po‘latlarga kimyoviy-termik ishlov berish

DOCX 11 pages 48.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 48.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

po‘latlarga kimyoviy termik ishlov berish reja: 1. kimeviy-termik ishlov berishning fizik asoslari; 2. po‘latlarni sementitlash; 3. po‘lat yuzasini azot bilan boyitish; 4. po‘latlarni sianlash; 5. po‘lat yuzasini diffuzion tuyintirish. 1. kimyoviy-termik ishlov berishning fizik asoslari xarorat ta’sirida po‘lat yuzasini xar xil kimyoviy elementlar bilan diffuzion boyitish jarayoniga kimyoviy-termik ishlash deyiladi. kimyoviy- termik ishlov berish jarayoni 3 bosqichdan iborat bo‘ladi: -diffuziyalanadigan (dissotsiatsiya); element atomlarining xosil bo‘lishi -diffuziyalanuvchi element atomlarining po‘lat yuzasiga molekulyar yaqinlashuvi va temirning kristall panjarasiga singishi (absorbsiya); -uchinchi bosqichda faol atomlar buyumning ichki qatlamlariga singadi. dissotsiatsiya jarayoni gaz muxitida sodir bo‘ladi, bunda molekulalar faol atomlarga parchalanadi: masalan, 2so → so2+s yoki nh3→3h+n. osil bo‘lgan uglerod va azot atomlari faolliklari tufayli metalda eriydi va uning sirt qismini to‘yintiradi. absorbsiya jarayoni gaz-metall chegarasida sodir bo‘ladi, metall yuzasi erkin atomlarni o‘ziga singdiradi. bu jarayon diffuziyalanuvchi element atomi buyum metalida erib, qattiq eritma xosil qilgan takdirdagina muvaffaqiyatli kechadi. diffuziyalanish tezligi metall qatlamida xosil …

2 / 11

mi uglerodga tuyintirilganda sirtining qattiqligi oshib, ichki qismi yumshok va xosil bo‘lishi 1- shakl.. tuyingan qatlam qalinligining kti jarayoni parametrlariga bog‘liqligi qovushoqligicha qoladi. bu esa tegishli detalni zarbiy kuchlar ta’siriga chidamli, kam yeyiladigan qiladi. tishli ildiraklar, porshen barmoqlari, vallar, o‘qlar, richaglar, chervyaklar, podshipnik qismlari kabi detallar sementitlanadi. po‘latni sementitlash uchun uglerodga boy muxitdan foydalaniladi. bu muxit karbyurizator deb ataladi. sementitlash jarayoni qattiq, suyuq va gazsimon karbyurizatorlarda amalga oshirilishi mumkin. qattiq karbyurizatorda sementitlash uchun tarkibi 70 % pista ko‘mir, 20-25% bariy karbonati, 2,5...3,5 % kalsiy karbonatidan iborat aralashma bilan yashchikka joylashtirilgan detallar kumiladi-da, yashchikning kopkogi yaxshilab, xavo kirmaydigan qilib berkitiladi va arorati930...9500s bo‘lgan pechda 5...10 soat davomida qizdiriladi. odatda, ar bir soatda buyumning 0,1 mm qalinligi sementitlanadi; tuyintirilgan qatlamda uglerod miqdori 0,95...1,1% ga yetadi. gazsimon karbyurizatorda sementitlash usulida ko‘p uglerodli gazlardan, masalan, uglerod (ii)-oksid, to‘yingan uglevodorodlar (sn h2n +2) va to‘yinmagan uglevodorodlar (sn h2n) dan foydalaniladi. gazsimon karbyurizatorda sementitlash uchun detallar …

3 / 11

amlarini uglerodga to‘yintirib, yupka - 0,5 mm gacha qatlam olishda foydalaniladi. 75...85% na2co3,,10...15% nacl va 5...10% sic tarkibli aralashmani 820...8500s xaroratgacha qizdirib, suyultirib, sementitlanadigan buyumni shu mu itga 2 soatgacha botirib turilsa, 0,50 mm gacha qatlam uglerodga to‘yinadi. aralashmada sic va na2co3 bo‘lganligidan vannada quyidagicha reaksiya boradi: 2na2co3+ sic = na2 sic +na2o+2so+s bu usulda ishlatiladigan tuzlar za arli emas, jarayon tez o‘tadi, detallarning sirti toza chiqadi. sementitlangan detallar toblanib, bo‘shatiladi. kam ma’suliyatli detallar bevosita pechdan chiqarilgandan so‘ng toblanib,past aroratda (150...1700s) bo‘shatiladi. mu imrok detallar sementitlangan keyin avoda sovitiladi va 850...9000s gacha qizdirilib, toblanadi. shunday qilinganda detall o‘zagining donalari maydalanadi. toblangan detalning sirtqi qatlamining strukturasi mayda ninasimon martensit, ozroq qoldik austenit va sementitdan, o‘zagining strukturasi esa mayda donalardan iborat bo‘ladi. so‘ngra po‘lat bo‘shatiladi. juda muxim detallar 2-marta toblanadi. birinchi, 850...9000s dan moyda yoki xavoda toblanib, buyumning o‘zagining donalari maydalashtiriladi, so‘ngra esa 760...8000s da toblanib yuza qismida qattiqligi yuqori bo‘lgan, mayda …

