evolutsiyani isbotlashda embriologiya va solishtirma anatomiya, paleontologiya fan dalillari

DOCX 3,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508091090_69319.docx evolutsiyani isbotlashda embriologiya va solishtirma anatomiya, paleontologiya fan dalillari reja: · embriologiya. · biogenetik qonun. · gomologik organlar. · rudiment va atavizmlar. · paleontologiya embriologiya. o‘simlik, hayvon, odam tanasl hujayralardan tashkil topgan. barcha tirik mavjudot tana tuzilishidagi bunday o‘xshashlik ular bir tarmoqdan kelib chiqqanligini isbotlovchi dalil hisoblanadi. o‘simlik, hayvon, odam hujayralarida mem- brana, sitoplazma, yadro, sitoplazmatik organoidlar: endoplazmatik tur, ribosoma, mitoxondriyalar, golji apparatining borligi, barcha tirik mavjudotlarda genetik kodning bir xilligi ham organik olamning turli xil vakillarining kelib chiqishi birligidan dalolat beradi. barcha ko‘p hujayrali hayvonlar o‘z shaxsiy rivojl anishini urug‘langan tuxum hujayra — zigotadan boshlaydi. ularning barchasida zigotaning bo‘linishi, murtakning ikki, uch qatlamli holati, uning varaqlaridan turli organlarning hosil bo‘lishi kuzatiladi. embrionning rivojlanishdagi o‘zaro o‘xshashlik, ayniqsa, bir tip yoki sinfga mansub hayvonlarni o‘zaro taqqoslaganda ko‘zga yaqqol tashlanadi. masalan, umurtqali hayvonlar sinfi: baliqlar, suvda hamda quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruv- chilar, qushlar, sutemizuvchilar embrional rivojlanishining boshlang‘ich davrlarida bir-biriga juda o‘xshash …

jlanishda belgilarn ing umumiylikdan xususiylikka tomon ajralishi ro‘y beradi (59-rasm). biogenetik qonun. yuqorida keltirilgan dalillar har bir individ o‘zining shaxsiy rivojlanishini — ontogenezida filogenezning, ya’ni 59-rasm. umurtqalarning turli sinf lariga kiruvchi hayvonlarning embrionlar rivoj- lanishi: a—baliq; b—salamandra; d—tosha b d e f g baqa; e—qush; f—quyon; g—odam. tarixiy rivojlanishining qisqacha takrorlanishini ifodalaydi. bu biogenetik qonun deb ataladi. mazkur qonun xix asrning ikkinchi yarmida nemis olimlari e. gekkel va f. myuller tomo- nidan kashf etilgan. biog enetik qonun hayvonot dunyosida o‘z ifodasini topadi. masalan, baqa itbalig‘i suvda ham quruqlikda yashovchilarning ajdodlari bo‘lmish baliqlarning rivojlanish bosqichini takrorlaydi. biogenetik qonun o‘simliklarga ham taalluqlidir. chigitdan ungan madaniy g‘o‘za navlarida oldin yaxlit plastinkali, keyinchalik ikki, uch, to‘rt, besh bo‘l akli barg lar hosil bo‘l ishini ko‘pchilik ko‘rgan. yov voyi g‘o‘za turlari raymondiy, klotshianum poyasidagi barcha barglar yaxlit plastinkadan iborat. dem ak, madaniy g‘o‘zalar shax siy rivojlanishida yovvoyi g‘o‘za barglarining yaxlit plastinkasi qisq acha takrorlanadi. lekin …

ruvchanlik individ embrion rivojining har xil bosqichlarida sodir bo‘ladi. foydali mutatsiyaga ega organizmlar yashash uchun kurash, tabiiy tanlanishda g‘olib kelib, foydali mutatsiyalarni nasldan naslga berib, oqibatda filogenez borishini o‘zgartiradi. masalan, sudralib yuruvchilar terisida epitelial va uning ostidagi birikti- ruvc hi to‘qima hujayralari rivojlanib, tangachalar hosil qiladi. sutemizuvchilarda esa epitelial va biriktiruvchi to‘qima hosilalari rivojini o‘zgartirib, teri orasida soch xaltasini rivojlanti- radi. solishtirma anatomiya. makroevolutsiyani isbotlashda gomologik, analogik, rudiment organlar, shuningdek, atavizm hodisasining ahamiyati benihoya katta. gomologik organlar. bajaradigan funksiyasidan qat’i nazar, ot oyog‘isalamandra toshbaqa ko‘rshapalak qush oyog‘i krot oyog‘i oyog‘i oyog‘i oyog‘i 60-rasm. gomologik organlar. tuzilishi va kelib chiqishi jihatidan bir-biriga o‘xshash organlar gomologik organlar deb ataladi. umurtqali hayvonlarning quruqlikda, havoda tarqalgan vakillarida oldingi oyoq yurish, yer qazish, uchish, suzish vazifasini bajaradi. lekin ularning hammasida oldingi oyoq, yelka, bilak, tirsak, kaft usti, kaft va barmoq suyaklaridan iborat (60-rasm). gomologik organlar o‘simliklarda ham uchraydi. chunonchi, no‘xat gajaklari, zirk va kaktus tikanlari …

