pedagogik g’oyalar va maktablar tarixi taraqqiyotida o’qituvchi mahorati masalalari

PDF 10 pages 456.8 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 456.8 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

nson -tabiatning bir bo‘lagi. inson bolasi ma’lum layoqat kurtaklari, ma’lum imkoniyatlar bilan tug`iladi. ammo bular -imkoniyat. bu layoqat kurtaklarining rivojlanishi uchun qulay ijtimoiy muhit, sharoit, ta’lim-tarbiya zarur.markaziy osiyo pedagogik g’oyalar va maktablar tarixi taraqqiyotida o’qituvchi mahorati masalalari inson -tabiatning bir bo‘lagi. inson bolasi ma’lum layoqat kurtaklari, ma’lum imkoniyatlar bilan tug`iladi. ammo bular -imkoniyat. bu layoqat kurtaklarining rivojlanishi uchun qulay ijtimoiy muhit, sharoit, ta’lim-tarbiya zarur.markaziy osiyo mutafakkirlaridan forobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy va boshqalar ham inson tarbiyasiga ta’sir etuvchi omillar ahamiyatiga katta e’tibor berib kelganlar. forobiy inson kamolotida ta’lim-tarbiyaning muhimligini ta’kidlab: “munosib inson bo‘lish uchun odamda ikki imkoniyat -ta’lim va tarbiya olish imkoniyati bor. ta’lim olish orqali nazariy kamolotga erishiladi, tarbiya esa bu kishilar bilan muloqotda axloqiy qadr-qimmatni va amaliy faoliyatni yaratishga olib boradigan yo‘ldir”, -deydi[1]. o‘tmishda yashagan buyuk mutafakkir va donishmandlar, ayniqsa, abu nasr forobiy, ibn sino o‘z asarlarida tarbiyaning shakllari va usullari haqida qimmatli fikrlarni bayon …

2 / 10

ining “baxt-saodatga erishuv to‘g`risida” asarida bilimlarni o‘rganish tartibi haqida quyidagi fikrni bayon etgan. u: “avval bilish zarur bo‘lgan ilm o‘rganiladi, bu -olam asoslari haqidagi ilmdir. uni o‘rgangach, tabiiy ilmlarni o‘rganish zarur. undan so‘ng umuman, jonli tabiat -o‘simliklar va hayvonlar haqidagi ilm o‘rganiladi”,-deydi. forobiy fanlarni tasniflash bilan birga, ularni qanday o‘rganish masalasiga ham alohida to‘xtalgan. uning fikricha, har bir fanni o‘rganuvchi oldin o‘zini shu ilmni o‘zlashtirishga tayyorlashi, so‘ngra haqiqatni izlashi, o‘zining salomatligi, odob- axloqiga jiddiyroq e’tibor berishi lozim. kimki ilm hikmatini o‘rganishni istasa, bu ishni yoshligidan boshlasin.forobiy o‘zining didaktik qarashlarida ustoz, o‘qituvchining mas’uliyatini alohida ifodalaydi. “ustoz, -deydi u,-shogirdlariga qattiq zulm ham, haddan tashqari ko‘ngilchaklik ham qilmasligi lozim”. chunki ortiqcha zulm shogirdda ustozga nisbatan nafrat uyg`otadi, bordi-yu ustoz juda yumshoq bo‘lsa, shogird uni mensimay quyadi va u beradigan bilimdan sovib qoladi. ayniqsa, forobiy o‘zining “fozil odamlar shahri”, “falsafiy savollar va ularga javoblar”, “hikmat xulosalari”, “sharhlar” kabi asarlarida insonni tarbiyalash usullari haqida ham …

3 / 10

ing rivojlanishi va takomillashuviga imkon beradi.forobiy pedagogik ta’limotining asosida komil insonni shakllantirish, insonning o‘z mohiyati bilan ijtimoiyligi, ya’ni faqat jamiyatda, o‘zaro munosabatlar jarayonida komillikka erishadi, degan falsafiy qarash yotadi.qomusiy olim abu rayhon beruniy o‘zining ta’lim-tarbiyaga oid qarashlarida inson kamolotiga juda kattae’tibor bergan. uning aqliy ta’lim haqidagi fikrlarini o‘rganar ekanmiz, eng avvalo, uning ilm olish, bilimdagi ta’lim uzviyliklari, o‘qish, o‘qitish va o‘quv qurollari, yozuv belgilari haqida aytgan fikrlari g`oyat qimmatlidir. beruniy o‘zining ta’lim-tarbiyaga oid qarashlarini “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar”, “hindiston”, “mineralogiya”, “kitob as-saydana” kabi asarlarida bayon etgan. u o‘z asarlarida dunyoni ilmiy bilish yo‘llarini ko‘rsatib berdi. beruniyning fikricha, kishining aql bilan o‘ylashi, hayol surishi, fikrlashi –bu uning bilim jarayoni manbai hisoblanadi. beruniy ta’lim-tarbiyaga o‘quvchilarning diqqatini jalb qilish, mashg`ulotlar davomida o‘quvchini zeriktirib qo‘ymaslik uchun ta’lim olishning turli yo‘llari, shakl va metodlariustida to‘xtaladi. u: “bizning maqsadimiz o‘quvchini toliqtirmaslik, hadeb narsa o‘qib berish zerikarli bo‘ladi va toqatni toq qiladi. agar o‘quvchi bir masaladan boshqa …

