mikrobiologiya va biotexnologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi

DOCX 38,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1502351119_68726.docx mikrobiologiya va biotexnologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi qadimdan yuqumli kasalliklarning sabablarini tabiblar izlay boshlashgan. abu ali ibn sino (980-1037-y.) chechak, moxov va boshqa yuqumli kasalliklarning qo'zg'atuvchilari tirik mavjudot ekanligini, suv va havo orqali yuqishini ta'kidlagan. 1550-yilda shishaga ishlov beruvchilar gans va zaxariy yansen-lar mayda narsalami kattalashtirib ko'rsatuvchi asbob yasadilar. 1609-1610-yillarda g.gahley (1564-1642) birinchi sodda mik-roskop ixtiro qildi. 1617—1619-yillarda k.drebbel mikroskoplarni takomillashtirib, ikki linzali qavariq obyektivli mikroskopni yaratdi. bu mikroskop yordamida m.malpigi, y.svammerdam, a.kirxer va boshqalar o'simlik va hayvonlarning hujayra va to'qimalarini o'rganishgan. xvii asrning oxiri (l675-y.) da birinchi bo'ub, gollandiyalik anton levenguk o'zi tayyorlagan yuqori sifatii lupadan mikroskopni yasab, takomillashtirib, tish kiridan, organik moddalarko'pboigan suvdan, ko'lmak suvlardan preparat tayyorlab, unda tayoqcha-simon, sharsimon, egilgan va boshqa shakllardagi mikroorganizm-larni ko'rib, ularga izoh berdi. odam og'iz bo'shlig'ida mikroorga-nizmlarning shunchalik ko'p bo'lishini ko'rib, hayratlandi. u o'zi ko'rgan mikroorganizmlarni «tirik hayvonchalar» - «animalkula viva» deb nomladi. a.levengukning kashfiyoti ko'pgina olimlarning mikroorga-nizmlar dunyosini o'rganishlari uchun turtki …

gina yuqumli kasalliklarning nazariy va amaliyprofilaktikasigajavob topishda d.s.samoylovich fikrlarining ahamiyati katta bo'lgan. ingliz vrachi e.djenner (1749-1823) 1796-yilda chechakka qarshi emlash usullarini asoslab bergan. daniyalik olim otto fredrik myuller 1786-yilda 200 ga yaqin bir hujayrali organizmlarni izohlab bergan. u yaratgan atamalar bilanbog'liq vibrio, monas, proteus kabi avlodlarning nomlaridan hoziigacha foydalaniladi. shved tabiatshunosi karl linney (1707-1778) binar nomenkla-turani, o'simliklar changchilari soniga asoslangan sun'iy sistemati-kani yaratdi. u bir hujayrali organizmlarni xaos avlodiga biriktirdi. xviii asrda italiyalik olim ladzaro spallansani (1729-1799) va m.m.terexovskiy mikrobiologiyaga katta hissa qo'shdilar. spallansani (1765) organik eritmali kolbani qaynatganda infuzoriya hosil bo'lmasligini ko'rsatadi va shu tajribasi bilan j.nidxem (1745) va j.byuffonning «o'z-o'zidan tug'ilish mumkin» degan qarash-larini rad etdi. xix asrning 40-yillarida bijg'ish jarayonlarini o'rganish va bu jarayonlardan xalq xo'jaligida foydalanish boshlandi. pivo tayyor-lash, vino olish, qatiq, kefir, non pishirishda va boshqalarda bijg'ish jarayonlaridan foydalanishning ko'lami kengayib bordi. 1837-yilda olimlardan t.shvan, f.kyutsing germaniyada, sh.kanyar de-la-tur fransiyada bir-biridan bexabar ravishda, spirtli bijg'ish …

staqil ravishda kuydirgi kasalligini vaksinatsiya qiiish usulini ishlab chiqdi. shunday qilib, hayvon-larning bu kasallik bilan og'rishining oldini olish veterinariyada qo'hanila boshlandi. ma'lum bo'lishicha, lui paster l.s.senkov-skiyga kuydirgi kasalligiga qarshi vaksinatsiya bilan bog'liq muam-molarni o'z laboratoriyasida amalga oshirishiga ruxsat berrnagan-ligining sababi, u vaksinatsiya qiiish usulini bir aksioncrlikjamiyatiga sotib yuborgan bo'lib, bu sirni ochishga haqqi yo'q edi. tibbiy mikrobiologiyaning ikkinchi asoschisi ncmis olimi r.kox (1843—1910) toza mikroorganizmlar kulturasini yangi va ishonchli usulda. qattiq oziqa muhitidan (jelatina) ajratib olish usulidan foy-dalandi. bundan tashqari, kox qator yuqumli kasaljiklarning qo'z-g'atuvchilarini (sil, vabo) o'rgandi. tibbiy mikrobiologiyaga katta hissa qo'shgan i.i.mechnikov (1845—1916) immunitetni fagotsitar nazariyasiga asos soldi. keyin-chalik p.erlix gumoral nazariyani taxmin qildi. bakteriyalarning rivojlanishi va ular turlarining o'ziga xosligini tushunishga bag'ish-langan diqqatga sazovor ishlarni k.negeli (1817— 1891) va f.kon (1828—1898)lar amalga oshirdilar. bu vaqtda negeli boshchilik qilayotgan polimorfistiar bakteriyalarning turlari turg'un emas va ularni o'rab rurgan sharoit o'zgarganda biri ikkinchisiga aylanib turadi, deb hisoblar edilar. f.kon …