4 / 11

w, al, ti kabi nitrid xosil qiluvchi elementlari bo‘lgan legirlangan po‘latlar azotlanadi. detallar azotlashdan oldin chang va moylardan tozalanib, germetik yashchikka bir-biriga tegmaydigan qilib joylashtiriladi. so‘ng yashchik yopiladi-da, pechga joylashtiriladi va asta-sekin ammiak muxitida zarur xaroratgacha qizdiriladi. yuqori xaroratda ammiak qisman parchalanib, faol azot atomlarini xosil qiladi: 2nh3=2nat+3h 2.: nat→feα→ feα(n)→ γ΄(fe4n) → ε(fe2-3n). temir sirtida azotlangan qatlam fe2-3n (-faza) va fe4n (-faza) va (-faza) dan iborat bo‘ladi. azotlash 6000s dan yuqorida o‘tkazilsa nitrid qatlam va -faza orasida azotlangan austenitdan iborat -faza osil bo‘ladi. so‘nggi yillarda tarkibi 50% endogaz va 50% ammiak yoki 50% ch4 va 50% nh3, shuningdek suyuq xolatdagi 55% (nh2) so +45% na2co3 aralashmadan foydalanib azotlash jarayoni qo‘llanilmokda. natijada buyum sirtida strukturasi fe2-3(n,c) dan iborat bo‘lgan karbonitrid qatlam xosil bo‘ladi, uning qattiqligi hv 600...1200 ga yetadi va buyumning ishkalanib yemirilishga chidamliligi ortadi. azotlash jarayoniga sarflanadigan vaqt talab etiladigan qatlam qalinligiga bo liq. umuman xar 10 soatda 0,1 …

5 / 11

algan. tarkibi50 % nacn,3,5 % bacl2, 15 % nacl tuzlardan iborat aralashma 500...6000s gacha qizdirilganda uglerod va azot atomlari xosil qilib parchalanadi, ana shu faol atomlar detal yuzasiga singadi. tezkesar po‘latdan tayyorlangan asboblarni puxtalash uchun 25...40% nacn, 20...45 % na2co3 va 10...20 % nacl tarkibli aralashma mu itida 500...6000s da 5...30 daqiqa davomida ishlov berilsa, detal yuzasining 0,02...0,04 mm qalinligi sianlanadi. tarkibida 0,4 % gacha uglerodi bo‘lgan uglerodli va maxsus po‘latlarga 6...10% nacn, 80...84 %ba cl2, 10% gacha nacl tarkibli tuzlar aralashmasida 800...9500s aroratda, 1...6 soat davomida ishlov berilsa, 0,5...1,5 mm yuza qatlam uglerod va azotga tuyinadi. bunday yuqori aroratda sianlangan detallar toblanib, so‘ngra past xaroratda bo‘shatiladi, yuza qattiqligi 58...62 nrc ga yetadi. gaz muxitida sianlash (nitrosementatsiya) jarayoni 850...9000s xaroratda, tarkibida uglerod va azot bo‘lgan gazlar (masalan, 70...80 % tabiiy gaz va20...30% ammiak) mu itida olib boriladi. 0,25...1 mm qatlam olish uchun 2...10 soat vaqt sarflanadi. nitrosementitlangan detal bevosita pechdan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "po‘latlarga kimyoviy-termik ishlov berish"

po‘latlarga kimyoviy termik ishlov berish reja: 1. kimeviy-termik ishlov berishning fizik asoslari; 2. po‘latlarni sementitlash; 3. po‘lat yuzasini azot bilan boyitish; 4. po‘latlarni sianlash; 5. po‘lat yuzasini diffuzion tuyintirish. 1. kimyoviy-termik ishlov berishning fizik asoslari xarorat ta’sirida po‘lat yuzasini xar xil kimyoviy elementlar bilan diffuzion boyitish jarayoniga kimyoviy-termik ishlash deyiladi. kimyoviy- termik ishlov berish jarayoni 3 bosqichdan iborat bo‘ladi: -diffuziyalanadigan (dissotsiatsiya); element atomlarining xosil bo‘lishi -diffuziyalanuvchi element atomlarining po‘lat yuzasiga molekulyar yaqinlashuvi va temirning kristall panjarasiga singishi (absorbsiya); -uchinchi bosqichda faol atomlar buyumning ichki qatlamlariga singadi. dissotsiatsiya jarayoni gaz m...

This file contains 11 pages in DOCX format (48.8 KB). To download "po‘latlarga kimyoviy-termik ishlov berish", click the Telegram button on the left.

Tags: po‘latlarga kimyoviy-termik ish… DOCX 11 pages Free download Telegram