya deyiladi. mikroevolutsiya qisqa muddatda yuz berishi mumkinligi sababli, bu jarayonni to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘rganish mumkin. makroevolutsiya, ya’ni turdan yuqori bo‘lgan sistematik birliklar: avlod, oila, turkum, sinf, tiplardagi evolutsion jarayonlar million yillar davomida amalga oshgani sababli uni bevosita kuzatib bo‘lmaydi. evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari makroevolutsiya bilvosita dalillar, ya’ni qadimgi davrlarda yashab o‘lib ketgan mavjudotlarning hozirgi paytda yashab turganlari bilan, shuningdek, keyingilarining tashqi, ichki tuzilishi, rivojlanishi, ularning hayotiy jarayonlarini o‘zaro taqqoslash orqali aniqlanadi. makroevolutsiya mikroevolutsiyaning uzviy davomi hisoblanadi. chunki mikroevolutsiyadagi mutatsion …

2 / 17

ra hayotida muhim o‘rin tutadigan makromolekulalardir. kelib chiqishi yaqin va uzoq bo‘lgan turlarning ma’lum bir tarixiy taraqqiyot davrida makromolekulalardagi o‘zgarishlarni aniqlash uchun makromolekulalar (dnk)ni duragaylash, oqsil (gemoglobin, mioglobin, sitoxrom) molekula tarkibidagi aminokislotalarning joylashish tartibini belgilash va boshqa usullar qo‘llaniladi. molekular biologiya rivojlanishining hozirgi holati har xil turlarga mansub organizmlar dnksidagi nukleotidlar, oqsil molekulasidagi aminokislotalar joylashishidagi o‘zgarishlarni tahlil qilish va oqibatda ular orasidagi o‘xshashlik va farqlar darajasini aniqlash mumkinligini ko‘rsatmoqda. har bir aminokislotani oqsil molekulasidagi almashinuvi bir, ikki, uch nukleotidlarning o‘zgarishi bilan aloqador. shu bois u yoki bu oqsil molekulasidagi aminokislotalar almashinuvini e’tiborga olib, ana shu oqsil molekulasi sintezida qatnashgan gen tarkibidagi nukleotidlar almashinuv miqdorining maksimum va minimumini kompyuter yordamida hisoblash mumkin. molekular biologiya odam eritrotsitlaridagi gemoglobin oqsili o‘zaro o‘xshash ikkita α va ikkita β zanjirdan tashkil topgan. α zanjirning har bir 141 tadan, β zanjirining har bir zanjiri 146 tadan aminokislota qoldig‘idan iborat. gemoglobinning α va β zanjirlari o‘zaro farq …

3 / 17

ilinadi. odatda sistematik jihatdan bir-biriga yaqin turlarda mutatsiyalar soni kam, uzoq turlarda esa aksincha, ko‘p bo‘ladi. shu sababli, masalan, odam dnk molekula tuzilishi makaka maymuni dnk tuzilishiga 66% o‘xshash bo‘lsa, ho‘kiznikiga 28%, kalamushnikiga 17%, lasos balig‘inikiga 8%, ichak tayoqchasi bakteriyasiga atigi 2% o‘xshashligi aniqlangan. evolutsiyaning molekular soatlari. odatda bir qancha turlarda oqsillar divergensiyasini aniqlash orqali ularning bir-biridan ajralish muddati haqida mulohaza yuritiladi. oqsil tarkibidagi aminokislotalar almashinuviga qarab u yoki bu avlod oila, turkum, sinf, tiplarning divergensiya muddati aniqlanadi. masalan, β- globin oqsili shajarasini o‘rganish natijasida uning tuzilishi bundan 400 mln yil oldin odam bilan karp balig‘i, 225 mln yil oldin yexidnalar bilan odam, 70 mln yil oldin it bilan odam ajdodlarida o‘xshash bo‘lgan degan xulosaga kelindi. sitologiya. o‘simlik, hayvon, odam tanasi hujayralardan tashkil topgan. barcha tirik mavjudot tana tuzilishidagi bunday o‘xshashlik ular bir tarmoqdan kelib chiqqanligini isbotlovchi dalil hisoblanadi. o‘simlik, hayvon, odam hujayralarida membrana, sitoplazma, yadro, sitoplazmatik organoidlar: endoplazmatik tur, …

