mikrobiologiya fanining vazifasi va rivojlanish tarixi

DOC 16 pages 1.9 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1-мавзу: кириш 1 mavzu: fanga kirish. fitopotologiya va mikrobiologiya fanlarining maqsadi, vazifasi, fanning rivojlanish tarixi. reja: 1.mikrobiologiya fanining vazifasi va uning biologiya hamda qishloq xo‘jalik fanlari orasida tutgan o ‘rni va qisqacha rivojlanish tarixi. 2.fitopatologiya fanining ahamiyati. 3.fitopatologiya fanining rivojlanish tarixining asosiy bosqichlari. 4.mikroorganizmlarni qishloq xo ‘jalik, chorvachilik va sanoat mahsulotlarini qayta ishlashdagi ahamiyati o‘rganiladi tayanch so’zlar: fitopatologiya, phyton – o’simlik, pathos – kasallik, logos – ta’limot, umumiy fitopatologiya, qishloq xo’jalik fitopatologiya, diniy kitoblarda, robert guk va marchello malpigi, m. tillet, benedikt prev, frants unger, turkum, uredinio- va telio-bosqichlari, ontogenetik, phytophthora infestans, epifitotiya, “kartoshka o’lati”, bipolaris oryzae. 1.1. mikrobiologiya fanining vazifasi va uning biologiya hamda qishloq xo‘jalik fanlari orasida tutgan o ‘rni va qisqacha rivojlanish tarixi. mikrobiologiya juda mayda oddiy ko’z bilan ko’rinmaydigan faqat optik asboblar yordamida yoki elektron mikroskoplar vositasida ko’rinadigan mikroorganizmlarning morfologiyasi, tsitologiyasi, sistematikasi, fiziologiyasi va boshqa xususiyatlarini o’rganadigan fandir. yorug’lik mikroskopining kattalashtirishi 3000 martagacha bo’ladi. u 0,1 …

2 / 16

ukturalari – xivchinlar, fimbriylar, pililar, hujayra devori, tsitoplazmatik membrana, tsitoplazmada joylashgan ribosoma, nukleoid, har xil zahira moddalarning shakllari haqida to’liq axborot olishga erishiladi. mikrobiologiya - grekcha so’z bo’lib, mikros - mayda, bios - hayot va logos - fan demakdir. mikrobiologiya mikroorganizmlar - mikroskopik zamburug’lar, suvo’tlari, bakteriyalar, rikketsiyalar, mikoplazma, virus, viroid va prionlarning morfologiyasi, fiziologiyasi, bioximiyasi, genetikasi, ekologiyasi va sistematikasini o’rganadigan fan. shuningdek, mikrobiologiya mikroorganizmlarning inson, hayvon va o’simliklar hayotidagi ahamiyatini, tabiatda moddalarning aylanishi, turli yuqumli kasalliklarni qo’zg’atishi, tarqalishi haqida ham ma’lumot beradi. mikroorganizmlar olami g’oyat boy va turli - tuman. eng keng tarqalgan prokariotlarga bakteriyalar, aktinomitsetlar, tsianobakteriyalar (ko’k-yashil suvo’tlari) mansub bo’lib, ular eng sodda va mayda organizmlardir. ular boshqa tirik organizmlardan farqli bo’lib, ular alohida olam - rgosariotae olamiga kiritiladi. mikrobiologiyaning o’rganish doirasiga ba’zi eukariotlar ham kiradi, masalan, mitsella hosil qiladigan mikroskopik zamburug’lar (bir hujayrali va ko’p hujayrali) kiradi. ularning ko’p qismini xaltali zamburug’larga kiruvchi bir hujayrali achitqi zamburug’lari tashkil …

3 / 16

i yangi va maxsus fan - virusologiyani paydo qildi. mikrobiologiya biologiyaning nisbatan yosh tarmog’i bo’lib, u kun sayin rivoj topmoqda. bioximiya, molekulyar biologiya, biotexnologiya, agroximiya, fitopatologiya, veterinariya, tibbiyot, epidemiologiya, qishloq xo’jaligi, sanoat, dengiz, geologiya, genetika, kosmik biologiya va boshqa fanlar bilan chambarchas bog’liqdir. mazkur fanlarning yutuqlari o’z navbatida ikkinchi fanga, jumladan, mikrobiologining rivojlanishiga o’z ta’sirini ko’rsatadi. mikroorganizmlar nihoyatda mayda bo’lishidan qat’iy nazar, tabiatda va jamiyatda muhim ahamiyatga ega. masalan, oziq-ovqat sanoatida qatiq, qimiz, pishloq tayyorlash, silos bostirish - sut kislotali bijg’ituvchi bakteriyalarning faoliyatiga bog’liq. novvoychilik, turli ichimliklar (spirt, vino, pivo va h.k.) tayyorlash ham achitqilar ishtiroki bilan boradigan jarayonlarga kiradi. ko’pgina foydali qazilmalarning (torf, toshko’mir, neft, temir, oltingugurt rudalarining) hosil bo’lishi ham bakteriyalar faoliyati bilan bog’liqdir. chirituvchi bakteriyalar o’simlik qoldiqlari, hayvon jasadlari va boshqa chiqindilarni parchalab, yer yuzini tozalaydi va tabiatda moddalarning aylanishini ta’minlaydi. iflos suvlarni tozalash, ko’mir konlarida metan gazini parchalash va havoni tozalashda ham mikroorganizmlarning roli katta. ko’pgina …

