kimyoviy – termik ishlov berish

DOC 4 pages 197.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 197.0 KB

File type DOC

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

mustaqil ta’lim uchun tavsiya etilayotgan mavzular 11-mavzu. pо‘latni kimyoviy –termik ishlov berish reja: 1. po’latni sementatsiyalash. 2. pо‘latni sianlash. 3. po’latni azotlash. azotlashni qо‘llash joylari 3.diffuzion metallash. 4.termomexanik ishlov berish. tayanch iboralar: kimyoviy termik ishlash; karbyurizator; azotlash; sianlash; xromlash; diffuzion kremniylash (silitsiylash); borlash; nitrotsementitlash. kimyoviy – termik ishlov berishning nazariy asoslari harorat ta‘sirida pо’lat yuzasini har xil kimyoviy elementlar bilan diffuzion boyitish jarayoniga kimyoviy-termik ishlash deyiladi. kimyoviy-termik ishlov berish jarayoni 3 bosqichdan iborat bо’ladi: -diffuziyalanadigan element atomlarining hosil bо’lishi (dissotsiatsiya); -diffuziyalanuvchi element atomlarining pо’lat yuzasiga molekulyar yaqinlashuvi va temirning kristall panjarasiga singishi (absorbsiya); -uchinchi bosqichda faol atomlar buyumning ichki qatlamlariga singadi. dissotsiatsiya jarayoni gaz muhitida sodir bо’ladi, bunda molekulalar faol atomlarga parchalanadi. masalan, 2со ( со2 + с ёки nh3( 3h + n. hosil bо’lgan uglerod va azot atomlari faolliklari tufayli metallda eriydi va uning sirt qismini tо’yintiradi. absorbsiya jarayoni gaz-metall chegarasida sodir bо’ladi, metall yuzasi erkin atomlarni о’ziga singdiradi. …

2 / 4

egirlash kiradi. 29 - rasm. tо’yingan qatlam qalinligining kti jarayoni parametrlariga bog’liqligi. po’latlarni sementitlash sementitlash - pо’latning sirtqi qatlamini uglerodga tо’yintirishdan iborat. masalan, kam uglerodli (0,1...0,3 % с) pо’lat buyumlarning sirtqi qatlami uglerodga tо’yintirilganda sirtining qattiqligi oshib, ichki qismi yumshoq va qovushoqligicha qoladi. bu esa tegishli detalni zarbiy kuchlar ta‘siriga chidamli, kam yeyiladigan qiladi. odatda, tarkibida 0,08 – 0,3% c bo’lgan uglerodli yoki legirlangan po’latlar sementitlanadi. sementitlash ac3 krirtik nuqtasidan yuqoriroq haroratgacha (930-9500s) qizdidirilib, uglerodga boy bo’lgan to’yintiruvchi muhitda amalga oshiriladi. bunda po’lat sirtining qattiqligi ortadi (58 – 60 hrcэ), o’zagi esa qovushoqligicha qoladi. tishli gildiraklar, porshen barmoqlari, vallar, о’qlar, richaglar, chervyaklar, podshipnik qismlari kabi detallar sementitlanadi. pо’latni sementitlash uchun uglerodga boy muhitdan foydalaniladi. bu muhit karbyurizator deb ataladi. sementitlash jarayoni qattiq, suyuq va gazsimon karbyurizatorlarda amalga oshirilishi mumkin. qattiq karbyurizatorda sementitlash uchun tarkibi 70 % pista kо’mir, 20-25% bariy karbonati, 2,5…3,5 % kalsiy karbonatidan iborat aralashma bilan yashikka joylashtirilgan …

