алишер навоий меросининг шуҳрати

DOCX 22,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1534862934_72197.docx алишер навоий меросининг шуҳрати режа: 1. алишер навоий мероси анъанасининг давом эттирилиши: алишер навоий меросининг аҳамияти ҳақида 2. алишер навоий халқимизнинг онг ва тафаккури, бадиий маданияти тарихида бир даврни ташкил этадиган буюк шахс алишер навоий ўзининг кўпқиррали ижодий фаолияти давомида нафақат туркий халқлар, балки жаҳон тамаддуни хазинасига қимматбаҳо илмий-бадиий асарларни ҳадя этди. бу асарлар эса алимшер навоий ҳаётлиги вақтидаёқ туркийгўй ва форсийгўйлар орасида кенг тарқалди, унга жавобан асарлар ёзиш анъанаси бошланди. фикримизнинг истиботи учун алишер навоийнинг «кошки» радифли ғазалига абдураҳмон жомийнинг форс тилида ўхшатма ёзгани, ҳусайн бойқаронинг эса жавобия ғазал битганини эслатиш мумкин. бу ҳол алишер навоий умр кечирган ҳирот шаҳрида содир бўлган. аммо худди шу вақтда рум ( туркия) да ҳам алишер навоий ғазалларига жавобан ёзилган шеърларнинг майдонга келиши эса алишер навоий асарларининг нафақат тарқалиш доираси, балки ундан илҳом олиб, асарлар ёзиш анъанаси доирасининг ҳам кенгайиб бораётганидан далолат беради. бу жиҳатдан истанбул университети профессори осман фикри серткая ҳамда …

р эмиш. диққатга сазовор жойи шундаки, шайхзода абдураззоқ бахши алишер навоий ғазалини келтиришидан олдин шундай ёзган экан: «амлаҳ уш- шуаро мавлоно навоий айтур», яъне «шоирларнинг ширинсўзлиси бўлмиш мавлоно навоий айтади». демак, алишер навоий ҳаётлиги вақтидаёқ фақат хуросон ва мовароуннаҳрда эмас, балки рум диёрида ҳам ширинсўзли моҳир шоир сифатида эътироф этилиб, унинг шеърият мактаби- маҳорат мактаби сифатида қаралган ва анъанаси давом эттирилган. бундай ҳол xvi-xx асрларда озарбойжон ( фузулий), туркман (махтумкули), турк (мулло ажам ҳофиз, ниёзий, шукрий, котибий),форс-тожик(давлатшоҳ, восифий), қозоқ (абай), тотор ва бошқа кўпгина шоирлар ижодиётида ҳам кўзга ташланади. ўзбек адабиётининг xv-xx асрлардаги тарихини кўздан кечирган киши бу даврда фаолият кўрсатган ҳусайн бойқародан бошлаб муқимий ва фурқатларгача, ҳозирда эса эркин воҳидов ва барот бойқобиловгача барча шоирлар у ёки бу тарзда алишер навоий шеърияти мактабини ўтганлари ва бундан фахрланганларининг гувоҳи бўлади. бугина эмас, бу улкан мутафаккир ва шоирнинг ҳаёти, фаолиятига бағишлаб, роман (ойбек «навоий»), достонлар туркуми (б.бойқобилов «янги хамса»), қисса ва …

ҳати» асарини италян тилида яратди. бу мавзу кейинчалик волтернинг «задиг», марк твеннинг «том сойер» асарларида ҳам ўз аксини топди. алишер навоий ҳақида ғарб нашрияларида маълумотлар бериш ҳам шоир шуҳратининг таралганидан бир далилдир. жумладан, xvii асрда француз шарқшуноси дербело «шарқ кутубхонаси» қомуси, xix асрда м.белен мақолалари; рус шарқшуноси м. никитскийнинг магистрлик диссертацияси- китоби, паве де- куртейл асарлари; инглиз шарқшунослари а.гибб , э.браун ва бошқаларнинг тадқиқотлари. шунинг билан бир қаторда алишер навоий асарлари асл матни ва таржималарини нашр этиш ҳам шоирнинг шуҳратини янада оширди. жумладан, xx асрнинг ўзидаёқ алишер навоийнинг «фарҳод ва ширин»и немис (альфред курелло- 1948, 1968 йиллар), румин (олтенау, 1958), венгер (эржибет бродский, 1974) тилларида; «лайли ва мажнун» булғор (йордан милев, 1974), «ҳайрат ул-аброр» румин (олтенау,1958) тилларида нашр эттирилди. алишер навоий асарлари ўн томда рус тилида босилиб чиқди ва 200 томлик жаҳон адабиёти туркумидаги бир томда нашр бўлди. юқорида мухтасар келтирилган далиллар шундан гувоҳлик берадики, алишер навоийнинг улкан мероси жаҳон …

