elektr o'lchashlar va elektr o'lchash asboblari

DOCX 24 стр. 575,0 КБ Бесплатная загрузка

24 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 575,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 24

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 24

№1-maruza elektr o'lchashlar va elektr o'lchash asboblari 1.1. elektr o'lchashlar haqida tushuncha. elektr o'lchash texnikasi yordamida amalda ma'lum bo'lgan barcha fizik miqdorlar, ya'ni elektrik va noelektrik miqdorlarni, o'zgarmas va vaqt bo'yicha o'zgaruvchan miqdorlarni keng ko'lamda va uzoq masofadan o'lchash mumkin. shuning uchun ham elektr o'lchash usullari xilma-xildir. elektr o'lchash usullariga bevosita baholash usuli va taqqoslash usullari kiradi. agar o'lchanadigan kattalikning qiymat oldindan darajalab qo'yilgan o'lchash asbobining hisoblash qurilmasidan bevosita olingan bo'lsa, bunday o'lchash bevosita baxolash usuli deyiladi. masalan, tok kuchini o'lchash ampermetr bilan, kuchlanishni o'lchash - voltmetr bilan, quvvatni o'lchash vattmetr bilan olib boriladi va xokazo. agar o'lchanadigan kattalikning qiymati o'lchov namunasi bilan solishtirib aniqlansa, bunday o'lchash usuli taqqoslash usuli deyiladi. taqqoslash usuli o'z navbatida nol differentsial, almashtirish va ustma-ust tushirish usullariga bo'linadi. taqqoslash usuliga ko'priksimon zanjirlardagi qarshilik, sig'im va induktivliklarni yoki potentsiometrlardagi kuchlanish va eyuk larni o'lchash usullari misol bo'la oladi. amalda taqqoslash usullaridan nol va differentsial usullar eng …

2 / 24

arq qilgan ikkita miqdorni taqqoslash va o'lchash uchun ishlatiladi. shuning uchun xam bu usulning o'lchash aniqligi yuqoridir. masalan, ikki miqdorning farqi 1% ga teng bo'lib, bu farq 1,5% xatolik bilan o'lchansa, u xolda o'lchanadigan miqdor 0,015% xatolik bilan o'lchanadi. 1.2. elektr o'lchash usullari va o'lchash xatoligi. yuqorida ko'rib chiqilgan usullarning qaysi biridan foydalanmaylik, o'lchash natijasini to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita olish mumkin. to'g'ridan-to'g'ri o'lchash - bu o'lchanuvchi miqdorni to'g'ridan to'g'ri tajribadan, ya'ni bevosita o'lchash asbobining ko'rsatishidan olishdir. masalan, kuchlanishni voltmetrda, quvvatni vattmetrda o'lchash va xokazo. bilvosita o'lchash~bu aniqlanishi lozim bo'lgan miqdorni shu miqdorni va bevosita o'lchash mumkin bo'lgan boshka miqdorlarni o'zaro bog'lovchi ma'lum ifodadan topishdir. masalan, kuchlanishni voltmetr yordamida va tokni ampermetr yordamida o'lchab, qarshilikni topishdir. ba'zi hollarda, ayniqsa, ilmiy tekshirish ishlarida o'lchash natijasi o'lchanuvchi miqdor bilan tenglamalar orqali bog'langan bir qancha miqdorlarni to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita o'lchab, so'ngra tenglamalarni echish orqali topiladi va bunday o'lchash birgalikdagi o'lchash deb ataladi. bunga materiallar qarshiliklarining …

3 / 24

y xatolik deb ataladi va β bilan belgilanadi, ya'ni: agar o'lchangan miqdor o'lchanyayotgan miqdorning haqiqiy qiymatidan katta bo'lsa, o'lchashdagi nisbiy xatolik musbat va, aksincha, kichik bo'lsa, manfiy bo'ladi. xatoliklarning o'zgarish xarakteriga qarab ularni davriy va tasodifiy xatoliklarga ajratish mumkin davriy xatolik — bu bir xil miqdorlarni qayta o'lchaganda o'z qiymatini yoki o'zgarish konuniyatini o'zgartirmaydigan xatolikdr. tasodifiy xatolik -bu bir xil miqdorni qayta o'lchaganda o'z qiymatini biror qonuniyatga bo'ysunmagan holda tasodifan o'zgartiruvchi xatolikdir. 1.3. tok va kuchlanishni o'lchash. tok va kuchlanishni bevosita o'lchash uchun ampermetr va voltmetrlardan foydalaniladi. ampermetr va volmetrlar magnitoelektrik (faqat o'zgarmas tok zanjiri uchun); elektromagnit, elektrodinamik, ferrodinamik (o'zgarmas va o'zgaruvchan tok uchun); induktsion, to'grilagichli (o'zgaruvchan tok uchun) va boshqa sistemalarda bo'lishi mumkin. tokni o'lchash uchun zanjirni qulay joyidan uzib, ampermetr a ni iste'molchi qarshiligi r bilan ketma-ket ulash kerak. 4.1.- rasm kuchlanishni o'lchash uchun zanjirning istalgan (kuchlanishi o'lchanuvchi) qismiga voltmetr parallel qilib ulanadi. voltmetr deganda shkalasi voltlarda darajalangan …