3 / 4

g 1,2…1,6 mm qalinlikdagi sirtqi qatlami uglerodga tо’yinadi. bu usulning qattiq karbyurizatorda sementitlashga nisbatan kо’pgina afzalliklari bor. bunda kerakli qatlam qalinligini ta‘minlash oson, jarayonni bajarish vaqti kam, uni mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish imkoniyati mavjud, ish joyi toza saqlanadi, sementitlash uchun maxsus uskunalar qо’llanilmaydi, shu pechdan foydalanib sementitlangan detalni tо’g’ridan-tо’g’ri toblash mumkin va hokazo. suyuq muhitda sementitlash detallarning sirtqi qatlamlarini uglerodga tо’yintirib, yupqa - 0,5 mm gacha qatlam olishda foydalaniladi. 75…85% na2co3, 10…15% nacl va 5…10%sic tarkibli aralashmani 820…8500s haroratgacha qizdirib, suyultirib, sementitlanadigan buyumni shu muhitga 2 soatgacha botirib turilsa, 0,50 mm gacha qatlam uglerodga tо’yinadi. aralashmada sic va na2co3 bо’lganligidan vannada qu’yidagicha reaksiya boradi: 2na2 co3+ sic = na2 sic +na2o+2сo+с bu usulda ishlatiladigan tuzlar zaharli emas, jarayon tez о’tadi, detallarning sirti toza chiqadi. sementitlangan detallar toblanib, bо’shatiladi. kam ma‘suliyatli detallar bevosita pechdan chiqarilgandan sо’ng toblanib, past haroratda (150…170 0s) bо’shatiladi. muhimroq detallar sementitlangan keyin havoda sovitiladi va 850…9000c gacha qizdirilib, …

4 / 4

58…61 нrc ga yetadi. pо’lat yuzasini azot bilan boyitish pо’lat yuzasini azot bilan diffuzion tо’yintirishga azotlash deb ataladi. azot pо’lat tarkibidagi metallar bilan birikib, nitridlarni hosil qiladi. azotlash jarayoni 430…800 0s gacha gazsimon ammiak (nh3) muhitida olib boriladi. pо’latlar 430…600 0s da azotlansa ularning qattiqligi, ishqalanib yeyilishga chidamliligi va puxtaligi ortadi, 600…800 0s da azotlanganda esa faqat korroziyabardoshligi ortadi. asosan, tarkibida cr, mo, w, al, ti kabi nitrid hosil qiluvchi elementlari bо’lgan legirlangan pо’latlar azotlanadi. detallar azotlashdan oldin chang va moylardan tozalanib, germetik yashikka bir-biriga tegmaydigan qilib joylashtiriladi. sо’ng yashik qopqog’i yopiladi-da, pechga joylashtiriladi va asta-sekin ammiak muhitida zarur haroratgacha qizdiriladi. yuqori haroratda ammiak qisman parchalanib, faol azot atomlarini hosil qiladi: 2nh3=2nat+3h 2, nat→feα→ feα(n)→γ΄(fe4n)→ε(fe2-3n). temir sirtida azotlangan qatlam fe2-3 n (ε-faza) va fe4n (γ΄-faza) va (α-faza) dan iborat bо’ladi. azotlash 600 0s dan yuqorida о’tkazilsa nitrid qatlam va α-faza orasida azotlangan austenitdan iborat γ-faza hosil bо’ladi. sо’nggi yillarda tarkibi …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy – termik ishlov berish"

mustaqil ta’lim uchun tavsiya etilayotgan mavzular 11-mavzu. pо‘latni kimyoviy –termik ishlov berish reja: 1. po’latni sementatsiyalash. 2. pо‘latni sianlash. 3. po’latni azotlash. azotlashni qо‘llash joylari 3.diffuzion metallash. 4.termomexanik ishlov berish. tayanch iboralar: kimyoviy termik ishlash; karbyurizator; azotlash; sianlash; xromlash; diffuzion kremniylash (silitsiylash); borlash; nitrotsementitlash. kimyoviy – termik ishlov berishning nazariy asoslari harorat ta‘sirida pо’lat yuzasini har xil kimyoviy elementlar bilan diffuzion boyitish jarayoniga kimyoviy-termik ishlash deyiladi. kimyoviy-termik ishlov berish jarayoni 3 bosqichdan iborat bо’ladi: -diffuziyalanadigan element atomlarining hosil bо’lishi (dissotsiatsiya); -diffuziyalanuvchi element atomlarining pо’lat yuzasiga ...

This file contains 4 pages in DOC format (197.0 KB). To download "kimyoviy – termik ishlov berish", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy – termik ishlov berish DOC 4 pages Free download Telegram