vorax, vamp, pendula, pseudospora nitellarum, gobiella borealis, nuclearia delicatula, labyrinihula vitelina, endomyxa paludosa kabi 43 la yangi mikroorganizmlarni tahlil qildi. u bakteriyalardan shakan siropini shilimshiq massaga aylantiruvchi bakteriyani ascocdccus mesenterioides (1879-y.) deb atab, uni ta'riflab bergan. van-tigem esa leuconostos mesenterioides (1879) ga ta'rif bergan. bundan tashqari, scnkovskiy bakteriyalarda shilimshiq koloniya-larning (zoogleya) hosil bo'lishini tahlil qilib berdi (1877-y.). uning yirik mikroorganizmlarga bog'liq ishlari katta muvaffaqiyatga ega bo'lgan bir vaqtda bakteriyalami o'rganish sohasida l.s.senkovskiy polimorfizm tarafdori bo'lib, ko'pgina jarayonlarni noto'g'ri talqin qilgan. bakteriyalarning har xil avlod va turlarini mikrotriks ipsimon bakteriyasining turli rivojlanish bosqichidagi bitta turga mansub deb hisoblagan. u ko'plab turdagi bakteriyali substratlar bilan steril bo'lmagan sharoitda ishlagani uchun shunday fikrga kelgan. lekin kuydirgi kasalligiga qarshi vaksinani tayyorlashda u mono morfizm yo'liga o'tdi va bilishimizcha, uning bu ishlari katta muvaf-faqiyatlarga olib keldi. l.s.senkovskiyning tuban organizmlarning o'rganish tarixi sohasidagi shogird va izdoshlari: m.s.voronin (1838—1903), a.s.farainsin (1835-1918), x.y.gobi (1847-1920), i.n.goro-jankin (1448-1904), a.p.artariy (1862-1919) …

alik qattiq jelatinli (r.kox) muhitda toza kulturalar olishning mikrobiologik texnikasi rivojlanib bordi. bakteriya kulturalari uchun agar-agar nemis olimi gesse (1884) tomonidan kiritildi. mikrobiologik texnikaga'shifokor l.l.gedenreyx juda ko'p yangiliklar kiritdi. u birinchi bo'lib «bakteriologiyadan amaliy qo'llanma» nomli kitobni yozgan va birinchi bo'lib petri idishchalari nomini olgan (1887) shisha idish-lardan foydalangan (1885). texnik mkrobiologiyaning rivojiga katta hissa qo'shgan daniya-lik olim e.x.gazen (1872—1901-yillardagi ishlari) pivo ishlab chi-qarishda achitqi zamburug'i kulturasidan birinchi bo'lib foydalangan. bu unga sifatli pivo tayyorlashga imkon berib, mahsulotni ishlab chiqarish jarayonida uchraydigan zamburug'larning yowoyi turlari ta'sirida aynib qolishdan halos qilgan. l.pasterning bijg'ishga bag'ishlangan ishlaridan mikrobiologiyaning alohida yo'nalishi — texnik mikrobiologiya rivojlana boshlagan bo'lsa, g.gelrigel va g.vilfart (1886) hamda buyuk rus mikrobiologi s.n.vinogradskiy tuproq mikrobiologiyasi yo'nalishiga asos solganlar. g.gelrigel va vilfart (1886) azotobakteriyalar bilan dukkakli o'simliklar o'rtasidagi simbioz hodisasini ochdilar. bu tadqiqot butun dunyoda dehqonchilikning rivojlanishida katta ahamiyat kasb etdi. shuni ta'kidlash lozimki, 1886-yili voronin dukkakli o'simlik-larning tuganagida bakteriyalarning to'planishini bayon …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mikrobiologiya va biotexnologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi"

1502351119_68726.docx mikrobiologiya va biotexnologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi qadimdan yuqumli kasalliklarning sabablarini tabiblar izlay boshlashgan. abu ali ibn sino (980-1037-y.) chechak, moxov va boshqa yuqumli kasalliklarning qo'zg'atuvchilari tirik mavjudot ekanligini, suv va havo orqali yuqishini ta'kidlagan. 1550-yilda shishaga ishlov beruvchilar gans va zaxariy yansen-lar mayda narsalami kattalashtirib ko'rsatuvchi asbob yasadilar. 1609-1610-yillarda g.gahley (1564-1642) birinchi sodda mik-roskop ixtiro qildi. 1617—1619-yillarda k.drebbel mikroskoplarni takomillashtirib, ikki linzali qavariq obyektivli mikroskopni yaratdi. bu mikroskop yordamida m.malpigi, y.svammerdam, a.kirxer va boshqalar o'simlik va hayvonlarning hujayra va to'qimalarini o'rganishgan. xvii asrning oxi...

Формат DOCX, 38,0 КБ. Чтобы скачать "mikrobiologiya va biotexnologiyaning qisqacha rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mikrobiologiya va biotexnologiy… DOCX Бесплатная загрузка Telegram