4 / 24

mumkin, degan hulosa chiqadi. ammo bunday o'lchash ancha noqulaydir, chunki bir vaqtning o'zida uchta asbobning ko'rsatishini yozib olish ancha qiyin, ikkinchi tomondan quvvatni o'lchashdagi xatolik uchta asbob ayrim xatoliklariga bog'liq bo'ladi. shuning uchun o'zgaruvchan tok zanjirlaridagi quvvat faqat elektrodinamik va ferrodinamik vattmetrlar bilan o'lchanadi. elektrodinamik vattmetrlarning aniqligi ferodinamik vagtmetrnikiga nisbatan yuqori bo'lganligi uchun ularni yuqori aniqlik bilan o'lchash kerak bo'lganda hamda yuqori chastotali (2000 gts gacha) o'zgaruvchan tok zanjyarlarida ishlatiladi. yuqori chastotali quvvatlarni o'lchashda termoelektrik va elektron vattmetrlardan ham foydalanish mumkin. ferrodinamik vattmetrlar asosan, sanoat chastotasida shchit asbobi sifatida ishlatiladi. bir fazali o'zgaruvchan tok zanjiridagi aktiv quvvatni o'lchash uchun vattmetrni ulash sxemasi 4.2 - rasmda ko'rsatilgan. 4.2.- rasm uch fazali tok zanjiridagi aktiv quvvatni o'lchash uchun bitta, ikkita va uchta vattmetr usullaridan foydalaniladi. (4.3.- rasm) 4.3.- rasm elektrotexnikada uchraydigan rezistorlar, elektr mashinalari, elektr asboblari va boshqalarning qarshiliklarini shartli ravishda kichik (1 om gacha), o'rtacha (1 dan 106 om gacha) va …

5 / 24

h usulidan foydalanishga to'g'ri keladi. o'zgarmas tok ko'prigi ikki xil bo'ladi: yakka ko'prik va qo'shaloq ko'prik. yakka, ya'ni oddiy ko'prik, asosan, o'rtacha (2— 105om) qarshiliklarni, qo'shaloq ko'prik esa kichik qarshiliklarni o'lchash uchun xizmat qiladi. 1.5. elektr o'lchash asboblari turlari. maxsus texnik vositalar – o'lchash asboblari yordamida fizik kattaliklarning qiymatlarini tajriba yo'li bilan aniqlash o'lchash deyiladi. o'lchash natijasi son bilan ifodalanadi. masalan, kuchlanish 220 v. ma'lum o'lchamdagi fizik kattaliklarni aks ettirishda foydalaniladigan ashyoviy o'lchash vositasi o'lchov deb ataladi. elektr qarshiligining o'lchovi – o'lchash rezistorlari (qarshilik g'altaklari), elektr yurituvchi kuch va kuchlanishlarning o'z va o'zaro induktivlik o'lchash g'altaklari, elektr sig'imining o'lchovi – namunaviy kondensatorlar. o'lchash ma'lumotlarini kuzatuvchining bevosita o'zlashtirishi uchun qulay bo'lgan shaklda ko'rsatuvchi texnik vosita o'lchash asbobi deyiladi. barcha elektr o'lchash asboblari ikki turga bo'linadi: analogli va raqamli. ko'rsatishi o'lchanayotgan miqdorning o'zgarishiga uzluksiz bog'liq bo'lgan asbobi analogli o'lchash asbobi deb ataladi. o'lchash ma'lumotlari avtomatik holda diskret signallarni xosil qiladigan va ko'rsatishi …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 24 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "elektr o'lchashlar va elektr o'lchash asboblari"

№1-maruza elektr o'lchashlar va elektr o'lchash asboblari 1.1. elektr o'lchashlar haqida tushuncha. elektr o'lchash texnikasi yordamida amalda ma'lum bo'lgan barcha fizik miqdorlar, ya'ni elektrik va noelektrik miqdorlarni, o'zgarmas va vaqt bo'yicha o'zgaruvchan miqdorlarni keng ko'lamda va uzoq masofadan o'lchash mumkin. shuning uchun ham elektr o'lchash usullari xilma-xildir. elektr o'lchash usullariga bevosita baholash usuli va taqqoslash usullari kiradi. agar o'lchanadigan kattalikning qiymat oldindan darajalab qo'yilgan o'lchash asbobining hisoblash qurilmasidan bevosita olingan bo'lsa, bunday o'lchash bevosita baxolash usuli deyiladi. masalan, tok kuchini o'lchash ampermetr bilan, kuchlanishni o'lchash - voltmetr bilan, quvvatni o'lchash vattmetr bilan olib boriladi va xokazo. agar ...

Этот файл содержит 24 стр. в формате DOCX (575,0 КБ). Чтобы скачать "elektr o'lchashlar va elektr o'lchash asboblari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: elektr o'lchashlar va elektr o'… DOCX 24 стр. Бесплатная загрузка Telegram