tishli uzatmalar mexanikasi

PPT 18 pages 722.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 722.0 KB

File type PPT

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

prezentatsiya powerpoint konussimon tishli uzatmalar. ularning geometrik parametrlari, hosil bo’ladigan kuchlar, hisoblashning o’ziga xosligi. * mexanik uzatma – dvigatel harakat parametrlarini mashina ijro etuvchi a’zolariga o‘zgartirib uzatadigan mexanizm (1-rasm). dvigatel va ijro etuvchi mexanizm orasiga oraliq zveno sifatida uzatmaning kiritilishi turli vazifalarni hal etish bilan bog‘liq bo‘ladi. masalan, avtomobil va boshqa transport vositalarida tezlik qiymati va harakat yo‘nalishini o‘zgartirish, yuqoriga ko‘tarilishda va joyidan qo‘zg‘alishda yetakchi g‘ildiraklardagi aylantiruvchi momentni bir necha bor oshirish kerak bo‘ladi. avtomobil dvigatelining parametrlari bilan buni amalga oshirish mumkin emas, chunki dvigatel burovchi moment va burchak tezligi o‘zgarishining tor oralig‘ida barqaror ishlaydi. bu oraliqdan chetga chiqilganda dvigatel to‘xtaydi (o‘chib qoladi). elektrodvigatelni ham avtomobil dvigateliga o‘xshab boshqariladi. ba’zi hollarda uzatmalar aylanma harakatni ilgarilanma, vintsimon va boshqa turlarga o‘zgartirib beradi. 1-rasm. a - dvigatel, mexanik uzatma; b - mashinaning ijro etuvchi a’zosining joylashishi mashinasozlikda mexanik, elektrik, gidravlik va pnevmatik uzatmalar ishlatiladi. bulardan eng ko‘p tarqalgani mexanik uzatmalar. ular boshqa …

2 / 18

va ω2 bilan belgilanadi. bu xarakteristkalar xohlagan uzatmani loyihalovchi hisobini bajarish uchun zarur bo‘ladi. asosiylardan tashqari hosil bo‘lgan xarakteristkalar ham ishlatiladi, ular foydali ish koeffitsiyenti va uzatish nisbati. foydali ish koeffitsiyenti (f.i.k.), yoki bu yerda, pr - uzatmada yo‘qotilgan quvvat. uzatish nisbati quvvat oqimi bo‘ylab aniqlanadi. hosil bo‘lgan xarakteristikalar ko‘pincha asosiylari o‘rniga ishlatiladi. masalan, uzatmani p1, n, i, η yordamida hisoblash mumkin. tishli uzatmalar yuritmalar to’g’risida umumiy ma’lumotlar va ularni kinematik hisoblash. mexanik yuritmalarning kinematik hisobi yuritmani tashkil etuvchi uzatma, mufta, podshipnik, vallarni hisoblashning ilk dastlabki hisobi sanaladi. mexanik yuritmalar kinemtik belgilar yordamida belgilanadi. asosiy mashina detallarining uzatmalar, muftalar podshipniklari shartli belgilashlari standart bo‘yicha qabul qilinadi. «mashina detallari» fanida mexanik yuritmalarning harakat manbai sifatida 4a seriyali elektrodvigatellar ishlatiladi. mexanik yuritmalarda ochiq uzatma sifatida tasmali, zanjirli yoki tishli uzatmalardan foydalaniladi. yopiq tishli uzatmalar aksariyat hollarda tishli yoki chervyakli bir, yoki ikki pog‘onali reduktor sifatida qo‘llanadi. mexanik yuritmaning kinematik hisobida quyidagi hisoblash …

3 / 18

i bo‘yicha esa vallardagi quvvat va burovchi momentlari hisoblanadi. harakatni bir valdan ikkinchi valga tishli g’ildiraklar vositasida uzatish mexanizmi tishli uzatma deb ataladi. hozirgi vaqtda mashinasozlik sanoatida tishli uzatmalar keng ko’lamda ishlatiladi va ulardan texnikaning turli sohalarida foydalaniladi. aniq asbobsozlikda diametri 1 mm dan kichik bo’lgan tishli g’ildiraklar ishlatilgan bir vaqtda, og’ir sanoatda diametri bir necha 10 m ga yetadiganlarini uchratish mumkin. vallari o’qlarining joylashuviga qarab, tishli uzatmalar quyidagi turlarga bo’linadi: vallarining o’qlari o’zaro parallel bo’lib, sirtqi yoki ichki tomondan ilashgan silindrik g’ildirakli uzatmalar; vallarining o’qlari o’zaro kesishuvchi konussimon g’ildirakli uzatmalar; vallarining o’qlari o’zaro kesishuvchi konussimon g’ildirakli uzatmalar; vallarining o’qlari ayqash bo’lgan vintaviy silindrik va gipoid deb ataluvchi konussimon g’ildirakli hamda chervyakli uzatmalar. tishlarning g’ildirak sirtida joylashuviga qarab, tishli uzatmalar to’g’ri tishli (1-rasm), qiya tishli g’ildirakli tishli uzatmalarga bo’linadi (2-rasm). 1-rasm. to’g’ri tishli uzatma 2-rasm. qiya tishli uzatma tish profili bo’yicha evolventali va doiraviy bo’ladi. evolventa profilni 1760 yilda eyler, …

