qotishmalarga zamona mahnitli termik ishlov berish yo'llari

DOCX 13 pages 219.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 219.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: qotishmalarga zamonaviy kimyoviy termik ishlov berish yo’llari reja: 1. termik ishlov berish turlari: i va ii darajali yumshatish, toblash va bo’shatish. 2. sovutish va qizdirish jarayonida sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar (austenit, perlit, mertensit, beynitlar). uzluksiz sovitish jarayonida austenitning parchalanish diagrammasi va izotermik o’zgarishlari. 3. toblangan po’latning bo’shatish jarayonidagi o’zgarish. legirlovchi yelementlarning sovitish va qizdirish jarayonida po’lat tarkibini o’zgarishiga ta’siri. kimyoviy tarkibi va talab qilinayotgan xossalarga asosan termik ishlov berish rejimlarini belgilash. bo’shatish, yumshatish, normallash va toblash. 4. terik ishlashda qo’llaniladigan dastgoxlar va o’lchash asboblari. 5. materiallarni sirtqi yuzalari bo’yicha toblash. 6. kimyoviy - termik ishlov berish. tayanch so’zlar. tayanch so’z va iboralar: evtektoid, evtektik, peritekrik, po’lat, perlit, austenit, sorbit, troostit, martensit, beynit, yumshatish, normallash, toblash, bo’shatish, termomexanik ishlov berish, tsementlash, azotlash, tsianlash, xromlash, alyuminiylash, borlash. muammolar: 1).nima uchun bo’shatilgan po’lat mustahkamligi toblangan po’lat bilan bir hil bo’lgan xolda, plastikligi yuqori bo’ladi? 2).erkin uglerod(grafit)ning plastinkasimon, bodroqsimon yoki sharsimon bo’lishiga asosiy …

2 / 13

uning natijasida ulardagi ruxsat etilgan kuchlanish miqdori oshadi, ulardan yasalgan detallarning o’lchamlari va massasi kamayadi, ishonchliligi va xizmat muddati ko’tariladi. termik ishlov berish(tib) jarayoni 2 asosiy ko’rsatkich-haroat va vaqt bilan baholanadi [22-rasm]. hozirgacha o’rganilgan fe+c fazalari(ferrit, perlit, tsementit) juda sekin qizdirib sekin sovitilganda hosil bo’lgani uchun ularni muvozanatdagi fazalar, ya’ni oddiy haroratlarda o’zgarmaydigan fazalar deb ataladi. tib uch turda amalga oshirilishi mumkin: sof termik ishlov, termomexanik ishlov, kimyoviy-termomexanik ishlov. sof termik ishlovning o’zi: yumshatish, me’yorlash (normallash), toblash va bo’shatish uslublariga bo’linadi. agar tib natijasida metal yoki qotishma strukturasida nomuvozanat holat strukturasi hosil bo’lsa, uni bo’shatish yordamida muvozanat holatiga o’tkaziladi. metall yoki qotishmaning tib tartibini belgilash uchun ularning kritik nuqtalarini aniqlay bilish lozim(23-rasm). psk chizig’idagi pastki kritik nuqtalar a1 bilan, gse chizig’idagi uyqorigi kritik nuqtalar a3 bilan, qizdirishdagi kritik nuqtalar ac bilan (fr. chauffer-qizdirmoq) va sovitishdagi austinitning perlitga aylanish kritik nuqtalari ar(fr.refroidir-sovutmoq) bilan belgilanadi. ar3-austenitdan ferrit yoki ikkilamchi tsementitning ajralib chiqa …

3 / 13

s yuqoriga qizdirilib ushlab turilgach, asta-sekin sovitiladi. bu jarayon 15-18 soat davom etadi. 2).chala yumshatish po’lat quymalar va detallarni mexanik ishlov berishdan oldin kritik nuqtalar(a1 va a3) oralig’igacha qizdirilib, ushlab turilgach asta-sekin sovitiladi. bunda faqat perlit strukturasi qayta krisstallanadi. 3).izotermik yumshatish uchun po’lat quyma yoki buyum as3+(30-50os) gacha qizdirilib, ushlab turilgach 600-700os haroratli muhitga o’tkazilib austenitdan, ferritdan, perlitli yoki perlitli struktura hosil bo’lgunicha ushlanadi va so’ngra sovuq havoda sovitiladi. bunday yumshatishni 3-4 soatda amalga oshirish mumkin. 4).donador tsementitga aylantirish uchun evtektoiddan keyingi (c>0,8%) va legirlangan po’lat buyumlarning strukturasidagi plastinkasimon tsementit donalari mayda donali qilinadi. bunda po’latni as1 dan sal yuqori haroratgacha qizdirib (750-760os) ushlab turilgach asta-sekin sovitiladi. 5).diffuzion yumshatish po’lat quymalardagi kimyoviy notekislikni yuqotish uchun qo’llaniladi. buning uchun yirik quymalarni as3 dan 200-300os yuqorigacha(1050-1150os) qizdirilib ushlab turilgach(8-12 soat) 500-600os gacha asta-sekin so’ngra ochiq havoda sovitiladi. 6).qayta kristallab (rekrisstallizatsion) yumshatish usulbi sovuqlayin bosim bilan ishlov berish (prokat, yumshatish, shtamplash) natijasida detallar …

