tilshunoslik asoslari

PPTX 33 pages 439.4 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 439.4 KB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

tilshunoslik aososlari mavzu: tilning leksik-semantik sathi o‘qituvchi: qo‘ymuradova gulmira reja: 1. leksikologiya va u o‘rganadigan masalalar. 2. leksikologiyaning bo‘limlari. 3. leksema va so‘z. 4. leksemaning shakliy va ma’noviy tuzilishi. leksikologiya (yun. lexikos lug‘atga, so'zga oid, logos-ta’limot) tilshunoslikning leksema, leksik (lug‘aviy) ma'no, lug‘aviy birliklarning ma'no tuzilishi, shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari, ularning hududiy va ijtimoiy qatlamlari, yangi so'zlarning pavdo bo'lishi kabi masalalarni o'rganuvchi bo‘limi. leksikologiya sohasiga oid masalalar ernest begmatov ravshanxo‘ja rasulov hamid ne’matov miraziz mirtojiyev shavkat rahmatul layev leksikologiya semasiologiya leksikografiya etimologiya frazeologiya onomastika onomasiologiya paremiologiya semasiologiya so‘zning ma’no tomonini o‘rganadi: o‘z ma’no ko‘chma ma’no bir ma’nolilik (monosemiya) ko‘p ma’nolilik (polisemiya) leksikografiya — lug‘atshunoslik lug‘at va uning turlarini, lug‘at tuzishning ilmiy-nazariy va amaliy jihatlarini o‘rganuvchi bo‘lim. lug‘atlar mohiyatiga ko‘ra ensiklopedik (qomusiy) lug‘at filologik lug‘at etimologiya so‘zning kelib chiqishi va uning haqiqiy ma’nosini o‘rganadi. o‘zbek tilshunosligida etimologiya sohasi rivojida sh. rahmatullayevning xizmatlari katta. olim bir necha jildlik etimologik lug‘atlar yaratdi. …

2 / 33

niyatlarini o‘rganuvchi bo‘lim. onomasiologiyada narsa-buyumlar va hodisalarga nom berish jarayoni, onomastikada esa narsa-hodisalarning maxsus nomlari – atoqli otlar o‘rganiladi. leksik (lug‘aviy, atash) ma’no o‘z va ko‘chma ma’no bir ma’nolilik va ko‘p ma’nolilik ma’no ko‘chish turlari, tabu, evfemizm va disfemizm so‘zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari o‘zbek leksikasining boyish manbalari yangi so‘zlar o‘z va o‘zlashma qatlam eskirgan so‘zlar terminlar sheva lahja varvarizm vulgarizm argo(tizm) jargon ibora maqol matal hikmatli so‘z tasviriy ifoda 1.tarixiy leksikologiya 2.zamonaviy leksikologiya 3.tasnifiy leksikologiya 4.qiyosiy leksikologiya lisoniy birlik leksema so‘zning grammatik (shakl yasovchi) qo‘shimchalarisiz qismi. so‘z lug‘atlarda leksema shaklida beriladi. nutq birligi so‘z (so‘zshakl) leksemaning nutqda voqelanishi. nutqda grammatik qo‘shimchalarni olib ham, olmasdan ham kelishi mumkin. quyidagi gapda leksema va so‘zlarni farqlang. bog‘bon gullagan olma shoxidan sindirdi. so‘z quyidagi gapda leksema va so‘zlarni farqlang. bog‘bon gullagan olma shoxidan sindirdi. leksema leksik ma’no (lug‘viy ma’no) masalan, suvdon so‘zi «qushlarga suv beriladigan idish», suvchi so‘zi «ekinlarni, xususan g'o'zalarni …

3 / 33

, yasama ma’no leksemaning boshqa ma’nolarini kelib chiqishiga asos bo’lib xizmat qiladigan ma’nosi leksemaning yasama ma'nosi bosh so ‘zining tananing bo‘yindan yuqorigi, oldingi qismi; kalla ma’nosi uning asos ma’nosidir. bosh so‘zining aql-hush, miya (tog'ning ko'rki tosh bilan, odamning ko'rki bosh bilan. maqol); boshliq, rahbar (yaxshi yigit davraning boshi. maqol); lavozim, mansab jihatdan katta (bosh vrach qabulida bo'ldim); ulkan, katta, asosi (shaharning bosh darvozasi shu);, eng muhim, asosiy. yetakchi (o‘qish - bosh vazifa) kabi o‘nlab ma’nolari uning hosila ma’noladir so'zlarning leksik ma’nolarini quyidagi turlarga bo'lish mumkin: atash ma’nosi: arslon, bo‘ri, ayiq,hayvon, tosh, tuproq, suv, olov, ko’l. ko'rsatish ma’nosi: u, bu, shu, o'sha, ana bu, o'shal (bul, shul). 3. ko‘chma ma’no: insonga nisbatan: tulki, chayon, latta, olov, maymun; harakatga nisbatan: yondirmoq, suv sepmoq bir ma’noli so‘zlar (monosemiya) ko‘p ma’noli so‘zlar (polisemiya) o‘z ma’no (denotativ) ko‘chmama’no (konnatativ) so'zning alohida olinganda anglatadigan ma’nosi so'zning nutq tarkibida boshqa so'zlar qurshovida (kontekstda) o'z ma'nosidan tashqari anglatadigan …

4 / 33

5 / 33

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslik asoslari"

tilshunoslik aososlari mavzu: tilning leksik-semantik sathi o‘qituvchi: qo‘ymuradova gulmira reja: 1. leksikologiya va u o‘rganadigan masalalar. 2. leksikologiyaning bo‘limlari. 3. leksema va so‘z. 4. leksemaning shakliy va ma’noviy tuzilishi. leksikologiya (yun. lexikos lug‘atga, so'zga oid, logos-ta’limot) tilshunoslikning leksema, leksik (lug‘aviy) ma'no, lug‘aviy birliklarning ma'no tuzilishi, shakl va ma’no munosabatiga ko‘ra turlari, ularning hududiy va ijtimoiy qatlamlari, yangi so'zlarning pavdo bo'lishi kabi masalalarni o'rganuvchi bo‘limi. leksikologiya sohasiga oid masalalar ernest begmatov ravshanxo‘ja rasulov hamid ne’matov miraziz mirtojiyev shavkat rahmatul layev leksikologiya semasiologiya leksikografiya etimologiya frazeologiya onomastika onomasiologiya paremiologiya semas...

This file contains 33 pages in PPTX format (439.4 KB). To download "tilshunoslik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslik asoslari PPTX 33 pages Free download Telegram