4 / 18

uzatma ishining ravonligi va kinematik aniqligini buzadi. uzatmada faqat uzatish nisbati i ning o’rtacha qiymati doimiy saqlanadi. uzatish nisbati i ning oniy qiymati aylanish jarayonida davriy o’zgaradi. uzatish nisbatining tebranishi kinematik zanjirlarda, ya’ni nazorat, bo’lish va o’lchash funksiyalarini bajarishda ruxsat etilmaydi. og’ir yuklangan tezyurar uzatmalarda tish qadami va profili xatoligi tufayli qo’shimcha dinamik yuklamalar, zarbiy yuklamalar va ilashmada shovqin vujudga keladi. tishlarning yo’nalishidagi xatoliklar tishning uzunligi bo’yicha yuklamaning notekis taqsimlanishiga olib keladi. tishli uzatmalarning tayyorlanish aniqligi standart bo’yicha 12 ta aniqlik darajasi bo’yicha tartiblanadi. har qaysi aniqlik darajasi uchta ko’rsatkich orqali xarakterlanadi: 1) kinematik aniqlik me’yori, uzatish nisbatining kattaroq xatoligi yoki tishli g’ildirakni bir marta aylanish chegarasida burilish burchagining to’liq xatoligini tariblashtiradi; 2) ish ravonligi me’yori, bir marta aylanish chegarasida burilish burchagining yoki uzatish nisbatining ko’p martalik takrorlanuvchi siklik xatoligini tartiblashtiradi; 3) tishlar kontakti me’yori, ilashishdagi tutashish dog’i o’lchamlariga ta’sir qiluvchi uzatmani yig’ish va tishlarning tayyorlanish xatoliklarini tartiblashtiradi. aniqlik darajasi …

5 / 18

sh qobiliyati. tishli uzatmalarning ishlash qobiliyatini belgilovchi asosiy kuchlanishlar tish sirtida hosil bo’ladigan kontakt kuchlanish σh va tishning tubida paydo bo’ladigan eguvchi kuchlanish σf dir (5-rasm). 5-rasm. tishlarda hosil bo’ladigan kuchlanishlar o’zgaruvchan kuchlanishlar tishlarning toliqishdan shikastlanishiga sababchi bo’ladi: kontakt σh kuchlanish tishlarning uvalanishiga, eguvchi σf kuchlanish esa tishlarning sinishiga olib keladi. ilashmadagi kontakt kuchlanish va ishqalanishga yeyilish, qadalish va tishlar sirtining boshqa shikastlanish turlari bog’liq bo’ladi. tishlarning sinishi (6-rasm). tishlarning sinishi eguvchi kuchlanish bilan bog’langan. tishlar sinishining ikki turi mavjud: zarbiy yoki statik yuklanishlar ta’sirida sinish (hisoblashlarda yuritmani o’ta yuklanishini mumkinligini hisobga olish kerak bo’ladi); toliqishdan sinish o’zoq muddatli ishlash davomidagi o’zgaruvchan kuchlanishlar natijasida vujudga keladi (bunda kuchlanishlar konsentrasiyasini bartaraf etish muhim ahamiyatga ega). tishlar sinishining oldini olishning umumiy choralari – modulni oshirish, tishlarni qirqishda musbat siljitish, termik ishlov, puxtalash, qirralar bo’yicha yuklanish konsentrasiyasini kamaytirish. 6-rasm. tishlarning sinishi 7-rasm. tish sirtining emirilish turlari tishlar sirtining shikastlanishi (7-rasm). tishlar sirtini shikastlanishining …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tishli uzatmalar mexanikasi"

prezentatsiya powerpoint konussimon tishli uzatmalar. ularning geometrik parametrlari, hosil bo’ladigan kuchlar, hisoblashning o’ziga xosligi. * mexanik uzatma – dvigatel harakat parametrlarini mashina ijro etuvchi a’zolariga o‘zgartirib uzatadigan mexanizm (1-rasm). dvigatel va ijro etuvchi mexanizm orasiga oraliq zveno sifatida uzatmaning kiritilishi turli vazifalarni hal etish bilan bog‘liq bo‘ladi. masalan, avtomobil va boshqa transport vositalarida tezlik qiymati va harakat yo‘nalishini o‘zgartirish, yuqoriga ko‘tarilishda va joyidan qo‘zg‘alishda yetakchi g‘ildiraklardagi aylantiruvchi momentni bir necha bor oshirish kerak bo‘ladi. avtomobil dvigatelining parametrlari bilan buni amalga oshirish mumkin emas, chunki dvigatel burovchi moment va burchak tezligi o‘zgarishining tor oralig‘...

This file contains 18 pages in PPT format (722.0 KB). To download "tishli uzatmalar mexanikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tishli uzatmalar mexanikasi PPT 18 pages Free download Telegram