алишер навоий (1441 - 1501) жаҳонга танилган шеърият мулкининг султони

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1662753267.doc 2006 йил - хомийлар ва шифокорлар йили, фев-раль ойи тилимиз ва динимиз ҳимоячилари, санъат, маданият ва тиббиёт аҳлининг буюк алишер навоий (1441 - 1501) жаҳонга танилган шеърият мулкининг султони алишер навоийнинг кичик замондоши, шогирдларидан бири тарихчи олим хондамир ўзининг «макорим ул-ахлоқ» асарида шундай деб ёзган эди: «хитой ва хўтан мамлакатларининг чегаралари бошлаб то рум ва мағрибзамин мамлакатларининг охиригача шоҳ ва гадо, ёш ва қари, мусулмон ва ғайридин, яхши ва ёмон оғзидан ул ҳазратнинг гўзал назмлари машҳур ва бутун халк оммаси ва айрим табакаларнинг кўнгил саҳифаларида ва қалб лавҳаларида муборак шеърлари нақшлангандир» навоий шеъриятининг бундан беш аср илгариёқ жаҳонни забт этганлигидан гувоҳлик берувчи бу ҳаққоний сўзларнинг қадри ҳозир ҳам заррача камайган эмас. улуғ шоир дилида ардоқланган эзгу ақидалар, адолат ва ижтимоий фаровонлик, инсоний бахт ҳақидаги орзулар, санъаткор тафаккурининг қудрати, билими, руҳий-маънавий олами, шалола каби тошқин туйғулари бу беш достонда ёрқин тараннум этилган. унда қадим шарқнинг кўп асрлик бадиий-эстетик тажрибалари, адабий …

эди. шунинг учун навоий яна бир бор бу соҳада ундан аввал қалам тебратган улуғ озарбайжон шоири низомий ганжавий (1141-1206), унинг ҳиндистонлик издоши амир хусрав деҳлавий (1253-1325) «хамса»ларини қайта ўқишга, мутолаа қилишга, уларнинг энг яхши ижодий тажрибалари асосида ўз «хамса»сини яратишга киришди. бу вақтда алишер навоий ҳусайн бойқаро давлатининг вазири, мамлакатни бошқариш, асосан, унинг зиммаеида эди. шунинг учун навоий бу даврда «йўк эди бош қашигали фурсатим» деб, ижодий ишга фурсати камлигидан шикоят қилиб, ижод билан асосан кечалари, уйқу ҳисобига шуғулланганини («ки айлаб ярим тунлар уйқу ҳаром») хабар қилар экан, буни ўз маъносида тўғри тушуниш керак. лекин шунга қарамай иш ниҳоятда тез борди. 1485 йил. «хамса» ёзиб тугалланди. бу туркий тилдаги биринчи «хамса» эди. уни ёзишга ҳаммаси бўлиб икки йил сарфланган. навоий бу улуғ асарнинг икки йил ичида ёзилганини таъкидлаб, агар бошқа ишлар халақит бермаганида уни 6 ойда ёзиши ҳам мумкинлигига, аслида ҳам бу беш достонни ёзишга кетган муддат«йиғиштирса» 6 ойдан ошмаслигига …

ларини кўзда тутиб: шуҳратин олам ичра пайдо қил, олам аҳлин аларга шайдо қил! -деган эди. чиндан ҳам «хамса» ёзилиши биланоқ ўрта осиё ва яқин шарқ мамлакатларида тез шуҳрат топиб, уни ўша замонлардан бошлабоқ ҳар бир халқ, ҳар бир авлод севиб ўқий бошлади. «хамса» фақат навоий ижодининг эмас, бутун ўзбек адабиётининг энг юксак чўққиси бўлиб, ҳамма авлодлар учун табаррук, адабий барҳаёт шеърий ёдгорликдир. жаҳон халқлари алишер навоийнинг қўлёзма китоблари билан у ҳаёт чоғларида танишган эдилар. 1557 йили эса венецияда христофор табризийнинг «сарандип шоҳнинг уч навқирон ўғиллари зиёрати» асари итальян тилида босилиб чиқди. тадқиқотчиларнинг таъкидлашларича, асарнинг иккинчи қисми навоийнинг «сабъаи сайёр» достони сюжетидан фойдаланиб яратилган экан. табризийнинг асари итальян, француз, немис, инглиз, голланд тилларида xvi асрда ҳам тўрт марта, xvii асрда ҳам тўрт марта, xviii асрда уч марта, хуллас, 1828 йилгача ҳаммаси бўлиб ўн беш марта нашр этилган. бинобарин, алишер навоий ижодидан ўрта асрлардаёқ жаҳондаги турли мамлакатлар халқлари баҳра топганлар... гениал шоирнинг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "алишер навоий (1441 - 1501) жаҳонга танилган шеърият мулкининг султони"

1662753267.doc 2006 йил - хомийлар ва шифокорлар йили, фев-раль ойи тилимиз ва динимиз ҳимоячилари, санъат, маданият ва тиббиёт аҳлининг буюк алишер навоий (1441 - 1501) жаҳонга танилган шеърият мулкининг султони алишер навоийнинг кичик замондоши, шогирдларидан бири тарихчи олим хондамир ўзининг «макорим ул-ахлоқ» асарида шундай деб ёзган эди: «хитой ва хўтан мамлакатларининг чегаралари бошлаб то рум ва мағрибзамин мамлакатларининг охиригача шоҳ ва гадо, ёш ва қари, мусулмон ва ғайридин, яхши ва ёмон оғзидан ул ҳазратнинг гўзал назмлари машҳур ва бутун халк оммаси ва айрим табакаларнинг кўнгил саҳифаларида ва қалб лавҳаларида муборак шеърлари нақшлангандир» навоий шеъриятининг бундан беш аср илгариёқ жаҳонни забт этганлигидан гувоҳлик берувчи бу ҳаққоний сўзларнинг қадри ҳозир ҳам заррача ...

DOC format, 50.5 KB. To download "алишер навоий (1441 - 1501) жаҳонга танилган шеърият мулкининг султони", click the Telegram button on the left.

Tags: алишер навоий (1441 - 1501) жа… DOC Free download Telegram