4 / 17

a juda o‘xshash bo‘lib, ularning bosh, tana, dum, tomoqlari yonida jabra yoriqlari bo‘ladi. embrion rivojlangan sari turli sinfga kiruvchi hayvonlar orasidagi o‘xshashlik kamaya boradi. ularda shu hayvon sinfi , turkumi, oilasi, avlodi va turiga xos belgi-xossalar paydo bo‘la boshlaydi. chunonchi, gorilla bilan odam embrioni dastlab o‘xshash bo‘lsa-da, embrional rivojlanishning keyingi davrlarida odam embrionida peshona, gorilla embrionida esa jag‘ oldinga bo‘rtib chiqqanligini ko‘rish mumkin. embriologiya har bir hayvonning embrional rivojlanishda oldin katta, pirovardida esa kichik sistematik birliklarga xos belgilar rivojlanadi. boshqacha aytgan da, embrional rivojlanishda tarixiy rivojlanishning qisqacha takrorlanishi hamda belgilarning umumiylikdan xususiylikka tomon ajralishi ro‘y beradi. bu biogenetik qonun deb ataladi. biogenetik qonun hayvonot dunyosida o‘z ifodasini topadi. masalan, baqa itbalig‘i suvda ham quruqlikda yashovchilarning ajdodlari bo‘lmish baliqlarning rivojlanish bosqichini takrorlaydi. biogenetik qonun o‘simliklarga ham taalluqlidir. chigitdan ungan madaniy g‘o‘za navlarida oldin yaxlit plastinkali, keyinchalik bo‘lakli barglar hosil bo‘ladi. yovvoyi g‘o‘za turlari raymondiy, klotshianium poyasidagi barcha barglar yaxlit plastinkadan iborat. …

5 / 17

eradi. buni rus olimi a. n. seversov o‘zining filoembriogenez nazariyasi bilan isbotlab berdi. ma’lumki, mutatsion o‘zgaruvchanlik individ embrion rivojining har xil bosqichlarida sodir bo‘ladi. foydali mutatsiyaga ega organizmlar yashash uchun kurash, tabiiy tanlanishda g‘olib kelib, foydali mutatsiyalarni nasldan naslga berib, oqibatda filogenez borishini o‘zgartiradi. masalan, sudralib yuruvchilar terisida epitelial va uning ostidagi biriktiruvchi to‘qima hujayralari rivojlanib, tangachalar hosil qiladi. sutemizuvchilarda esa epitelial va biriktiruvchi to‘qima hosilalari rivojini o‘zgartirib, teri orasida soch xaltasini rivojlantiradi. tayanch so‘zlar: makromolekulalar, gemoglobin, mioglobin, sitoxrom, molekular soatlari, filogenez, ontogenez, raymondiy, klotshianum, a. n. seversov, filoembriogenez. mustahkamlash biologik qonunlar kim kashf etgan qonunning mohiyati biogenetik qonun embrionlarning o‘xshashlik qonuni filoembriogenez nazariyasi mustahkamlash fan dalillari ta’rifi misollar rudiment organlar atavizmlar image1.emf image2.png image3.png /docprops/thumbnail.jpeg

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 17 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari" haqida

evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari evolutsiya juda ham uzoq muddatli tarixiy jarayon bo‘lganligi sababli, bu jarayonni qisqa vaqt davomida kuzatishning imkoni yo‘q. ayniqsa, yirik sistematik birliklarning hosil bo‘lishi uchun million yillar kerak bo‘ladi. tur doirasida kechadigan evolutsion jarayonlar mikroevolutsiya deyiladi. turdan yuqori bo‘lgan sistematik guruhlarning paydo bo‘lish jarayoni makroevolutsiya deyiladi. mikroevolutsiya qisqa muddatda yuz berishi mumkinligi sababli, bu jarayonni to‘g‘ridan to‘g‘ri o‘rganish mumkin. makroevolutsiya, ya’ni turdan y...

Bu fayl PPTX formatida 17 sahifadan iborat (1,2 MB). "evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya, sitologiya, embriologiya fanlari dalillari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: evolutsiyani isbotlashda moleku… PPTX 17 sahifa Bepul yuklash Telegram