an. b 62-rasm. umurtqalilarning turli sistematik guruhlariga kiruvchi hayvonlarda konvergensiya; a—suvdagi vakillari; 1—akula: 2—ixtiozavr; 3—delfin; b—quruqlikdagi vakillari: 1—xaltali krot; 2—oddiy krot. boshoyoqli molluskalar ko‘zi bilan umurtqali hayvonlarning ko‘zi ham analogik organlarga misoldir. boshoyoqli molluskalarda ko‘z ektoderma qavatining cho‘zilishidan, umurtqalilarda bosh miya yon o‘simtadan rivojlanadi. ayrim hollarda turli sistematik guruhlarga mansub organizmlarning uzoq ming yillar mobaynida bir xil sharoitga moslanishi tufayli ham evolutsion jarayon yuz beradi. bu jara- yon konvergensiya — belgilarning o‘xshashligi deb nomlanadi. konvergensiyaga misol tariqasida baliqlardan akula, mezozoy erasida yashab, so‘ng qirilib bitgan sudralib yuruvchilardan — ixtiozavr va sutemizuv chilardan delfinning tana tuzilishi, harakatlanish organlari o‘xshashligini olish mumkin. sut emizuvchilar sinfining xaltalilar va yo‘ldoshlilar kenja sinf vakillari bo‘lmish xaltali krot, oddiy krot tashqi qiyofasining o‘zaro o‘xshashligi ham konvergensiya natijasidir (62-rasm). rudiment va atavizmlar. evolutsion jarayonda o‘z ahami- yatini yo‘qotgan va yo‘q bo‘lib ketish bosqichida turgan organlar rudiment organlar deb ataladi. rudiment organlar qadimgi ajdodlarda normal rivojlangan va ma’lum …

nish hodisasi tushuniladi. masalan, ahyon-ahyonda toychalar zebrasimon bo‘lib tug‘iladi. to‘riq otning orqasida xira yo‘l chiziqlari paydo bo‘lish hollari ham uchraydi. bular xonaki otning yovvoyi ajdodlari zebrasimon yo‘1-yo‘l terili bo‘lganligidan dalolat beradi. ba’zan sigirlarning yelinida uchinchi juft emchaklar paydo bo‘lishi mumkin. bu hod i sa sigirlar to‘rt juft emchakli yovvoyi ajdoddan kelib chiqqanligini ko‘rsatadi. paleontologiya — qazilma holdagi o‘simliklar, hayvonlar, zamburug‘lar va boshqa organizmlar to‘g‘risidagi fandir. organik olamning tarixiy rivojlanishini isbotlashda paleontologiya fanin ing dalillari muhim o‘rin egallaydi. biologiya fanida to‘plangan ma’lumotlar organik olam hozirgi ko‘rinishda birdaniga paydo bo‘lmay, balki uzoq davom etgan tarixiy rivoj lanish natijasi ekanligidan guvohlik beradi. insonlar yer yuzida paydo bo‘lmasdan oldin ham o‘simliklar, zamburug‘lar va hayvonlar yashagan. ularning ba’zilari o‘zgarib organik olam- ning hozirgi vakillarini hosil etgan bo‘lsalar, aksariyat ko‘pchiligi yashash uchun kurash, tabiiy tanlanishda qirilib ketgan va qazilma holda yerning turli qatlamlarida saqlanmoqda. biroq ularning hammasi emas. yumshoq tanaga ega bo‘lgan ko‘pchilik umurtqasizlar, tuban o‘simliklar, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "evolutsiyani isbotlashda embriologiya va solishtirma anatomiya, paleontologiya fan dalillari"

1508091090_69319.docx evolutsiyani isbotlashda embriologiya va solishtirma anatomiya, paleontologiya fan dalillari reja: · embriologiya. · biogenetik qonun. · gomologik organlar. · rudiment va atavizmlar. · paleontologiya embriologiya. o‘simlik, hayvon, odam tanasl hujayralardan tashkil topgan. barcha tirik mavjudot tana tuzilishidagi bunday o‘xshashlik ular bir tarmoqdan kelib chiqqanligini isbotlovchi dalil hisoblanadi. o‘simlik, hayvon, odam hujayralarida mem- brana, sitoplazma, yadro, sitoplazmatik organoidlar: endoplazmatik tur, ribosoma, mitoxondriyalar, golji apparatining borligi, barcha tirik mavjudotlarda genetik kodning bir xilligi ham organik olamning turli xil vakillarining kelib chiqishi birligidan dalolat beradi. barcha ko‘p hujayrali hayvonlar o‘z shaxsiy rivojl anishini uru...

Формат DOCX, 3,1 МБ. Чтобы скачать "evolutsiyani isbotlashda embriologiya va solishtirma anatomiya, paleontologiya fan dalillari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: evolutsiyani isbotlashda embrio… DOCX Бесплатная загрузка Telegram