4 / 13

oblash deganda evtektoidgacha bo’lgan po’latlarni as3 nuqtadan yuqori, evtektoiddan keyingi po’latlarni esa as1 dan yuqori (30-50 os) haroratgacha qizdirib ushlab turilgach, tez sovitish orqali termik ishlov berish (tib) tushuniladi. bunday tibdan maqsad qattiqligi, elastikligi, mustahkamligi va ishqalishga chidamliligi yuqori bo’lgan martensit strukturali po’lat olishdan iborat. bu ishning sifati quyidagi omillarga bog’liq: harorat va qizdirish tezligi. qizdirish harorati asosan po’latdagi uglerod miqdoriga bog’liq [irltbo] . evtektoidgacha bo’lgan po’latlar as3 dan yuqoriga qizdirilib to’la toblansa (pam), evtektoiddan keyingi po’latlar faqat as1dan (30-40 os) ga qizdirilib, chala toblanadi. [(p+ts) (a+ts)(m+ts)]. sovitish tezligi va toblash muhiti toblash natijasida xosil bo’ladigan martensit strukturasiga katta ta’sir qiladi. buning uchun austenit 550-650 os gacha juda tez sovitilishi lozim. bu tezlik ko’p jixatdan sovitish muhitiga bog’liq. malogon 18 os lik suvda sovitish tezligi 600 os/sek. 10 % li nac eritmasida 1100 os/sek va mineral moyda esa150 os/sek ga teng bo’ladi. uglerodli po’latlar asosan suvda, legirlangan po’latlar esa mayda …

5 / 13

tning qovushqoqligi ortib ichki zo’riqishlar yo’qoladi. bo’shatish 3 xil: quyi, o’rtacha va yuqori bo’lishi mumkin. quyi bo’shatish 150-200os da bajarilib, asosan kesuvchi detallarda qullaniladi. o’rtacha bo’shatish 350-500os da toblangan martensitdan troostit xosil qilib bajariladi. bu uslub yuqori elstiklik talab qilinadigan prujinalarda qo’llaniladi. yuqori bo’shatish 500-650os da bajariladi va bunda martensit sorbitga aylanadi. sorbitning qattiqligi, mustaxkamligi, elastikligi va qovushqoqligi yuqori. bunday bo’shatish boshqacha qilib «po’latni yaxshilash» deb ataladi va bu uslub mashina va mexanizmlarning xarakatlanuvchi qismlarining detallariga(o’qlar, vallar, shesternalar va b.) ishlov berishda qo’llaniladi. po’latlarga termomexanik ishlov berish 2 xil bo’lishi mumkin: 1).yuqori haroratli tmib da detallar as3 dan yuqori qizdirilib mexanik ishlov berilgach(bolg’alash, shtamplash) chala toblanib quyi bo’shatish bilan ishlov beriladi. 2).quyi haroratli tmib da esa as3 dan yuqori qizdirlgan po’lat tuz eritmasida 600-500os gacha tez sovitilib, so’ngra mexanik ishlov beriladi. bu uslubda po’lat mustaxkamligi va qovushqoqligi pastroq bo’lib bajarish qiyinroq. 4.3.cho’yanlarga termik ishlov berish. cho’yan quymalariga tibda quyidagi uslublar …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qotishmalarga zamona mahnitli termik ishlov berish yo'llari"

mavzu: qotishmalarga zamonaviy kimyoviy termik ishlov berish yo’llari reja: 1. termik ishlov berish turlari: i va ii darajali yumshatish, toblash va bo’shatish. 2. sovutish va qizdirish jarayonida sodir bo’luvchi holat o’zgarishlar (austenit, perlit, mertensit, beynitlar). uzluksiz sovitish jarayonida austenitning parchalanish diagrammasi va izotermik o’zgarishlari. 3. toblangan po’latning bo’shatish jarayonidagi o’zgarish. legirlovchi yelementlarning sovitish va qizdirish jarayonida po’lat tarkibini o’zgarishiga ta’siri. kimyoviy tarkibi va talab qilinayotgan xossalarga asosan termik ishlov berish rejimlarini belgilash. bo’shatish, yumshatish, normallash va toblash. 4. terik ishlashda qo’llaniladigan dastgoxlar va o’lchash asboblari. 5. materiallarni sirtqi yuzalari bo’yicha toblash. 6. k...

This file contains 13 pages in DOCX format (219.4 KB). To download "qotishmalarga zamona mahnitli termik ishlov berish yo'llari", click the Telegram button on the left.

Tags: qotishmalarga zamona mahnitli t… DOCX 13 pages Free download Telegram