4 / 10

bilim olishdagi vazifasi haqida ham qimmatli fikrlar bayon etgan. ta’lim -inson bilish faoliyatining eng murakkab turlaridan biridir. ta’lim - o‘quvchilarning bilim, ko‘nikma va malakalarini egallash bo‘yicha o‘quv-bilish faoliyatini tashkil qilish, ularning tafakkur va qobiliyatlarini o‘stirish, dunyoqarash, ma’naviy sifatlari, axloqiy, estetik madaniyatini shakllantirishga qaratilgan pedagogik jarayondir.beruniy shaxs rivojlanishi, kamolotida uch narsa muhimligini ta’kidlaydi. ya’ni hozirgi davr pedagogikasida e’tirof etilganidek, shaxs rivojlanishida irsiyat, muhit va tarbiya muhim rol o‘ynaydi. beruniy insonning rivojlanishida ilm-ma’rifat, san’at, adabiyot, amaliy faoliyat, ayniqsa, ijtimoiy turmushning ham ahamiyati katta ekanligini ta’kidlaydi. buyuk mutafakkir abu ali ibn sino pedagogik qarashlarida insonning ham aqliy, ham axloqiy, estetik va jismoniy jihatdan rivojlanishi uning kamolga yetishining asosiy mezoni sifatida talqin etiladi. sharqda «shayx ar-rais» nomi bilan mashhur bo‘lgan alloma -abu ali ibn sino o‘qituvchi mahorati haqida fikr yuritar ekan, quyidagilarni eslatib o‘tadi: -bolalar bilan muomalada bosiq, jiddiy bo‘lish; -berilayotgan bilimning talabalar qanday o‘zlashtirib olayotganiga e’tibor berish; -ta’limda turli metod va shakllardan foydalanish; …

5 / 10

har qanday holatini qattiq qoralaydi.yosh bolalar tarbiyasiga kattalarning ta’siri tez o‘tishini ibn sino alohida uqtiradi. yosh bolalar hamisha o‘zidan kattalarga taqlidqiluvchan bo‘ladi. ularning yaxshi tarbiya topishida yaxshi xulq, odobli va aqlli kishilarning ta’siri ijobiy rol o‘ynaydi. shuning uchun ibn sino yosh ota-onalarga va hamma tarbiyachilarga bolalarga shaxsiy namuna ko‘rsatishni maslahat beradi. uning fikricha, bola yoshligidan boshlab faqat yaxshi qiliqlarga o‘rgatilishi zarur. bu kelajakda uning mustahkam xarakterli bo‘lib yetishishiga olib keladi . ibn sino inson rivojlanishida, kamolotida aqliy, axloqiy, jismoniy tarbiyani o‘zaro aloqada amalga oshirishning ilmiy asoslarini ko‘rsatib berdi. bolaning har tomonlama rivojlanishida oila tarbiyasining o‘rni katta ekanligini, agar oilada tarbiyaning yaxshi usullaridan foydalanilsa, oila baxtli bo‘lishini ta’kidladi shaxs tarbiyasida o‘qituvchining o‘rni nihoyatda katta ekanligi ma’naviy merosimiz durdonalari bo‘lmish kaykovus, abu nasr forobiy, yusuf xos hojib, abu rayhon beruniy, ahmad yassaviy, amir temur, alisher navoiy, abdulla avloniy asarlarida markaziy o‘rinni egallaydi. ular bolani to‘g`ri tarbiyalash, uning shaxsini shakllantirishda o‘qituvchi mehnatining ahamiyati, …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik g’oyalar va maktablar tarixi taraqqiyotida o’qituvchi mahorati masalalari"

nson -tabiatning bir bo‘lagi. inson bolasi ma’lum layoqat kurtaklari, ma’lum imkoniyatlar bilan tug`iladi. ammo bular -imkoniyat. bu layoqat kurtaklarining rivojlanishi uchun qulay ijtimoiy muhit, sharoit, ta’lim-tarbiya zarur.markaziy osiyo pedagogik g’oyalar va maktablar tarixi taraqqiyotida o’qituvchi mahorati masalalari inson -tabiatning bir bo‘lagi. inson bolasi ma’lum layoqat kurtaklari, ma’lum imkoniyatlar bilan tug`iladi. ammo bular -imkoniyat. bu layoqat kurtaklarining rivojlanishi uchun qulay ijtimoiy muhit, sharoit, ta’lim-tarbiya zarur.markaziy osiyo mutafakkirlaridan forobiy, abu ali ibn sino, abu rayhon beruniy va boshqalar ham inson tarbiyasiga ta’sir etuvchi omillar ahamiyatiga katta e’tibor berib kelganlar. forobiy inson kamolotida ta’lim-tarbiyaning muhimligini ta’kidlab:...

This file contains 10 pages in PDF format (456.8 KB). To download "pedagogik g’oyalar va maktablar tarixi taraqqiyotida o’qituvchi mahorati masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik g’oyalar va maktablar… PDF 10 pages Free download Telegram