а ҳасби табиат ва вусъати қобилият ҳар ду навъ шеър- турки ва форси муяссар аст, аммо майли табъи вай ба турки аз форси бештар аст… маснавиёте, ки дар муқобалаи «хамса»и низоми вуқўъ ёфта, ба си ҳазор наздик ва ҳамоно, ки ба он забон беш аз вай ва беҳ аз вай касе шеър нагуфта аст ва гавҳари назм насуфта. мазмуни: соҳибдавлати-алишер навоийдирки, бизнинг замонимиз анинг бирла шарафлидир. унинг табиий майли ва қобилиятининг кўлами икки тилда – туркий ва форсийда шеър айтишга қодир бўлса-да, табъининг майли форсийдан кўра туркийга кўпроқдир. низомий «хамса»си жавобида ўттиз мингга яқин байтдан иборат туркий маснавийлари («хамса» си)дирки, ҳеч ким ундан кўп ва ундан хўб шеър айтган эмас ва назм гавҳарига сайқал берган ҳам эмас. абдураҳмон жомий, xv аср. алишербек назири йўқ киши эди. туркий тил била то шеър айтибтурлар, ҳеч ким онча кўп ва хўб айтқон эмас. заҳириддин муҳаммад бобур,xvi аср. низомиддин амир алишер навоийнинг шуҳрати бағоят …

алишер навоий мерос қилиб қолдирган ижодий мактабни, унинг сабоқлари ва анъаналарини кўз қорачиғи сингари авайлашимиз зарур. чингиз айтматов,xx аср, ķирғистон. алишер навоий xv аср форс- тожик ғазалчилигининг энг буюк вакилларидан бири сифатида бизнинг адабиётимиз тарихида ҳам муносиб ўрин эгаллайди. абдулғани мирзоев, xx аср, тожикистон. жаҳон маданиятининг энг яхши дурдоналарига мансуб бўлган алишер навоийнинг қудратли ҳаётбахш мероси бутун тараққийпарвар инсониятнинг бойлиги бўлиб қолди. алишер навоийнинг олижаноб идеаллари ва илҳомбахш асарлари тинчлик ва инсоният тараққиёти учун курашдаги ҳамкорликни мустаҳкамлашга ёрдам бермоқда. жаҳон тинчлик кенгаши,1968 йил. алишер навоий улуғ мутафаккир, даҳо шоир ва улкан давлат арбоби сифатида биргина ўзбек халқининг ифтихори бўлиб қолмасдан, балки, шу билан бирга , бутун дунё халқларининг юрагидан ҳам мангу ўрин олгандир. воҳид абдулла, xx , ўзбекистон. халқимиз яратган маънавий маданият бойликларидан бири ҳисобланган навоий мероси бундан сўнг ҳам келажак авлод учун порлоқ гуманизм ғоялари чашмаси, юксак нафосат манбаи ва сўз санъатининг буюк маҳорат мактаби бўлиб қолади. ҳамид сулаймон,xx …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "алишер навоий меросининг шуҳрати"

1534862934_72197.docx алишер навоий меросининг шуҳрати режа: 1. алишер навоий мероси анъанасининг давом эттирилиши: алишер навоий меросининг аҳамияти ҳақида 2. алишер навоий халқимизнинг онг ва тафаккури, бадиий маданияти тарихида бир даврни ташкил этадиган буюк шахс алишер навоий ўзининг кўпқиррали ижодий фаолияти давомида нафақат туркий халқлар, балки жаҳон тамаддуни хазинасига қимматбаҳо илмий-бадиий асарларни ҳадя этди. бу асарлар эса алимшер навоий ҳаётлиги вақтидаёқ туркийгўй ва форсийгўйлар орасида кенг тарқалди, унга жавобан асарлар ёзиш анъанаси бошланди. фикримизнинг истиботи учун алишер навоийнинг «кошки» радифли ғазалига абдураҳмон жомийнинг форс тилида ўхшатма ёзгани, ҳусайн бойқаронинг эса жавобия ғазал битганини эслатиш мумкин. бу ҳол алишер навоий умр кечирган ҳирот шаҳрида...

Формат DOCX, 22,7 КБ. Чтобы скачать "алишер навоий меросининг шуҳрати", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: алишер навоий меросининг шуҳрати DOCX Бесплатная загрузка Telegram