4 / 16

kda mikroorganizmlar muhim rol o’ynaydi, chunki ularning faoliyati natijasida tuproqda o’simliklar uchun zarur bo’lgan oziqa moddalar to’planadi, natijada tuproqning unumdorligi ortadi, ekinlarning hosili ham yuqori bo’ladi. tuproqda boradigan jarayonlarning ko’pchiligi undagi mikroorganizmlarning faoliyatiga bog’liq. masalan, tuproqlarning hosil bo’lishi, yerga ishlov berish, yerni o’g’itlash, sug’orish, tuproqda ro’y beradigan fiziologik ishqoriylik va kislotalikni yo’qotish, zax yerlarning suvini qochirish, organik o’g’itlar tayyorlash, ularni saqlash va ulardan foydalanish mikroorganizmlarning faoliyati bilan bog’liqdir. tuproqda uchraydigan azot to’plovchi mikroorganizmlarni o’rganish atmosfera azotidan foydalanish masalasini hal etishda muhim ahamiyatga ega. akademik v. l. omelyanskiy bir necha yillar muqaddam mikroblarga shunday ta’rif bergan: «ular (mikroblar) hamma joyda bor. ko’zga ko’rinmasdan ular odamning hayot yo’lida hamroh bo’ladilar». lekin ba’zi bir mikroorganizmlar oziq- ovqat mahsulotlarni (go’sht, baliq, don, kartoshka va rezavor mevalarni) buzilishiga yoki turli - tuman yuqumli kasalliklarni kelib chiqishiga sabab bo’ladi. bu to’g’rida v.l. omelyanskiy shunday degan: «mana shu mikroskopik, lekin shafqatsiz dushman tufayli birqancha viloyatlar xalqlarini qirib …

5 / 16

obiologiyasi: qishloq xo’jalik mikrobiologiyasi ; veterinariya mikrobiologiyasi; sanoat mikrobiologiyasi ; suv mikrobiologiyasi; kosmik mikrobiologiya va boshqalar. umumiy mikrobiologiya mikroorganizmlar hayot faoliyatining umumiy qonuniyatlarini o’rganadi. ular bu fanning asosini tashkil qiladi. umumiy mikrobiologiya mikroorganizmlarni tekshirish usullari hakida, hamda mikroorganizmlarning morfologiyasi, fiziologiyasi, bioximiyasi, sistematikasi, o’sishi va ko’payishi haqida axborot beradi; u azot, uglerod, oltingugurt, temir moddalarining tabiatda aylanishini, ularda ishtirok etuvchi mikroorganizmlarning rolini o’rganadi. meditsina mikrobiologiyasi odamlarda kasallik qo’zg’atuvchi patogen mikroorganizmlarning morfologiya va fiziologiyasini, har xil kimyoviy moddalar, ayniqsa, dezinfektsiya qiluvchi moddalarga chidamliligini, mikroorganizm va mikroorganizmlar orasidagi munosabatlarni o’rganadi. bularni hammasi umumiy tibbiyot mikrobiologiyasida o’rganiladi. maxsus tibbiyot mikrobiologiyasida esa muayyan yuqumli kasalliklarni qo’zg’atuvchilari, ularni mikrobiologik diagnostika usullari, o’ziga xos profilaktikalari va davolash usullari o’rganiladi. tashqi muhit ob’ektlarida patogen mikroorganizmlarni aniqlash ham katta ahamiyatga egadir. o’rganiladigan ob’ektlarning mikroorganizmlariga qarab mikrobiologiya mustaqil fanlarga - virusologiya va sanitariya mikrobiologiyalariga ajralib, odamlarni yashash sharoitlariga qarab ularni mikroflorasi va mikrobiologik jaraenlarini gigiyena va sog’lomlashtirish nuqtai nazardan o’rganadi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikrobiologiya fanining vazifasi va rivojlanish tarixi"

1-мавзу: кириш 1 mavzu: fanga kirish. fitopotologiya va mikrobiologiya fanlarining maqsadi, vazifasi, fanning rivojlanish tarixi. reja: 1.mikrobiologiya fanining vazifasi va uning biologiya hamda qishloq xo‘jalik fanlari orasida tutgan o ‘rni va qisqacha rivojlanish tarixi. 2.fitopatologiya fanining ahamiyati. 3.fitopatologiya fanining rivojlanish tarixining asosiy bosqichlari. 4.mikroorganizmlarni qishloq xo ‘jalik, chorvachilik va sanoat mahsulotlarini qayta ishlashdagi ahamiyati o‘rganiladi tayanch so’zlar: fitopatologiya, phyton – o’simlik, pathos – kasallik, logos – ta’limot, umumiy fitopatologiya, qishloq xo’jalik fitopatologiya, diniy kitoblarda, robert guk va marchello malpigi, m. tillet, benedikt prev, frants unger, turkum, uredinio- va telio-bosqichlari, ontogenetik, phytophthora...

This file contains 16 pages in DOC format (1.9 MB). To download "mikrobiologiya fanining vazifasi va rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikrobiologiya fanining vazifas… DOC 16 pages Free download Telegram